Coenzyme Q10

DS. Lê Văn Nhân trả lời: Coenzyme Q10 (CoQ10) là một vitamin tổng hợp trong cơ thể và thu được từ thức ăn có mỡ, có tên khác là ubiquinon, ngụ ý là chất quinon có khắp nơi trong cơ thể. Coenzyme Q10 hiện diện trong tất cả các loại tế bào, với chức năng là đồng yếu tố trong sản xuất ATP và như là chất chống oxi hóa.

Mặc dầu tác dụng phụ của statin tương đối hiếm, nhưng khi hồi cứu lại hàng triệu đơn thuốc nhóm này được viết mỗi năm, tác dụng nghịch phổ thông nhất là đau cơ, phân hạng từ nhẹ đến chứng tiêu cơ chết người. Cơ chế đau cơ do statin không rõ; tuy nhiên statin giảm tổng hợp không những cholesterol mà cả CoQ10. Một lý thuyết gợi ý chứng đau cơ do statin là kết quả rối loạn chức năng của ty lạp thể trong cơ gây ra do thiếu CoQ10. Thiếu CoQ10 có thể giới hạn sản xuất năng lượng ở ty lạp thể, phá vỡ hô hấp bình thường của tế bào, từ đó phát sinh đau cơ.

Do vậy, có ý kiến cho rằng nếu cung cấp thêm CoQ10 sẽ điều trị được chứng đau cơ do statin. Chất này dung nạp tốt và không thấy báo cáo tác dụng độc hại trầm trọng.

Tại Mỹ, CoQ10 không được xem là thuốc nên không đòi hỏi phải chứng minh hiệu nghiệm. Nhưng có một số nghiên cứu nhỏ tìm hiểu về vấn đề này.

- Trong một nghiên cứu ngẫu nhiên kiểm chứng ở 32 bệnh nhân cholesterol huyết cao và bị chứng đau cơ do statin, Caso và cộng sự điều trị 18 bệnh nhân với CoQ10, 100 mg mỗi ngày, và 14 bệnh nhân với vitamin E 400 đơn vị mỗi ngày trong 30 ngày. So với nhóm dùng vitamin E, nhóm dùng CoQ10 cho thấy giảm 40% đau nhức và 38% giới hạn hoạt động thường ngày do đau gây ra.

- Young và cộng sự thực hiện nghiên cứu ngẫu nhiên có kiểm chứng ở 44 bệnh nhân bị chứng đau cơ do statin. Bệnh nhân được phân phối ngẫu nhiên dùng CoQ10, 200 mg mỗi ngày hay giả dược trong 12 tuần, kết hợp với statin, tăng liều dần từ 10 mg lên đối đa 40mg mỗi ngày. Mặc dầu mức CoQ10 trong huyết thanh tăng trong nhóm điều trị và giảm ở nhóm dùng giả dược, nhưng điểm đau nhức, số bệnh nhân tiếp tục dùng simvastatin và số bệnh nhân được tăng liều lên đến tối đa 40 mg mỗi ngày, giống nhau ở cả 2 nhóm.

- Mabuchi và cộng sự nghiên cứu 49 bệnh nhân cao cholesterol huyết (nhưng không có bếnh ử đau cơ) được phân phối ngẫu nhiên dùng CoQ10 100 mg mỗi ngày hay giả dược kết hợp với atorvastatin 10 mg mỗi ngày trong 16 tuần. Mức CoQ10 huyết thanh tăng trong nhóm điều trị và giảm trong nhóm giả dược, nhưng chỉ dấu hư hại cơ như AST, ALT và cratinin kinase không khác biệt giữa 2 nhóm.

Qua 3 nghiên cứu trên, chúng ta thấy chưa đủ bằng chứng thuyết phục là CoQ10 giúp giảm đau cơ do dùng statin.