Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 17/04/2025 10:59 (GMT+7)

Cố GS Nguyễn Hữu Chí: Dòng sông lặng lẽ đắp bồi tri thức

Với dáng vẻ giản dị, ánh mắt hiền từ và tinh thần cống hiến bền bỉ, cố GS.TS.NGƯT Nguyễn Hữu Chí là biểu tượng của một đời dâng hiến thầm lặng, bồi đắp tri thức cho bao thế hệ kỹ sư Việt Nam.

Từ làng quê nghèo đến mái trường Bách khoa

Sinh năm 1937 tại xã Hà Lộ, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị – vùng đất kiên trung giữa dải đất miền Trung nắng gió – Cố GS.TS.NGƯT Nguyễn Hữu Chí lớn lên giữa khói lửa chiến tranh, trong một gia đình Nho học giàu truyền thống. Tuổi thơ ông gắn liền với những đêm học dưới ánh đèn dầu leo lét, những ngày đạp xe hàng chục cây số đến trường, mang theo trong tim niềm tin sắt đá vào giá trị của tri thức. Dù bom đạn có thể cắt ngang nhiều con đường, chúng không thể ngăn nổi ý chí học hành và khát vọng phụng sự quê hương của cậu học trò nhỏ.

Sau nhiều năm đèn sách, ông thi đỗ vào khóa đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội – nơi sau này trở thành ngôi nhà thứ hai, gắn bó suốt cuộc đời ông trong vai trò người thầy, nhà nghiên cứu và người dẫn đường.

tm-img-alt

Cố GS.TS Nguyễn Hữu Chí trong thời gian học tập tại trường Đại học Bách khoa Hà Nội. 

Người mở đường cho cơ học ứng dụng Việt Nam

Tốt nghiệp ngành Thủy lợi với thành tích xuất sắc, chỉ hai tháng sau, Nguyễn Hữu Chí được giữ lại trường làm giảng viên bộ môn Cơ học lý thuyết. Sau đó, ông được Nhà nước cử đi học tại Liên Xô và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Cơ học chất lỏng năm 1968 – một trong những tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam trong lĩnh vực này.

Trở về trong khói lửa chiến tranh, ông không chọn cuộc sống an toàn nơi đô thị, mà lao mình vào giảng dạy, nghiên cứu và xây dựng nền móng cho ngành cơ học ứng dụng của nước nhà. Dưới sự dìu dắt của ông, Khoa Cơ học ứng dụng và các bộ môn then chốt như Kỹ thuật tàu thủy, Kỹ thuật hàng không dần thành hình, đóng vai trò nòng cốt trong đào tạo kỹ sư cho các ngành công nghiệp chiến lược.

tm-img-alt

Cố GS.TS Nguyễn Hữu Chí trong thời gian làm việc tại trường Đại học Bách khoa Hà Nội. 

Cố Giáo sư đặc biệt dành tâm huyết phát triển ngành Kỹ thuật tàu thủy – lĩnh vực gắn với giấc mơ làm chủ biển cả của Việt Nam. Nhờ tầm nhìn xa và sự dẫn dắt tận tụy, bộ môn này không chỉ đào tạo được hàng ngàn kỹ sư giỏi, mà còn góp phần xây dựng nền công nghiệp đóng tàu hiện đại cho đất nước.

Một đời miệt mài gieo hạt giống tri thức

Không chỉ là nhà giáo, nhà khoa học, ông còn là người tổ chức, kiến thiết cho cộng đồng khoa học cơ học của cả nước. Với vai trò Phó Chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam, ông đã sáng lập Hội Cơ học Hà Nội năm 1985 và giữ cương vị Chủ tịch suốt 22 năm. Hội trở thành nơi quy tụ các giảng viên, nhà nghiên cứu, kỹ sư, góp phần thúc đẩy ứng dụng cơ học vào thực tiễn, từ xử lý ô nhiễm môi trường đến thiết kế công trình dân dụng và công nghiệp.

tm-img-alt

 Dù tuổi đã cao nhưng ông vẫn luôn tận tụy với các thế hệ học trò

Cố Giáo sư còn chủ trì nhiều đề tài khoa học cấp Nhà nước, tiêu biểu như công trình “Một số phương án chống ô nhiễm do bụi khói nhà máy điện Ninh Bình” – một nghiên cứu có tính tiên phong về môi trường trong bối cảnh lúc bấy giờ. Ông cũng là tác giả của nhiều đầu sách chuyên ngành, trong đó nổi bật là cuốn “1000 bài toán thủy khí động lực” – tài liệu nền tảng cho nhiều thế hệ sinh viên kỹ thuật.

PGS.TS Lê Quang, người từng làm việc sát cánh với cố Giáo sư suốt gần 30 năm trong Khoa Cơ học ứng dụng, chia sẻ: “Giáo sư Chí không chỉ là người truyền lửa, mà còn là người giữ lửa cho cả một thế hệ. Ông vừa nghiêm cẩn trong chuyên môn, vừa bao dung trong đời sống. Những gì ông để lại cho nền cơ học Việt Nam là một di sản không thể đo đếm bằng con số.”

Người thầy của lòng yêu nghề và nhân cách mẫu mực

Dẫu nghiêm khắc trên bục giảng, nhưng trong đời thường, ông là người thầy hiền hòa, tận tâm, luôn sẵn lòng lắng nghe, chia sẻ và dìu dắt học trò như những người thân trong nhà. Với các đồng nghiệp, ông là tấm gương sáng về đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và sự giản dị đến mộc mạc. Các PGS.TS Lê Quang, Khổng Doãn Điền, Phạm Văn Sáng – những người từng đồng hành với ông suốt nhiều thập kỷ – đều coi ông là “linh hồn” của Khoa Cơ học ứng dụng.

tm-img-alt

Cố GS.TS Nguyễn Hữu Chí trong buổi bảo vệ luận án của học trò. 

Ông Nguyễn Túc – nguyên Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, người từng có nhiều năm làm việc trong các hội đồng khoa học giáo dục – cũng dành sự kính trọng sâu sắc: “Giáo sư Nguyễn Hữu Chí là kiểu nhà giáo mà xã hội luôn cần – người vừa có trí tuệ, vừa có lòng dân, vừa có nhân cách. Ông là minh chứng sống động cho mẫu hình nhà khoa học – nhà giáo chân chính trong thời đại mới.”

Ngay cả sau khi nghỉ hưu, ông vẫn không ngơi nghỉ. Ông tham gia sáng lập Trường Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu Nghị – nơi tiếp tục hành trình gieo hạt giống tri thức cho những thế hệ mới.

Di sản còn mãi với thời gian

Với những cống hiến thầm lặng mà to lớn, cố GS.TS.NGƯT Nguyễn Hữu Chí đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Chống Mỹ cứu nước hạng Nhì, Bằng khen của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, danh hiệu Nhà giáo Ưu tú, học hàm Giáo sư năm 1992… Song, phần thưởng lớn nhất mà ông để lại có lẽ chính là hàng ngàn học trò ưu tú, những người đang ngày ngày tiếp tục viết tiếp hành trình của thầy mình, bằng chính công trình, sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp.

Giáo sư Chí đã về với đất mẹ, nhưng dòng sông tri thức ông vun đắp vẫn không ngừng chảy. Ở nơi ấy – nơi không còn bụi phấn và bảng đen – hẳn ông vẫn mỉm cười, vì những hạt mầm ông gieo năm xưa đang nảy lộc, đâm chồi và vươn xa, giữa lòng đất nước.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.