Chữ Thái đang hồi sinh ở Quỳ Hợp (Nghệ An)
Tuy nhiên, do sự phát triển của xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa và hội nhập... Chữ của nhiều dân tộc thiểu số, ít được sử dụng đến. Mặt khác, cũng không mấy người quan tâm đến việc truyền bá chữ viết trong cộng đồng để lưu giữ vốn quý của dân tộc mình... Thế nhưng, ở huyện Quỳ Hợp - Nghệ An - một huyện miền núi được Bộ VH - TT chọn làm điểm để xây dựng huyện văn hóa dân tộc miền núi giai đoạn 2001 - 2010 đã và đang có những lớp học chữ dân tộc Thái. Đây là tín hiệu đáng mừng cho sự hồi sinh một nét văn hóa quý vô giá ở miền Tây Nghệ An.
Người có công tìm tòi và biên soạn nên giáo trình được gọi là: “Tài liệu hướng dẫn học chữ dân tộc Thái” là anh Sầm Văn Bình, 44 tuổi người dân tộc Thái. Anh nguyên là kỹ sư chế tạo vỏ tàu của Trường Đại học Hàng hải, tốt nghiệp từ thập niên 80 của thế kỷ trước. Do không xin được việc làm, anh đã trở về bản Yên Luốm, một bản nghèo của xã Châu Quang - Quỳ Hợp xây dựng gia đình và làm ruộng.
Năm 2004, trong một chuyến đi điền dã thực hiện đề tài “Tổng quan văn hóa dân tộc ở huyện Quỳ Hợp”, chúng tôi được nhân dân vùng mường Khủn Tinh giới thiệu tìm gặp anh. Tại địa phương, người ta tôn vinh anh là “Vốn quý của Mường”.
Gặp anh, chúng tôi tìm hiểu được nhiều điều bổ ích về bản sắc văn hóa dân tộc Thái. Anh là người đang lưu giữ được khá nhiều tri thức về phong tục - tập quán và bản sắc văn hóa của dân tộc Thái. Điều đáng quý là anh đang tìm tòi học hỏi và tổng hợp lại kiến thức về đề tài chữ dân tộc Thái nhằm truyền bá lại hệ chữ Thái ( Lai tayvà Lai xứ) cho con em trong vùng.
Khi ấy, tuy rất cảm phục, trân trọng việc làm của anh, nhưng chúng tôi chưa tin lắm vào sự thành công vì nghĩ rằng: ngày nay, người ta lo học tiếng Anh, tiếng Pháp..., mấy ai quan tâm đến chữ Thái, một dạng chữ đang bị mai một dần?
Thế nhưng năm 20-5-2006 vừa qua, chúng tôi đã được UBND xã Châu Cường mời tới dự lễ ra mắt “Câu lạc bộ học chữ dân tộc Thái” tại địa phương.
Đến dự lễ ra mắt CLB, chúng tôi thực sự cảm động trước những quan tâm của Huyện ủy và UBND huyện Quỳ Hợp. Từ đó đến nay, sáng thứ 7 hàng tuần lớp học cũng đều mở cửa và đón thêm học viên.
Thầy giáo Sầm Văn Bình đến lớp đều đặn. Hiện nay, do lớp học đông quá nên phải chia làm 2 lớp; một lớp cho hơn 40 cháu ở độ tuổi học sinh và một lớp trên 50 học viên cho người lớn là các cán bộ xã và cán bộ xóm bản, trong đó có cả một số vị ở Ban Thường vụ Huyện ủy và một số cán bộ xã bạn về tham dự.
Ông Vi Văn Cầm, Chủ tịch UBND xã Châu Cường, Chủ nhiệm CLB tâm sự với chúng tôi:
“Người dân tộc Thái chúng tôi có mặt trên mảnh đất này đã từ rất lâu đời. Mọi bản sắc văn hóa dân tộc mình hầu như còn nguyên vẹn. Duy chỉ có chữ viết là đang bị mai một đi. Chúng tôi tiếc lắm! Khi biết anh Sầm Văn Bình đang biên soạn tài liệu dạy chữ dân tộc Thái, tôi tìm đến và nhất trí một quan điểm: bằng bất kỳ giá nào cũng phải truyền bá chữ dân tộc Thái cho con em mình. Cái hạnh phúc của chúng tôi là ý tưởng ấy được Thường vụ Huyện ủy, HĐND và UBND huyện đồng tình ủng hộ. Khi chúng tôi xin thành lập CLB là UBND huyện ra quyết định cho phép ngay. Và khi phổ biến chủ trương này thì được đông đảo mọi người ủng hộ. Thế là ý tưởng của chúng tôi đã thành đạt!”.
Anh Sầm Văn Bình cho biết thêm: “Từ hôm khai mạc đến nay, lớp học ngày một đông thêm. Đây thực sự là niềm hạnh phúc của chúng tôi và là nguồn động viên quý báu đối với những người yêu quý vốn văn hóa dân tộc”.
