Chè Ô Long cho nhiều “lộc”

Dọc đường vào khu du lịch thắng cảnh thác Đam Ri (cách trung tâm thị xã 20 km), địa giới Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm nằm xen kẽ. Đồi bát úp lượn sóng những nương chè. Có lẽ du khách đều có cảm giác xao động khi nhận ra những đội nông dân hái chè vai mang gùi, tay nhịp nhàng như múa. Mọi thao tác đều nhanh nhẹn. Lá trà hái vun đống trên vải bạt cũng được những xe tải nhỏ đến vận chuyển nhanh như sợ rằng để lâu nó sẽ bay mất mùi hương.

Ô Long là tên của một loại chè thành phẩm có chất lượng cao nhất thế giới, giá XK có khi lên tới 70 USD/kg. Giống chè này xuất phát từ một giống chè gốc mang tên riêng, nhưng vì chất lượng hấp dẫn, được nhiều người ưa thích nên sau đó có nhiều giống chè khác của Đài Loan, Trung Quốc như Kim Tuyên, Ngọc Thúy, Thanh Tâm... nếu chế biến đúng cách sao cho giữ được mùi hương nguyên thủy cũng được gọi là chè Ô Long! Dây chuyền chế biến khá phức tạp, riêng các máy xào, vò, siết chè đã 12 cái. Rồi máy vò quả cho lá chè săn tròn như viên thuốc hoàn tán. Xong, lại quay thơm, hút chân không, sấy thơm... tổng cộng qua 60 cái máy mới ra thành phẩm đưa vào kho lạnh. Sau đó phải đóng gói bằng giấy bạc để giữ mùi hương trinh nguyên!

Từ năm 2000, ông Đoàn Hùng Tiến, Viện trưởng Viện nghiên cứu chè (Bộ NN- PTNT) đã khuyến cáo những nơi có điều kiện (có độ cao trên 1.000 m) nên gia tăng trồng, sản xuất loại chè này. Giống các loại cây chè chế biến ra Ô Long, lá chè cũng dài và mướt hơn các loại chè quen thuộc. Chè thường mỗi tháng hái hai đợt. Chè Ô Long một năm chỉ thu hoạch 6-7 lần và chỉ lấy được những lá non ở búp, nên năng suất cao nhất cũng chỉ 8-9 T/ha.

Người ta cho rằng chè Ô Long có nhiều công dụng bổ dưỡng, pha trà “quạu” uống cũng không bị say, không mất ngủ như các loại chè thường. Năm 2006, toàn tỉnh Lâm Đồng có 25.508 ha chè, 23.000 ha đang thu hoạch. Huyện Bảo Lâm và ngoại ô Bảo Lộc là vùng chè tập trung lớn nhất: hơn 21.000 ha nhưng tỷ lệ trồng chè Ô Long chưa đến 10%. Giữa tháng 9, giá 1 kg lá chè tươi loại giống TB 14 loại 1 (tôm 2-3 lá) chỉ có 2.300 đ/kg. Song, lá chè Kim Tuyên, Ngọc Thúy làm ra chè ô Long đã là 18.000 đ. Lúc hút hàng, có khi lên đến 3 USD/kg lá, nhà máy cũng phải mua.

Ông Chiu Mou Sheng chồng của nữ giám đốc Công ty đồng thời là đại diện cho chủ đầu tư nói rằng ở Đài Loan, do công nghiệp phát triển nên ít còn vùng đất không bị ô nhiễm như cao nguyên Lâm Đồng. Đem giống mới về đây, cây chè Ô Long tạo ra nhiều giá trị và công ăn việc làm cho vùng nam cao nguyên nên từ chính quyền đến người dân, ai ai cũng ủng hộ. Từ năm 2004, cả tỉnh Lâm Đồng đã XK được 12.748 T chè chế biến, thu 14,35 triệu USD. Chè Ô Long chỉ mới được 1/10 sản lượng nhưng chiếm tới 3/4 giá trị!

Chủ tịch UBND huyện Bảo Lâm cho biết: huyện còn gần 10.000 ha đất nông nghiệp chưa sử dụng có hiệu quả. Cả 3 cây: chè, cà phê, dâu tằm cứ cạnh tranh thu hút quỹ đất. Giá cà phê, dâu tằm, lúc lên lúc xuống. Riêng cây chè, dù giống cũ cũng bù đắp đủ công lao động. Chuyển sang trồng chè cành giống mới, về nguyên tắc thì Nhà nước hỗ trợ đến 50% giá cây giống, nhưng còn công chăm sóc, bón phân, thu hoạch... Nguồn vốn ấy hoàn toàn phải dựa vào ngân hàng. Một ha chè Ô Long giá thành kiến thiết cơ bản 3 năm có khi lên tới 240 triệu đồng, nhưng từ khi thu hoạch, nó cho lợi nhuận cao, không sợ lỗ.

Có thể mở rộng vùng trồng giống chè “quý tộc”này được không ? Người dân ở Bảo Lộc, Bảo Lâm có điều kiện mỗi nhà chuyển đổi sang trồng giống mới từ 1-2 ha. Vốn khá cao vì 1 ha trồng tới 40.000 gốc, giá một cây giống hiện thời là 1.700 đ. Năm 2001, Ông Nguyễn Quang Văn, một chủ trang trại từ Tp.HCM lên đây thành lập Công ty TNHH Nguyên Ô-Long. Công ty cho đào luôn hồ chứa nước rộng một ha để tưới cây khi gặp hạn. Nay Cty đã trồng được 20 ha, lá chè thu hoạch cũng đưa về Đăng Phong gia công chế biến.

Ông Văn cho biết, chăm sóc tốt thì 2 năm đã hái bói, năm thứ 4 bắt đầu có lãi. Để mở rộng diện tích, ông làm đơn vay vốn, được ngân hàng sốt sắng thẩm tra, chấp thuận. Theo Sở NN-PTNT tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh quy hoạch ổn định trồng chè ở mức 25.000 ha. Diện tích này đến nay đã đạt nhưng sản lượng chè búp tươi mới bằng 3/4 chỉ tiêu 200.000 T. Sản lượng chè không tăng nhưng giá trị XK chè 3 năm qua mỗi năm đều tăng hơn năm trước 2, 5 triệu USD là nhờ ở các sản phẩm có chất lượng như chè Ô Long.

Nhiều người nói Lâm Đồng là một trong những địa phương được phân bổ nguồn vốn từ dự án phát triển chè và cây ăn quả do Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) tài trợ. Tuy nhiên mức lãi cho vay của nguồn vốn ưu đãi đến tay người trồng chè cũng “ngang ngửa” với tiền vay thông thường (1,05 %/ tháng), nên ít hộ dám vay. Nếu Bộ NN- PTNT, cơ quan quản lý thực hiện dự án có sự xem xét thấu lý thấu tình, làm đúng nghĩa ưu đãi thì chắc là màu xanh của chè và hương vị của những cây chè siêu lợi nhuận như Ô Long sẽ còn tỏa rộng hơn nữa!

Nguồn: Thời báo Kinh tế Việt Nam - No.199 [ 2006-10-05 ]