Cây xà sàng
Cụm hoa có cuống dài khoảng 10 cm, mọc ở ngọn thân hoặc kẽ lá thành tán kép gồm 15 - 20 nhánh. Hoa nhiều, màu trắng, nhị cong, dài hơn cánh hoa.
Quả hình trái xoan, hơi dẹt, nhẵn, nhân dân nhiều nơi trồng làm gia vị và làm thuốc như Ngò (rau mùi) nhất là miền Trung và miền Bắc.
Có thể mua vị này ở hiệu thuốc với tên Xà sàng tử.
Bộ phận dùng:quả phơi khô.
Tính vị: tính ấm, vị đắng, cay. Vào kinh tỳ thận.
Tác dụng: ôn thận tráng dương, khu phong ráo thấp.
Sách Ứng dụng lâm sànggiới thiệu.
Trong thực nghiệm trên động vật và quan sát trên lâm sàng thấy Xà sàng tử có tác dụng:
- Ức chế siêu vi cúm được nuôi cấy trên phôi gà.
- Uống nước sắc Xà sàng tử 30g, làm giun đũa ra theo phân. Xét nghiệm thấy trứng giun đũa dương tính trước khi uống thuốc và chuyển sang âm tính sau khi uống.
- Dưới kính hiển vi, nước sắc 10% Xà sàng tử làm tê liệt trùng roi âm đạo sau 1 phút. Thế nhưng cũng có tác giả không thừa nhận tác dụng này.
- Xà sàng tử có tác dụng như của nội tiết tố sinh dục và tác dụng làm chậm quá trình loãng xương.
Điều trị:
Viêm da, lở ngứa, chàm mãn tính
Xà sàng tử 50g
Kim ngân hoa 10g
Nước 300ml
Nấu sắc, lấy nước tẩm gạc đắp.
Hoặc
Xà sàng tử 40g
Phèn chua phi 5g
Tán bột, bôi rắc lên.
Trùng roi âm đạo
Xà sàng tử 30g
Lá Xuyên tâm liên 60g
Nước 400ml
Nấu sôi, lấy nước dùng bơm rửa âm đạo.
Hoặc
Xà sàng tử 1 phần, lá Xuyên tâm liên 2 phần.
Tán bột mịn, làm thành viên đạn 2g. Đặt âm đạo mỗi ngày 2 lần.
Ôn thận tráng dương
Xà sàng tử 10g
Thục địa (sao Gừng) 10g
Ba kích 10g
Ngũ vị tử 10g
Nấu sắc uống
Hoặc
Mỗi vị 20g ngâm 1 lít rượu, mỗi ngày uống 40ml.
Hoặc
Dùng 4 vị với lượng tương đương nhau tán bột làm viên tễ với mật ong mỗi ngày uống 10g.
Phụ nữ sau sanh, cho cành lá hoa Xà sàng vào nồi canh, xoong cá để ăn ngừa bệnh đường ruột và đường hô hấp.
Nguồn:Thuốc & sức khoẻ, 310, 15-6-2006, tr17.
