Cây Tục đoạn thuốc bổ cho phụ nữ

Tục đoạn có 15 loài phân bố khắp 2 lục địa Âu - Á, các nước vùng Địa Trung Hải và châu Phi. Ở Việt Nam hiện có 3 loài là Tục đoạn (Dipsacus japonicus, họ Dipsacaceae), Tục đoạn rau (Sonchus oleaceus, họ Asteraceae) và Tục đoạn nhọn (Dipsacus asper, họ Dipsacaceae). Loài nào cũng có thể dùng làm thuốc nhưng loài Dipsacus japonicusđược dùng phổ biến nhất. Bộ phận dùng làm thuốc là rễ.

Dipsacus Asper

Sonchus oleraceus Asteraceae

Rễ Tục đoạn có chứa phần lớn là alcaloid, tanin, phần ít còn lại là chất đường và tinh dầu. Với liều 0,2 – 0,3g cao lỏng Tục đoạn/ 1 kg trọng lượng cơ thể, chó và mèo thí nghiệm, nhận thấy có sự gia tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm như huyết áp tăng, nhịp tim tăng, thở nhanh và sâu. Thử trên tuỷ sống của ếch có tác dụng gây mê mạnh. Ngoài ra chưa có nghiên cứu chi tiết nào về tác dụng dược lý của Tục đoạn.

Tác dụng lâm sàng

Theo Đông y, rễ Tục đoạn có tác dụng bổ can thận, mạnh gân cốt, nối gân xương, thông huyết mạch, trấn thống, an thai.

Tài liệu cổ có ghi Tục đoạn có vị đắng cay, tính hơi ôn, vào 2 kinh Can và Thận. Thường dùng làm thuốc bổ toàn thân, làm giảm đau do bị ngã, chấn thương, có tác dụng cầm máu, chữa thống kinh, động thai, di tinh, băng lậu, đới hạ…

Một số bài thuốc có Tục đoạn

Bài thuốc cho phụ nữ băng lậu, khí hư, bạch đới, doạ sẩy thai:Tục đoạn, Đương quy, Hoàng kỳ, Long cốt, Xích thược, mỗi thứ 12g; Thục địa, Xuyên khung, Ngải cứu mỗi thứ 6g. Tất cả tán bột làm hoàn, mỗi lần uống 8g, ngày 2 lần.

Bài thuốc chữa động thai:Tục đoạn (tẩm rượu) 80g, Đỗ trọng (tẩm nước Gừng sao cho đứt tơ) 80g. Tán nhỏ trộn chung với thịt Đại táo, viên bằng hạt ngô, uống 30 viên/ ngày với nước cơm.

Bài thuốc trị đau lưng, nhức mỏi thận hư:Tục đoạn, Tỳ giải, Ngưu tất (sao), Mộc qua, mỗi thứ 80g, sấy khô tán bột mịn làm thành viên hoàn, mỗi viên nặng khoảng 10g. Uống 2 - 3 viên/ngày với nước nóng.

Chữa đòn ngã bị thương hay đau nhức sau khi mổ:Tục đoạn, Cốt toái bổ, Ngưu tất, Sinh địa, Mạch môn, mỗi vị 12g, sắc uống.

Ngoài ra, còn có những bài thuốc phối hợp với Đỗ trọng với những vị thuốc khác để chữa vô sinh như Thục địa, Bạch truật, Bạch thược, Đương qui, Hoàng kỳ, Phục linh, Nhục quế…

Tục đoạn là vị thuốc tốt, hiện nay đang được khai thác quá nhiều, có nguy cơ tuyệt chủng nên đã được đưa vào Sách đỏ đề nghị bảo vệ và nhân giống.