Cấy ghép tế bào gốc chữa Parkinson: Nguy cơ ung thư não

Từ trước đến nay, nhiều nhà khoa học vẫn cho rằng liệu pháp cấy ghép tế bào gốc là một hướng nghiên cứu hứa hẹn nhiều triển vọng để điều trị bệnh Parkinson, căn bệnh nan giải đối với người cao tuổi. Căn bệnh khó chữa này có thể dẫn đến bại liệt và làm chết người do quá trình huỷ hoại các tế bào não có chức năng tạo ra các chất truyền dẫn thần kinh để kiểm soát sự vận động của cơ thể. Ở những người bị bệnh Parkinson, tế bào gốc giúp khôi phục cơ chế tạo ra các chất cần thiết điều khiển thần kinh hoặc thay thế các tế bào não đã bị thoái hoá và chết.

Để làm thí nghiệm, các chuyên gia thuộc Đại học tổng hợp Rochester ở New York (Mỹ) sử dụng hai loại tế bào gốc của phôi. Một là, tế bào gốc của phôi chỉ mới vài ngày tuổi. Hai là các tế bào chịu trách nhiệm bảo đảm dinh dưỡng cho các nơron thần kinh của não phôi đang trong giai đoạn phát triển muộn hơn. Theo phán đoán ban đầu của các nhà khoa học, các tín hiệu hoá học đi từ tế bào thần kinh sẽ phải kích thích các tế bào gốc nhân bản và phát triển thành các tế bào nơron sản sinh ra chất dopamin (chất dẫn truyền thần kinh). Để kích thích thêm cho quá trình tự sản sinh ra các tế bào thần kinh mới, các nhà khoa học sử dụng virus adeno để cấy gen của men telomelaza vào các tế bào đó và làm gia tăng đáng kể hoạt tính của những tế bào này, buộc chúng tiết ra các chất có tác dụng kích thích sự phát triển theo hướng cần thiết của tế bào gốc lấy từ phôi. Nhờ phương pháp vô cùng phức tạp và tinh tế này, từ một số lượng rất ít các tế bào gốc ban đầu, các nhà khoa học Mỹ đã tạo ra hàng trăm nghìn nơron thần kinh mới để cấy não hàng chục con chuột làm thí nghiệm đã từng bị mắc bệnh Parkinson.

Khoảng 70% nơron thần kinh tạo ra từ tế bào gốc bắt đầu tạo ra chất dopamin có tác dụng khôi phục lại trạng thái vận động bình thường của tất cả các con vật làm thí nghiệm trong vòng vài tuần sau khi được cấy ghép tế bào não. Nhưng sau khi giải phẫu những con chuột bị chết ở tuần thứ 10 làm thí nghiệm, các nhà khoa học phát hiện thấy phần lớn các nơron thần kinh được cấy ghép phát triển theo hướng ngược lại và chỉ có 25% số tế bào tiếp tục tạo ra chất dopamin. Con số 75 % tế bào thần kinh được cấy ghép không tạo ra chất dopamin mà tiếp tục nhân bản rất nhanh thành các tế bào không mang bất kỳ chức năng nào và lan toả khắp bộ não của các con vật thí nghiệm. Không cần là một chuyên gia thần kinh cũng nhận thấy ngay rằng đó là triệu chứng của quá trình phát triển khối u ác tính.

Như vậy, kết quả nghiên cứu chứng tỏ rằng, mặc dù việc sử dụng tế bào gốc đang mở ra nhiều triển vọng để chữa các bệnh tương tự như bệnh Parkinson nhưng chưa đến lúc có thể thí nghiệm trên người. Vì thế, các nhà khoa học Mỹ cho rằng cần phải tiếp tục nghiên cứu thêm một thời gian khá dài nữa mới thật sự kết luận được rằng liệu pháp tế bào gốc có thể khắc phục căn bệnh nan giải Parkinson.

Nguồn: KH&ĐS Số 88 Thứ Sáu 3/11/2006