Câu chuyện văn hóa: Bốn thằng buồn
Giọng nói, kiểu cười quê ta vang lên đằng sau. Giật mình. Mình cũng vừa mới sang Ba Lan gần hai tháng. Tôi quay lại. Cô gái tuổi chừng hai mươi, người thấp béo, mặt tròn bầu bĩnh, tươi tắn, nói năng nhanh nhẩu cùng với dáng đi tất tả, lanh chanh trong đường hầm metro khiến tôi chú ý...
Hai tay cô đút túi áo măngtô xanh màu cổ vịt. Chiếc điện thoại bé xíu, đỏ chót đeo trước ngực, lòng thòng sợi dây gắn tai nghe. Mặt tỉnh bơ, cô bạn đồng hương của tôi không cần biết có ai, cứ tưng tưng ném vào khoảng không trước mặt lời giảng giải: "... Không sao đâu, mày ngắn tiếng cứ chỉ chỏ, tụi tây hiểu hết. Tao dạy cách đi... Nghe này: Từ chỗ mày, ngược tàu 32... Phải, hướng trung tâm Wola... Ngồi thêm hai bến nữa, tới ngã tư có Bốn thằng buồn. Xuống! Qua đường tàu. Tao đón mày ở chân tượng Bốn thằng buồn. Rõ chưa?".
Tôi phì cười, nhìn cô gái thoăn thoắt vượt qua mặt tôi, bước vào cầu thang cuốn lên khỏi đường hầm. Bốn thằng buồn! Tại sao lại có tới bốn thằng buồn cơ chứ? Tôi bỗng thích thú muốn tìm lời giải đáp. Tôi loay hoay tìm tới bến có tàu 32, hỏi đường và đi đúng theo lời chỉ dẫn nghe được từ cô gái...
Gần một tiếng sau, tôi đã đứng trước bức tượng đài có khắc dòng chữ kỷ niệm những chiến sĩ Xô viết đã hi sinh cuộc sống để bảo vệ nền tự do độc lập cho nhân dân Ba Lan năm 1945 (ảnh)... Nhóm tượng gồm ba chiến sĩ trong tư thế chiến đấu quả cảm ở trên cao. Phía dưới, đứng xung quanh các góc là hình tượng bốn người lính ôm súng, cúi đầu, mặt khuất trong bóng tối, đau buồn tưởng niệm đồng đội đã ngã xuống...
Tượng đài xuống cấp, cũ kỹ, tiêu điều. Dường như đã bị bỏ quên từ rất lâu. Nhưng, giữa vẻ ảm đạm và hoang phế ấy, khu tượng vẫn gây cho tôi ấn tượng mạnh về ý nghĩa thiêng liêng cao cả của nó. Một cảm xúc buồn nhớ, tiếc thương...
- Sao?... Chậm thế hở trời! Hí hí!... Tao đang chờ mày đây. Nhớ nhé, tới tượng Bốn thằng buồn thì xuống! Hí... hí!...
Cô gái gặp trong metro hồi nãy, đứng ngay gần chỗ tôi từ lúc nào.
- Chào cháu... - Tôi vờ hỏi để làm quen - Tượng này tên gì cháu nhỉ?
- Bốn thằng buồn! - Đáp lại thon lỏn, cô gái chẳng để ý đến vẻ sửng sốt của tôi, mải ngó về phía bến tàu.
- Tại sao gọi vậy hả cháu?
- Hí hí!... Chẳng biết nữa... À, có lẽ... Đấy bác xem... - Cô gái hất hàm vào bức tượng - Bốn thằng tượng đứng buồn bã thế kia!... Hí hí!... Gọi vậy cho dễ nhớ mà bác!...
- Này cháu... - Tôi đang định nói cho cô gái biết về hàng chữ khắc trên tượng thì tiếng nhạc chuông điện thoại ríu rít vang lên...
- Đến rồi hả, ô - kê! Tao đón đây!...
Cô gái xăm xắn, tất tả bước vội về phía con tàu 32 vừa vào bến... Còn tôi, đôi chân như níu lại, một lần nữa đối diện với tượng đài... Bốn người lính buồn vẫn đó, trầm lặng nghĩ suy...
