Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 21/03/2007 22:41 (GMT+7)

Câu chuyện vắc xin Sabin năm xưa

1957 - 1958. Ngày đó phân nửa đất nước mới được giải phóng ba bốn năm. Khó khăn thiếu thốn đủ mọi bề nhưng toàn dân đang phấn khởi ra sức hàn gắn vết thương chíên tranh, trong kế hoach “3 năm phục hồi kinh tế văn hoá”.

Một vụ dịch lớn sảy ra. Bệnh bại liệt đang gây tử vong hàng trăm trẻ em ở Hà Nội và một số tỉnh, làm cho tất cả gia đình có con nhỏ đều hoang mang lo sợ. Phải bằng mọi cách chặn đứng cơn dịch, và phòng bệnh lâu dài. Lúc bấy giờ trên thế giới đã có vắc xin Salk dạng tiêm hiệu quả cũng chưa thật cao, mà khó khăn lớn của ta là không có ngoại tệ để nhập và cũng không nhập được từ Mỹ.

Một số thông tin quan trọng:Liên Xô đã thành công trong việc nghiên cứu và chế tạo vacxin Sabin, một vacxin mới dạng uống và có hiệu quả cao. Hơn nữa, việc sản xuất vacxin này dựa trên phương pháp cấy siêu vi trên thận khỉ, loại Maccacus Rhesus mà may thay có ở nước ta. Sáng kiến táo bạo của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, lúc đó là Thứ trưởng Bộ Y tế đã được Bác sĩ Bộ trưởng Hoàng Tích Trý, một chuyên gia hàng đầu về vi trùng học, đồng tình và ủng hộ: cử chuyên gia trẻ Tiến sĩ Hoàng Thuỷ Nguyên lập tức sang Liên Xô học sản xuất vắc xin Sabin. Chỉ mấy tháng sau, trở về nước,Tiến sĩ Hoàng Thuỷ Nguyên cùng ê kíp của Anh đã khắc phục mọi khó khăn về phương tiện kỹ thuật và đã ra đời mẻ vắc xin đầu tiên.

Có gì đảm bảo những liều vắc xin này đạt tiêu chuẩn? Sản phẩm đầu tay này nhanh chóng được mang sang Liên Xô nhờ kiểm định. Từ đội ngũ kỹ thuật, đến Bộ trưởng, Thứ trưởng và cả cán bộ các Vụ,        Cục ở Bộ hồi hộp nóng lòng chờ đợi. Vô cùng mừng thay, phía Liên Xô trả lời và khen ngợi: tuyệt đối.

Đã chuẩn bị sẵn, việc sản xuất được xúc tiến ngay. Và nhờ đó, hàng vạn trẻ em được “uống” vắc xin, thoát khỏi tử vong, mà nếu còn sống thì tàn tật suốt đời. Các gia đình cũng thoát khỏi cơn ác mộng.

Một bài toán hóc búa đã được đặt ra. Tại Hà Nội thì khá dễ, có thể cho trẻ uống ngay lập tức khi vắc xin được mang đến. Còn ở các tỉnh xa, làm sao để vận chuyển và bảo quản vắc xin, luôn phải được giữ ở nhiệt độ (0 0). Một sáng kiến nảy ra, được áp dụng ngay tại Thanh Hoá. Theo chỉ định của Bộ, Viện ấn định với Ty Y tế (lúc đó chưa gọi là Sở) ngày cho uống vắc xin toàn tỉnh, với một lịch nghiêm ngặt. Sau 4 giờ ở Hà Nội đến tỉnh lỵ (160km), vắc xin được đựng trong thùng nước đá đã được chuyển đến Ty Y tế. Ở đó cán bộ y tế các huyện đã được triệu tập chờ sẵn, với thùng nước nhỏ hơn. Lập tức vắc xin được phân phối sang thùng nhỏ mới, và từ đó xe cứu thương mang về huyện lỵ. Tại đây cán bộ y tế xã đã túc trực từ một giờ trước với phích nước đá, và nhận phần vắc xin được chia. Tuỳ địa bàn xa hay gần, vắc xin đến xã sau 3-5 giờ sau đó. Do được báo trước, trẻ em ở các xã, các xóm đã được triệu tập và gần như tất cả các em đều được uống vắc xin phòng bại liệt Sabin ngay trong ngày.

Những năm sau đó, tuy bệnh bại liệt chưa phải được thanh toán trên miền Bắc nước ta, nhưng rõ ràng bệnh đã bị đẩy lủi, rất xa.Nhân dân không còn trong cảnh hãi hùng.

Cần nói thêm là để có đủ khi đáp ứng sản xuất trong nước, và còn xuất sang Liên Xô, Viện Vệ sinh Dịch tễ lại có sáng kiến nuôi khỉ trên một hòn đảo riêng biệt, Hòn Rều, dược gọi là Đảo Khỉ, ngoài Vịnh Cẩm Phả (Hạ Long). Chính đồng chí Thiệt, trưởng phòng quản trị của Viện đã nghiên cứu thực hiện công trình này.

Từ các sự kiện trên đây, mấy bài học đã được rút ra:

- Theo Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, đường lối y tế cách mạng là trong điều kiện của nước ta, phải biết ứng dụng những thành tựu mới nhất của khoa học tiên tiến trên thế giới, không riêng về vệ sinh phòng dịch, mà về mọi mặt của lĩnh vực bảo vệ sức khoẻ;

- Dù gặp muôn vàn khó khăn, nhưng có sự tập trung ý chí và trí tuệ của đông đảo cán bộ và nhân dân, cộng với sự chấp hành nghiêm chỉnh mọi quy tắc, các công tác sẽ được hoàn thành đầy đủ, đã chu đáo lại an toàn;

- Không nên nệ khó khăn mà buông lơi các yêu cầu kỹ thuật. Nếu buông lơi thì mục tiêu sẽ không đạt được (mà hậu quả cũng khó lường).

Tưởng câu chuyện về vắc xin năm xưa, soi rọi vào tình hình Prorixvừa qua, chắc giúp chúng ta suy ngẫm.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.