Cách trồng và chăm sóc đăng lan
Đăng lan có thể trồng một hai cây trong chậu đất nung, trong bồn, hoặc khay nhựa lớn hơn chậu đất nung (có lỗ thoát nước), trồng ghép trên thân cây còn sống, hoặc đã chết, hoặc trên một khúc gỗ... Để tiện cho việc chăm sóc và chưng treo, nên trồng trong chậu đất nung có khoét nhiều lỗ lớn xung quanh và dưới đáy.
Về giá thể (chất liệu để trồng), dùng than củi (than hoa) được đốt trong tình trạng yếm khí (có bán sẵn ở các chợ vùng nông thôn hoặc ngoại thành), hoặc dùng vỏ dừa khô, dớn sợi... Dây là những chất liệu dễ kiếm, đồng thời tránh được việc giữ nước lâu dài trong vùng rễ, dễ gây bệnh cho cây lan, nhất là bệnh thối rễ, héo rễ.
Dùng que bằng tre, gỗ hay kim loại gác qua những lỗ đã đục sẵn trên thành chậu, cách đáy chậu khoảng 1/3 chiều cao từ dưới lên, tạo thành một mặt giàn, hoặc dùng mảnh chậu vỡ, chén vỡ kê xếp xuống đáy chậu cao khoảng 1/3 chiều cao của chậu. Dùng dây buộc cây lan vào một bên của mép chậu (hoặc những cây ti đã được cột sẵn từ trước), đặt hướng phát triển của chồi con (cây con mọc sau này) quay vào trong để cây con sau này không mọc “nhảy ra ngoài chậu mà “đi” dần vào giữa chậu. Trước khi trồng, cắt bỏ rễ đã bị khô, thối mục. Sau đó xếp cục than lớn phía dưới, cục nhỏ (cỡ ngón tay) phía trên, mặt trên của lớp than cách mép chậu khoảng 3-4cm, và không cao hơn cổ rễ cây lan.
Trồng xong, treo chậu lan vào chỗ mát (có khoảng 30-40%) ánh sáng), thoáng đãng, khô ráo. Khoảng một tháng sau đưa dần chậu lan ra chỗ có ánh sáng nhiều hơn (50-60% ánh sáng). Khi cây lan đã trưởng thành, sắp cho bông, tiếp tục đưa cây ra chỗ có nhiều sáng hơn nữa. Để chủ động về ánh sáng, tốt nhất – làm giàn treo lan, phía trên có lưới che nắng theo yêu cầu từng giai đoạn của cây lan.
Trừ ngày mưa, mỗi ngày nên tưới nước cho giàn lan hai lần vào 8-9 giờ và 15-17 giờ. Không nên tưới quá muộn vào buổi tối làm cho cây lan, giàn lan bị ẩm ướt ban đêm, tạo thuận lợi cho bệnh tật phát sinh gây hại. Về cách tưới, tốt nhất là tưới bằng phương pháp phun mưa cho ướt đều khắp giàn, không những cung cấp nước cho cây mà còn tạo độ ẩm không khí tương đối mát mẻ trong giàn. Nên tưới bằng nước ngọt trong các ao hồ, không tưới bằng nước phèn hoặc mặn; nếu không có nước tự nhiên có thể dùng nước máy xả qua một đêm trong các xô, chậu, lu vại.
Về chăm sóc, nên dùng phân tổng hợp NPK để dễ điều chỉnh tỷ lệ NPK theo yêu cầu của từng giai đoạn sinh trưởng của cây lan.
1. NPK 30-10-10: Đây là loại phân giúp cây tăng trưởng mạnh, sử dụng cho cây con, chồi non mới tách, để cây ra rễ, nhảy con, ra lá, phát triển thân cây...
2. NPK 10-30-10: Đây là loại phân kích thích quá trình hình thành hoa, sử dụng cho cây lan đã trưởng thành, giúp cho phát hoa dài, nhiều hoa...
3. NPK 10-10-30: Loại phân này giữ cho màu sắc của hoa đẹp, lâu tàn, sử dụng khi thấy xuất hiện phát hoa, làm cho cây đứng vững, vòi hoa dài, thẳng, hoa đẹp.
Ngoài ra, có thể sử dụng nhiều loại phân hỗ trợ có tỷ lệ N, P, K khác nhau, nhưng phải đảm bảo nguyên tắc là khi cây còn nhỏ dùng phân có tỷ lệ đạm cao, cây đã trưởng thành dùng phân có tỷ lệ lân cao và khi cây đã bắt đầu ra hoa dùng loại phân có tỷ lệ kali cao. Tuỳ loại phân mà có thể tưới xuống gốc hay phun lên lá khoảng 3-4 lần/ngày.
Giống như những loại cây trồng khác, cây lan cũng thường có nhiều sâu bệnh gây hại như rệp sáp, nhện đỏ, bệnh thối nhũn vi khuẩn, bệnh héo rễ, bệnh thán thư... Hàng ngày, khi chăm sóc cây lan, nên chú ý quan sát để phát hiện sớm và có biện pháp phòng trừ kịp thời.
Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 32 (518), 7/8/2006
