Cách nhận biết và phòng tránh một số loài nấm độc trong tự nhiên
- Nấm đỏ (tên khoa học Amita mucaria)một số vùng đồng bào dân tộc còn gọi là nấm mặt trời hay nấm diệt ruồi… Loài nấm này thường có mũ nấm to, đường kính từ 10 - 18 cm, mầu đỏ sặc sỡ hoặc vàng cam. Trên mặt mũ nấm thường có vảy mầu trắng dễ tróc khỏi mũ nấm. Phiến nấm thường có mầu trắng hoặc vàng chanh. Cuống nấm có mầu trắng hình trụ và phình to ở phần gốc. Thịt nấm (phần bên trong của cuống, phiến và mũ nấm) thường có màu trắng hoặc vàng cam, mùi hấp dẫn dễ chịu. Khi nấm già phần thịt nấm có mùi hơi hăng. Loại nấm này mọc phổ biến trong rừng, thường mọc đơn lẻ, đôi khi mọc gần nhau thành cụm trên bãi đồi hoặc ven rừng. Nấm thường mọc nhiều vào mùa hè và mùa thu. Độc tố chứa trong nấm có thể gây suy thận cấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
- Nấm xanh (tên khoa học Amanita phaloides).Nhũ của loài nấm này thường có đường kính từ 8 - 11 cm, có màu xanh nhạt hoặc xanh phớt vàng hay phớt trắng. Phiến nấm có mầu trắng hoặc xanh lục. Cuống nấm có màu trắng xanh, gốc nấm màu trắng và thường phình to. Thịt nấm khi còn non có mùi hấp dẫn dễ chịu. Loại nấm này mọc nhiều trong những cánh rừng rậm và có khi mọc cả trên những chân ruộng cạn. Nấm thường mọc đơn lẻ và phát triển mạnh trong vụ xuân hè. Đây là loài nấm chứa độc tố rất mạnh, chỉ cần một cây nấm trong nồi canh có thể gây tử vong cho cả gia đình.
- Nấm xốp hồng (tên khoa học Rusala emetia).Mũ nấm thường có đường kính nhỏ từ 5-7cm, mặt nấm nhẵn mầu hồng nhạt khi già biến thành mầu nâu nhạt. Phiến nấm mầu hồng nhạt, chân của cuống nấm hình trụ xốp dài từ 3 - 6cm mầu phớt hồng. Thịt nấm xốp có mầu trắng hoặc phớt hồng. Loại nấm này thường mọc đơn độc trong đất rừng nhất là rừng có nhiều gỗ sồi. Độc tố của nấm chứa nhiều trong thịt và mũ nấm. Loại nấm này thường phát triển mạnh vào vụ hè thu.
- Nấm độc trắng (tên khoa học Amanita verna).Mũ nấm có đường kính từ 5 - 9cm mầu trắng hoặc hơi vàng. Phiến nấm mầu trắng, chân cuống nấm mầu trắng hình trụ và phình to ở gốc. Thịt nấm mầu trắng, khi nấm còn non có mùi hăng. Loại nấm này thường sống trong rừng có đá vôi. Nấm phát triển mạnh vào vụ xuân hè. Loại nấm này thường mọc trên đất trống ở vạt rừng. Trong các bộ phận của nấm chứa nhiều loại độc tố có thể gây truỵ tim khi ăn phải.
- Nấm phát quang (tên khoa học Plurolussa sp). Đây là loại nấm thường phát quang khi gặp ánh sáng mặt trời. Mũ nấm có đường kính từ 4 - 7cm. Phiến nấm mầu trắng, khi về đêm chân cuống nấm thường phát ra ánh sáng như lân tinh, thịt nấm có mầu trắng.Loại nấm này thường mọc thành cụm trên gỗ mục sau khi gặp mưa hoặc những nơi ẩm trong vạt rừng. Đây là một loài nấm rất độc với con người và động vật.
Các biện pháp phòng tránh ngộ độc do các loài nấm độc gây nên:
- Khi thu hái các loại nấm trong tự nhiên làm thức ăn chỉ những người có kinh nghiệm và hiểu biết rõ về nấm mới được thu hái. Không cho phép trẻ em và những người không hiểu biết về nấm đi thu hái nấm rừng về làm thức ăn.
- Các loại nấm khi mua ở chợ phải kiểm tra thật kỹ xem có đồng nhất về chủng loại và mầu sắc. Nhất thiết phải loại bỏ các loại nấm lạ, nấm có mầu sắc sặc sỡ, thân nấm bị mốc, thịt nấm có mầu khác lạ và có hiện tượng phát quang.
- Sau khi ăn nấm nếu có biểu hiện đau đầu, buồn nôn hoặc ỉa ra máu thì phải nghĩ ngay là đã ăn phải nấm độc. Cần phải có các biện pháp gây nôn nhanh chóng và đưa ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để kịp thời rửa ruột và có các biện pháp cấp cứu kịp thời.
Trong tự nhiên có hàng nghìn chủng loại nấm, trong đó có không ít nấm là thức ăn bổ dưỡng và là những vị thuốc quý như nấm sò, nấm trứng, nấm hương, nấm linh chi… nhưng bên cạnh đó cũng có nhiều loại nấm chứa hàm lượng độc tố cao có thể cướp đi sinh mạng con người nếu ăn phải những loài nấm độc. Vì vậy công tác tuyên truyền cho mọi người nhất là đồng bào các dân tộc cách nhận biết các loài nấm độc mọc hoang dã trong rừng là một việc làm mang tính cấp bách nhằm đảm bảo sức khoẻ và tính mạng con người.
