Ca ghép gan cho bệnh nhi nhỏ tuổi nhất thành công: Tập trung chống thải ghép

Ca mổ chậm hơn so với dự kiến hai giờ đồng hồ do đoàn phẫu thuật của Hàn Quốc đến Việt Nam muộn (1h sáng ngày 16/12, thay vì 23h đêm 15/12). 8h sáng, bệnh nhi được đưa vào phòng mổ để gây tê, và khoảng 2 tiếng sau thì cuộc phẫu thuật bắt đầu. Trong quá trình mổ, các bác sĩ đã gặp phải một số tình huống khó khăn: gan của người cho bị xoay gần hết sang phải, phía gan bên trái - phần dự định lấy - có rất nhiều tĩnh mạch gây khó khăn cho việc cắt để ghép (người bình thường chỉ có 2 tĩnh mạch bên trái). Khi cắt gan bệnh lý, bệnh nhi bị chảy máu nhiều, phải tiếp 2,5 lít máu. Bệnh nhi lại bị đông máu ở tĩnh mạch trên gan nên các bác sĩ đã phải lấy mạch máu từ buồng trứng của người bà làm cầu nối nối tĩnh mạch đến gan...

Ca mổ kéo dài hơn 12 giờ khiến nhiều người không khỏi lo lắng. Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyễn Văn Lộc, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương: “Những khó khăn này không nằm ngoài dự kiến. Bệnh nhi này đã mổ kazai một lần (mổ nối ruột lên cuống gan), máu ở tĩnh mạch trên gan bị đông... Vì thế các bác sĩ đã tiên lượng trước ca mổ sẽ khó khăn. Nhờ kinh nghiệm từ những ca mổ trước đó, các nhóm trong kíp phẫu thuật đã phối hợp nhịp nhàng, những khó khăn trên đã được khắc phục, không để xảy ra sai sót. Toàn bộ phần gan nặng gần 0,3kg của bệnh nhi đã được cắt bỏ, thay vào đó là phần gan bên trái của bà nội bệnh nhi (nặng 260g).

Đến sáng ngày 18/12/2006, cả bệnh nhi và bà nội bệnh nhi đã tỉnh hoàn toàn, không cần dùng máy thở. Các đường nối sau quá trình phẫu thuật đã tạm thời thông suốt. Hai bà cháu vẫn ở trong phòng vô trùng đặc biệt, cách ly, chỉ những người có trách nhiệm mới được vào. Dự kiến khoảng 10 ngày nữa, bà nội của bệnh nhi sẽ trở lại phòng bệnh thường, còn bệnh nhi thì vẫn phải theo dõi thêm. Như vậy, về mặt phẫu thuật thì ca ghép gan lần thứ 3 của Bệnh viện Nhi TW đã thành công. Vấn đề chính bây giờ là hồi sức sau mổ, theo dõi để chống thải ghép.

Hiện bệnh nhi Trần Hoài Thu đang phải dùng 7 loại thuốc để bảo vệ mảnh ghép, tránh các biến chứng có thể xảy ra như tắc mạch máu, tắc tĩnh mạch gan, tĩnh mạch cửa... Giá thành của các loại thuốc này trị giá hàng trăm triệu đồng, nhưng bệnh nhi được miễn phí.

Teo đường mật bẩm sinh là loại bệnh hiếm gặp. Theo số liệu thống kê của quốc tế thì cứ 10.000-20.000 trẻ, mới có một trẻ mắc bệnh, nữ nhiều hơn nam, gặp ở mọi chủng tộc. ở bệnh nhân teo đường mật bẩm sinh, tế bào gan vẫn sản xuất ra mật như bình thường, nhưng do đường mật không phát triển, không có hoặc có rất ít nên mật không thoát ra khỏi gan để xuống ruột thực hiện chức năng tiêu hoá thức ăn của nó. Bệnh xảy ra ngay từ khi thai vẫn còn nằm trong bụng mẹ nên được xếp vào loại bệnh bẩm sinh. Bệnh ít khi có tính chất di truyền. Về mức độ phá huỷ đường mật, có trường hợp teo đường mật hoàn toàn, nhưng có khi chỉ teo một phần làm cho số lượng ống mật giảm đi, bệnh nhân vẫn có thể sống đến tuổi trưởng thành.

Về biểu hiện lâm sàng, thường một tuần sau khi đẻ, trẻ bị bệnh xuất hiện vàng da kéo dài với mức độ tăng dần (trẻ bình thường chỉ có dấu hiệu vàng da trong vòng một tuần, mức độ vàng da ngày càng giảm dần và hết), xuất hiện ngứa ngày một tăng (có thể xuất hiện những ban vàng trên tay), nước tiểu vàng đậm, phân bạc màu. Trẻ vẫn ăn được trong 2 tháng đầu, nhưng sau giảm dần.

Tiên lượng bệnh thường xấu. Trẻ bị bệnh thường chết trước 3 tuổi do nhiễm trùng, suy kiệt, suy gan, chảy máu do thiếu vitamin K hoặc giãn tĩnh mạch thực quản. Cuối cùng có thể xảy ra phù thũng trước khi tử vong.

Về điều trị, nếu teo hoàn toàn đường mật thì chỉ còn biện pháp duy nhất là ghép gan. Nếu bệnh nhân chỉ bị teo hoặc hẹp một phần thì tuỳ từng trường hợp, người ta có thể phẫu thuật nối ống mật còn lại, không bị tổn thương xuống ruột, nhưng phẫu thuật này khó, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm. Phẫu thuật có thể cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ và quan trọng là làm chậm thời gian bắt buộc phải ghép gan, chờ cho trẻ phát triển hơn. Đại đa số trường hợp ghép gan ở trẻ em là do bệnh teo đường mật bẩm sinh.

Nguồn: KH&ĐS Số 102 Thứ Sáu 22/12/2006