Bối xôi bổ tim, chống sự già yếu

Phân bố và sinh thái:Bối xôi có nguồn gốc từ một loài rau hoang dại ở vùng Trung Đông, được trồng ở đó từ lâu đời, và được thuần hóa thành loài bối xôi hiện nay. Bối xôi được nhập vào nước ta, có trồng ở ngoại thành Hà Nội, và được trồng nhiều ở Đà Lạt.

Chế biến làm thực phẩm:Bối xôi là một loại rau có thể dùng ăn sống, ăn nhúng trong nước sôi, ăn luộc hay nấu canh. Nó là loại rau được ưa chuộng vì thuộc loại rau ngon giàu chất dinh dưỡng. Rau bối xôi rất giàu về muối khoáng. Trong 100 g rau, có các thành phần tính theo g%: protid 2, glucid 7 và lipid ít hơn 0,50, theo mg%: natrium 500, kalium 37, calcium 49, phosphor 37, magnesium 37, sulfur 29, mangan 0,50, kẽm 0,45, đồng 0,13, sắt 2 - 5; còn có iod, các vitamin B, C, β - caroten, B9 (acid folic), B12, chlorophin và hoạt chất spinacin.

Sử dụng làm thuốc:Bối xôi là một loại rau cung cấp chất khoáng có giá trị, dùng chống bệnh thiếu máu, chống hoại huyết (scorbut), bổ tim, tăng tiết dịch tụy, dịch vị, mật, các tuyến nội tiết, làm sạch đường tiêu hóa. Có người dùng trị ung thư nhưng chưa khẳng định hiệu quả.

Bối xôi được chỉ định dùng trong trường hợp thiếu máu, để dưỡng sức, trị bệnh hoại huyết, chống sự già yếu, còi xương, giúp cho chóng lớn, trị suy nhược thể lực và thần kinh. Dùng ngoài, trị phỏng, bệnh nấm, các vết thương mất trương lực.

Có thể dùng nấu chín hay ăn sống, hoặc giã nát lấy nước (dịch lá) pha rượu uống (để dưỡng sức, chống già yếu). Dùng phối hợp với cải xoong, lấy dịch lá uống trị suy nhược cơ thể và thần kinh… Dùng ngoài giã đắp hoặc trộn dầu dừa, dầu mè trị bỏng, nấm và vết thương…

Bối xôi giàu về chất khoáng, nhất là các oxalat (K và Ca), nên những người bị bệnh đau gan mạn tính, thấp khớp, tạng khớp, sỏi niệu đạo, viêm dạ dày và ruột không nên dùng. Cũng cần chú ý là bối xôi cũng dùng tốt cho người bị tăng acid uric huyết.

Nói chung, rau bối xôi thích hợp cho trẻ em, người vị thành niên cho đến người già, những người bị thiếu máu và bị bệnh mạn tính. Người lao động trí óc cũng cần dùng (do nó có nhiều P), người thành thị do bị ô nhiễm môi trường (nhờ có sắt, nó giúp sự hoạt động của các hồng cầu), người bị bệnh ngoài da đều dùng tốt.

Ở Trung Quốc, bối xôi có tên là ba thái được dùng làm thuốc bổ dưỡng để chữa bệnh bần huyết.