Biến đổi khí hậu nhìn từ bán đảo Cà Mau: Tiếng nói từ các nhà khoa học
GS.TS Võ Tòng Xuân nhận định, vùng BĐCM - nhất là vùng rừng ngập mặn Mũi Cà Mau - là một tài nguyên lớn. Đây là hệ sinh thái mặn với nhiều thủy sinh, lâm sinh cùng hòa hợp nhau bảo vệ môi trường. Đã đến lúc chúng ta cần xem xét lại có nên trồng lúa trong vùng đất ngập nước ven biển hay không.
Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, chúng ta không thể đem con tôm sú vào vùng nước ngọt để nuôi cũng như cấy lúa trên đất mặn được. Đối với những vùng đất tiếp giáp giữa hai hệ sinh thái mặn – ngọt, nên phát triển mô hình lúa – tôm như Bạc Liêu.
Để phục vụ cho phát triển vùng BĐCM, GS-TS Võ Tòng Xuân cùng với Bạc Liêu nghiên cứu bộ giống lúa chịu mặn với khả năng thích ứng ở độ mặn đến 6 phần ngàn và chịu úng đến 17 ngày.
Đồng quan điển này, TS Nguyễn Hiếu Trung - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu ĐBSCL, Trưởng khoa Môi trường Đại học Cần Thơ - cho rằng, đã đến lúc Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cần quy hoạch lại cụ thể từng vùng, tiểu vùng sản xuất cây, con gì cho phù hợp: Theo TS Trung: "Không thể cứ chạy theo cây lúa, cây ăn quả mãi được. Cần phải có những điều tra cụ thể, mô hình cụ thể cho từng vùng đất để phát triển hợp lý hơn”.
TS Trung cho rằng, việc quy hoạch manh mún, mạnh ai nấy làm đã vô tình làm cho tình trạng môi trường thêm khắc nghiệt hơn. “Nước biển có dâng, xâm nhập có vào nhưng cũng từng bước, từng thời điểm thôi. Nếu chúng ta quy hoạch manh mún, không đồng bộ vô tình nhốt mặn vào vùng ngọt, đẩy mặn lên cao” – TS Trung chia sẻ.
TS Trần Văn Tư - Viện Khoa học công nghệ Phương Nam (thuộc Liên hiệp các hội KH&KT Việt Nam) - cho rằng, cần phải tổ chức lại sản xuất nông nghiệp và cả thủy sản cho toàn vùng ĐBSCL, nhất là BĐCM gắn với bảo vệ môi trường. Ông lý giải: “Chỉ có thảm rừng ngập mặn mới là túi lọc hiệu quả nhất ngăn sóng vào đất liền, điều tiết nước biển dâng, hạn chế thiệt hại do sạt lở và ổn định được không khí” đồng thời cần phải thay đổi mùa vụ sao cho thích ứng với điều kiện ngày càng khắc nghiệt.
Về mặt quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn Bùi Bá Bổng cho rằng: “Đây là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, vì vậy nên bố trí lại sản xuất, chọn những bộ giống chịu mặn tốt để đưa vào sản xuất”.
Theo TS Phạm Văn Dư - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt - hiện nay cục đang ưu tiên nghiên cứu các bộ giống lúa chịu mặn để vào 5 đến 7 năm tới sẽ đưa ra cho nông dân sản xuất.
Từ các nhà khoa học đến các nhà quản lý đều gióng lên hồi chuông cảnh báo ĐBSCL cần quy hoạch lại sản xuất. Trong khi đó về mặt xã hội, nhiều nhà khoa học cũng cảnh báo biển đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất mà hàng loạt công trình văn hóa, tập tục, nếp sống của người dân cũng thay đổi. TS Trần Thuận - Trường Đại học TP.Hồ Chí Minh - cho rằng, nếp sống của người dân BĐCM rất khó thay đổi, nhưng trước điều kiện sống thay đổi cần có nghiên cứu, để hướng dẫn đưa ra điều kiện, môi trường sống phù hợp với người dân khu vực này.
Các nhà khoa học đang lo lắng hiện tượng biến đổi khí hậu tại vùng đất cuối cùng của tổ quốc, nơi chót mũi của bản đồ Việt Nam . Và như một nghịch lý, tại Hội nghị biến đổi khí hậu Mexico , các nước phát triển vẫn chưa thống nhất trong việc xả thải ra môi trường làm trái đất ấm lên. Nỗi lo BĐCM sẽ chìm trong nước vì thế sẽ đến rất gần.
