Biến chứng của bệnh gut - các yếu tố, nguy cơ gây tử vong

Biến chứng liên quan đến tổn thương xương khớp

Các hạt tô-phi trong gut mạn tính thường làm biến dạng khớp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ, cũng như đến chức năng vận động của khớp. Dần dần hạt tô-phi có xu hướng loét ra, có thể là đường vào cho vi khuẩn, gây nhiễm trùng huyết cho bệnh nhân gut. Ngoài ra trong gut thường có viêm đa khớp có hủy hoại khớp, đầu xương, làm bệnh nhân tàn phế. Người bệnh đi lại khó khăn, dễ ngã gãy xương dẫn đến tử vong.

Các biến chứng liên quan đến các tổn thương nội tạng khác của gut

Thận là cơ quan hay bị tổn thương nhất trong bệnh gut. Tỷ lệ sỏi urat trong gut mạn tính là 10-30%. Ở Mỹ sỏi urat chiếm tỷ lệ 10% tổng số các sỏi thận. Các dạng tổn thương thận khác là viêm thận kẽ, viêm đài bể thận hay tái phát. Bệnh nhân có thể có các biến chứng như nhiễm trùng tiết niệu, ứ nước, ứ mủ đài bể thận do sỏi urat, suy thận cấp hay suy thận mạn tính, kèm theo tăng huyết áp, có thể dẫn đến các tai biến nặng như nhiễm trùng huyết, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim…

Rối loạn chuyển hóa acid uric thường đi kèm với các dạng rối loạn chuyển hóa glucid, lipid, tăng choloesterol gặp trong 20% bệnh nhân gut. Còn tăng lipid máu gặp trong 40% bệnh nhân gut. Nếu không được điều trị các rối loạn chuyển hóa khác kèm theo bệnh nhân có thể bị các tai biến của đái tháo đường, xơ vữa động mạch.

Những biến chứng liên quan đến chẩn đoán nhầm

Bệnh thường chẩn đoán nhầm với thấp khớp cấp, viêm khớp nhiễm khuẩn, sarcom xương, viêm khớp dạng thấp.

Trước đây, bệnh thường được chẩn đoán nhầm với viêm khớp nhiễm khuẩn, hay giả chín mé, một thể không điển hình của gut, do bệnh nhân gut cũng bị sốt cao, khớp bị sưng nóng đỏ đau dữ dội, đặc biệt khi xảy ra ở một khớp nào đó ở chi dưới. Do vậy người bệnh được điều trị bằng rất nhiều các loại kháng sinh khác nhau, và có nguy cơ dị ứng thuốc kháng sinh, thậm chí có thể gây tử vong.

Trong gut mạn tính, thường khớp bị sưng, có thể có hạt tô-phi làm biến dạng khớp. Khi chụp X-quang có hình ảnh hốc xương, tiêu hủy đầu xương. Do vậy bệnh nhân có thể được chẩn đoán nhầm với sarcom xương và được xử trí như bệnh nhân ung thư xương, phải chịu nhiều chế độ điều trị cắt cụt chi, hóa chất hay xạ trị. những trường hợp chẩn đoán nhầm gây tai biến điều trị như vậy ngày càng hiếm dần do trình độ chẩn đoán ngày càng được nâng cao.

Một trong những chẩn đoán nhầm khác là viêm khớp dạng thấp. Vì gut cũng có thể viêm đa khớp đối xứng như trong viêm khớp dạng thấp. Từ đó dẫn đến điều trị tràn lan bằng các thuốc chống viêm Prednisolon, Dexamethason. Một đặc điểm của Coiticosteroid là thải tiết cạnh tranh với acid uric, do vậy càng làm tăng acid uric máu, và làm cho bệnh trở nên mạn tính. Thêm nữa các thuốc corticosteroid có thể có tác dụng phụ như nhiễm khuẩn, lao, loãng xương gây gãy xương, tăng huyết áp gây tai biến mạch máu não, gây suy thượng thận… do vậy đây cũng là một tai biến và có thể là nguyên nhân gây tử vong cho bệnh nhân.

Biến chứng có liên quan đến nguyên nhân gây bệnh gut thứ phát

Các nguyên nhân gut thứ phát rất đa dạng. Đó là các bệnh thận (suy thận mạn tính, bệnh lý cầu thận, amyloid, chạy thận nhân tạo kéo dài); các bệnh máu (bệnh bạch cầu thể tủy mạn tính, thiếu máu huyết tán), nhiễm độc chì. Bản thân các yếu tố nguyên nhân gut thứ phát này nếu không được điều trị có thể gây những biến chứng, thậm chí tử vong (hôn mê, rối loạn nước điện giải, xuất huyết, tai biến mạch máu não, sốc phản vệ…).

Những biến chứng liên quan đến tai biến do dùng thuốc

Ngay cả khi chẩn đoán đúng việc điều trị gut cũng có thể gây nên tai biến. Các thuốc chống viêm không steroid có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như máu, thận, tiêu hóa, dị ứng. Các biến chứng tiêu hóa (viêm loét dạ dày, tá tràng) do dùng thuốc chống viêm khá thường gặp. Nhiều biến chứng nặng như xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày, viêm phúc mạc có thể gây tử vong. Cần phải chú ý là Colchicin một thuốc tuy đặc hiệu trong bệnh gut nhưng rất độc, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu dùng quá liều. Một biến chứng khác do thuốc được nêu lên trong y văn là viêm khớp nhiễm khuẩn do tiêm thuốc vào khớp.

Một đặc điểm của bệnh nhân gut là rất hay bị dị ứng, có bệnh nhân bị dị ứng với tất cả các thuốc điều trị gut. Thậm chí trong quá trình điều trị cũng có tương tác thuốc điều trị gut với các loại thuốc khác, đặc biệt mối tương tác giữa allopurinol với ampicillin làm tăng nguy cơ dị ứng thuốc đã được phát hiện. Có trường hợp dị ứng gây tử vong do sốc phản vệ khi dùng thuốc Allopurinol đã được miêu tả.

Để hạn chế được các biến chứng và nguy cơ gây tử vong do gut cần phái chẩn đoán bệnh sớm và chính xác. Điều trị hợp lý không chỉ bệnh gut, mà cả các nguyên nhân gut thứ phát. . Chú ý điều trị thuốc đúng phác đồ, tôn trọng các chống chỉ định của thuốc và thường xuyên theo dõi, phát hiện sớm các tác dụng phụ của thuốc và điều chỉnh chế độ thuốc men, xử lý kịp thời các tai biến xảy ra