Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 12/01/2007 01:13 (GMT+7)

Bệnh viêm màng não do não mô cầu

Bộ não của con người nằm trong hộp sọ và được bảo vệ tốt nhờ được bao bọc trong màng não, tránh không bị tổn thương do va chạm với xương sọ. Màng não bao gồm 3 lớp, theo thứ tự từ trong ra ngoài là: màng nuôi, màng nhện và màng cứng. Khoảng trống giữa màng nuôi và màng nhện chứa đầy một dịch lỏng, gọi là dịch não tuỷ (DNT). Ngoài tác dụng bảo vệ, DNT còn chứa các chất dinh dưỡng cung cấp cho tế bào thần kinh.

Tử ban do não mô cầu ở chân bệnh nhân.
Tử ban do não mô cầu ở chân bệnh nhân.
Màng não không chỉ bảo vệ bộ não trước những chấn động cơ học mà còn là tấm màng ngăn không cho các vi sinh vật (vi khuẩn, siêu vi, vi nấm…) xâm nhập vào não. Khi các vi sinh vật có độc tínhcao hay cơ thể bị suy yếu, màng não có thể bị tấn công, gây ra hiện tượng viêm, được gọi là “viêm màng não” (VMN).

Chẩn đoán VMN dựa vào những dấu hiệu của hội chứng nhiễm trùng: sốt đôi khi kèm ớn lạnh, lạnh run, lừ đừ, uể oải, chán ăn, môi khô, lưỡi đơ, đau nhức toàn thân. Ngoài ra, người bệnh còn có hội chứng màng não: cổ gượng cứng (không thể cúi đầu xuống để cằm đụng vào ngực; “tam chứng” màng não bao gồm ba dấu hiệu sau: Nhức đầu (nhất là ở vùng đỉnh đầu và dọc sau gáy), nôn ói (ói vọt bất chợt, không kiềm chế được, không liên quan đến việc ăn uống) và táo bón. Ở trẻ em sẽ thấy rõ dấu hiệu vạch da màng não: vết ửng đỏ theo vết vạch ở da bằng một vật không sắc cạnh (ví dụ như dùng móng tay vạch nhẹ da vùng bụng). Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể có hội chứng não: rối loạn tri giác (lừ đừ, li bì, hôn mê… hoặc bứt rứt, vật vã, nói nhảm, co giật). Người bệnh có thể bị liệt các dây thần kinh sọ não với các biểu hiện: liệt nửa người, lé mắt, sụp mi mắt.

Đốm xuất huyết do não mô cầu ở cánh tay.
Đốm xuất huyết do não mô cầu ở cánh tay.
Trong trường hợp bị nhiễm não mô cầu, phần lớn các bệnh nhân còn có những đốm xuất huyết dưới da vì trước khi xâm nhập vào màng não gây viễm, não mô cầu vào máu, gây nhiễm não mô cầu toànthân. Các đốm xuất huyết dưới da có dạng những màng có rìa không tròn đều, giống như hình bản đồ, giúp cho chúng ta có hướng chẩn đoán bệnh nhân bị VMN do não mô cầu. Tuy nhiên, chẩn đoán chỉ đượcxác định chính xác sau khi xét nghiệm DNT. Sau khi nhuộm màu, soi DNT cho thấy sự hiện diện của những vi khuẩn dạng hình cầu.

Bệnh nhân VMN do não mô cầu được điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu trung bình 10 ngày. Nếu được chẩn đoán và điều trị sớm (trong vòng 3 ngày kể từ khi khởi bệnh), bệnh nhân sẽ hồi phục hoàn toàn. Trong trường hợp điều trị trễ, bệnh nhân có thể bị các di chứng: liệt nửa người, giảm sút trí tuệ… và thậm chí bị hôn mê sâu rồi tử vong.

Đặc điểm của tử ban: không biến mất khi nhấn vào, phân biệt với hồng ban: biến mất khi nhấn vào.
Đặc điểm của tử ban: không biến mất khi nhấn vào, phân biệt với hồng ban: biến mất khi nhấn vào.
Con người là ổ chứa của não mô cầu: vi khuẩn trú ẩn ở niêm mạc hầu họng. Bệnh nhiễm não mô cầu và VMN do não mô cầu lây lan qua đờng tiếp xúc trực tiếp: qua những giọt nước miếng nhỏ li ti từmũi họng của người mang vi khuẩn não mô cầu. Người ta ước tính có khoảng 25% người bị nhiễm não mô cầu nhưng không bị VMN. Bệnh lưu hành ở khắp mọi nơi. Bệnh thường xảy ra ở trẻ em và ở lứa tuổithanh niên, ở nam nhiều hơn nữ và thường ở những nơi có nhiều người tập trung trong một diện tích chật hẹp như doanh trại, nhà trọ, hồ bơi… (ví dụ như vụ dịch hồi tháng 2-3 vừa qua tại khu nhà trọcủa công nhân ở Quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh).

Hiện nay, để phòng ngừa bệnh nhiễm não mô cầu, người ta đã có thuốc chích ngừa. Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh môi trường, thông thoáng nơi ở luôn luôn là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu không chỉ dành riêng đối với bệnh nhiễm não mô cầu. Nhờ vào việc áp dụng tích cực các biện pháp phòng ngừa đặc hiệu (uống kháng sinh phòng ngừa, chích ngừa) và không đặc hiệu (sát trùng, tẩy uế nơi xảy ra dịch, giảm bớt sự tụ tập đông người tại khu xảy ra dịch…), ngành y tế TP HCM phối hợp với chính quyền địa phương đã khống chế được dịch bệnh tại Thủ Đức.

Trở lại trường hợp đã nêu ở trên, nhờ chẩn đoán sớm và điều trị kháng sinh đặc hiệu kịp thời, em N.N.T. hồi phục sức khoẻ hoàn toàn sau 11 ngày nằm viện để trở về tiếp tục việc chuẩn bị thi tú tài của mình.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 307, 1/5/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

GS.TS. Chu Phạm Ngọc Sơn: Một đời đưa tri thức khoa học vào thực tiễn
Cuốn sách “Giáo sư - Tiến sĩ Chu Phạm Ngọc Sơn, Nhà Giáo thanh cao, Nhà Khoa học tài năng, một nhân cách lớn” vừa được ra mắt tại TP. Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của cố GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn. Ấn phẩm là sự tri ân đối với một nhà khoa học tiêu biểu – người đã dành trọn cuộc đời gắn tri thức khoa học với thực tiễn sản xuất, giáo dục và sự phát triển của đất nước.
Tạp chí Môi trường và Xã hội hưởng ứng phong trào xây dựng “Mái ấm bình yên”
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân (19/8/1945 - 19/8/2026) và 21 năm Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (19/8/2005 - 19/8/2026), ngày 18/8, Tạp chí Môi trường và Xã hội phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cái Nhum tổ chức lễ khởi công 2 căn nhà “Mái ấm bình yên” cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Tư vấn, phản biện của VUSTA - Từ thực tiễn đến yêu cầu đổi mới
Từ thực tiễn tư vấn, phản biện Dự án khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh, có thể thấy rõ giá trị của việc huy động trí tuệ đa ngành, nhận diện rủi ro và cung cấp những luận cứ khoa học độc lập cho quá trình xem xét, quyết định. Đây cũng là cơ sở để nhìn nhận những yêu cầu đổi mới hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) hiện nay.
Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Ngọc Linh dự diễn tập bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian tầm thấp
Ngày 18/8/2026, tại xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên, Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam tổ chức Chương trình diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian tầm thấp. PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tham dự chương trình.
Quảng Trị: Bảo tồn và phát huy giá trị nền y học cổ truyền dân tộc
Sáng 17/8, Hội Đông y tỉnh Quảng Trị tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Hội Đông y Việt Nam (22/8/1946-22/8/2026). Đến dự có đại diện lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Sở Y tế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, cùng đông đảo cán bộ, hội viên Hội Đông y trên địa bàn tỉnh.
Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức Hội thảo “Cùng nhau an toàn trên không gian mạng AI”
Sáng 17/8, tại phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai phối hợp với Trung tâm Phát triển Khoa học công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng và Câu lạc bộ Trí thức trẻ tỉnh Lào Cai tổ chức Hội thảo chuyên đề “Cùng nhau an toàn trên không gian mạng thời đại trí tuệ nhân tạo AI”.
Đắk Lắk: Sức sáng tạo tuổi trẻ đối với hoạt động khoa học công nghệ
Ngay sau Đại hội Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, hoạt động chuyên môn đầu tiên được triển khai là chấm sơ khảo Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên và nhi đồng lần thứ I năm 2026. Với 170 mô hình tham gia, cuộc thi cho thấy sức sáng tạo phong phú của tuổi trẻ, nhất là ở những lĩnh vực gắn với công nghệ, phát triển kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu.