Bệnh thấp tim

Bệnh do nhiễm vi khuẩn Streptocoque béta tan máu nhóm A tại họng, đường hô hấp trên; thường gặp ở nơi thời tiết lạnh và ẩm (mùa lạnh, mùa mưa), điều kiện vệ sinh môi trường và cá nhân kém.

Bệnh khởi phát đột ngộtvới sốt cao trên 38 độ, viên họng, họng đỏ, nuốt đau, nổi hạch góc hàm, có khi bị viêm tai, nhưng không sổ mũi, không chảy nước mũi. Sau 7 đến 15 ngày có triệu chứng tại khớp: sưng, nóng, đỏ, đau, cử động khó khăn. Thường bị ở khớp gối, khớp cổ chân, cổ tay; viêm nhiều khớp, di chuyển từ khớp này đến khớp khác nhưng không bao giờ làm mủ, không để lại di chứng tại khớp. Viêm khớp khỏi nhanh sau 5 đến 15 ngày dù không điều trị.

Viêm timlà biểu hiện nặng nhất, có thể xuất hiện đơn thuần hay cùng lúc với các triệu chứng tại khớp, da, hệ thần kinh,…,không có sự tương quan giữa độ nặng của viêm khớp và viêm tim.

Viêm nội tâm mạc(viêm lớp màng bao trong tim) diễn tiến âm thầm, tổng trạng ít bị ảnh hưởng, em bé có cảm giác tức ngực, đau vùng trước tim. Nếu được nghe tim lúc này sẽ phát hiện nhịp tim nhanh, tiếng tim mờ tại đỉnh, sau đó những âm thổi do viêm van 2 lá, hở van 2 lá, hở van động mạch chủ. Viêm nội tâm mạc để lại di chứng vĩnh viễn tại van tim, gọi là van tim hậu thấp.

Viêm cơ timgây suy tim, có thể kèm theo viêm nội tâm mạc. Em bé cảm thấy đau tức ngực, thở mệt. Đi khám bệnh, bác sĩ sẽ thấy tim to toàn bộ, nhịp tim nhanhh, tiếng tim yếu, có tiếng ngựa phi đầu tâm trương, có âm thổi tâm thu cơ năng do tim lớn.

Viêm màng ngoài timthường ít gặp, không để lại di chứng.

Viêm tim toàn bộhay viêm tim ác tính, gồm viêm nội tâm mạc, viêm cơ tim,viêm màng ngoài tim. Bệnh diễn tiến nhanh, trẻ sốt cao, mặt xanh tái, da nhợt nhạt, khó thở, đau vùng trước tim, phù toàn thân. Bác sĩ khám sẽ thấy tim to toàn bộ, nhịp tim nhanh, có thể loạn nhịp, tiếng tim mờ, có âm thổi thực thể do tổn thương van tim và âm thổi cơ năng do tim lớn, tiếng cọ màng tim. Bệnh diễn tiến nặng, trẻ có thể chết sau vài tuần vì suy tim không hồi phục hay bệnh có thể tạm ổn định do điều trị, sau đó tái phát nhiều lần, diễn tiến nặng dần và chết sau vài tháng.

Chính vì biểu hiện thoáng qua ở khớp và gây thương tổn nặng nề tại tim mà ngày xưa y học Pháp có câu ví von la: “Rhumatisme Articulaire Aigu (RAA) liếm các khớp và cắn trái tim”.

Những tổn thương ở tim, ở van tim được giải thích là do có tính kháng nguyên chéo giữa màng của vi khuẩn với màng cơ tim (khi vi khuẩn xâm nhập, cơ thể tạo ra kháng thể chống lại, nhưng kháng thể này lại tấn công vào màng tế bào cơ tim gây thương tổn).

Ngoài ra còn một số biểu hiện khácnhư nốt cục dưới danhỏ bằng hạt đậu, không đau, không dính vào da, xuất hiện vài ngày đến vài tuần rồi biến mất, không để di chứng.

Hồng ban vòng, bờ tròn, ở giữa nhạt màu, các vòng to nhỏ khác nhau, thường thấy ở ngực, gốc tứ chi, không có ở mặt và niêm mạc. Không ngứa, không để lại di chứng.

Múa giậtdo tổn thương hệ thần kinh trung ương xảy ra chậm sau khi viêm họng khoảng 2 đến 6 tháng, lúc này các triệu chứng khác của bệnh đã hết. Lúc đầu trẻ cử động vụng về, kém chú ý trong học vấn, sau đó trẻ lo lắng bất an, nói khó, viết khó,làm việc bằng tay khó khăn, hay đánh rơi đồ vật ; di chứng loạng choạng, hay té, hay nghiến răng. Nếu nặng, có những cử động co giật bất thường có thể gây thương tích, không đi dứng hay nói được. Các triệu chứng tăng khi bị kích thích, cố gắng, mệt mỏi, giảm khi ngủ. Giảm dần không để lại di chứng.

Để phòng ngừa bệnh thấp timvới các biến chứng và di chứng nguy hiểm, cần chuẩn đoán sớm và điều trị triệt để bệnh viêm họng do Streptocoque béta tan máu nhóm Atheo phác đồ sau:

-Benzathine Pencilin tiêm bắp một liều duy nhất: trẻ dưới 6 tuổi: 600.000 đơn vị; trẻ từ 6 đến 15 tuổi: 1.200.000 đơn vị.

Hoặc:

-Pencillin V uống trong 10 ngày, liều lượng: 200.000 đơn vị uống 1 lần mỗi ngày cho trẻ dưới 6 tuổi; 400.000 đơn vị uống 1 lần mỗi ngày cho trẻ từ 6 tuổi đến 15 tuổi.

- Nếu dị ứng với Pencillin dùng Erythromycin 20 - 40 mg/kg cân nặng x 2 lần mỗi ngày.

Nếu đã bị bệnh thấp tim, cần phòng ngừa không để xảy ra viêm họng do liên cầu khuẩn lần thứ hai bằng cách tiêm Bezeathine Pencillin mỗi tháng hoặc uống Pencillin V mỗi ngày cho đến tuổi trưởng thành.