Bệnh “tê tê say say” tái phát tại Lạc Sơn, Hòa Bình: Cả xã Bình Chân lo lắng
Hoang mang vùng bệnh
Biểu hiện của bệnh tê tê say say theo những người đã từng mắc bệnh kể lại là đau đầu, chóng mặt, khó thở, tê bì chân tay, đau bụng. Chớm mắc thì ban đầu mất ngủ nhưng sau đó lại ngủ li bì, chân tay buốt, đầu gối mỏi, rối loạn cảm giác. Bệnh thường tái phát vào thời điểm giao mùa Xuân-Hè, Hè-Thu hoặc Thu-Đông. Đặc biệt diễn biến lần tái phát bệnh đầu tháng 9 vừa qua nhanh hơn những lần trước. Có những trường hợp tử vong rất nhanh chỉ trong vòng một hai tiếng đồng hồ sau khi có biểu hiện đầu tiên của bệnh. Nhưtrường hợp anh Bùi Quang Hùng ở xóm Cành tử vong hôm 18/9. Chị Bùi Thị Tám vợ anh cho biết: khi thấy anh Hùng kêu nhức đầu, tê chân tay, chị liền mời y tá xã đến tiêm thuốc ngay vì nghi là đã mắc bệnh, nhưng khi thuốc chưa kịp phát huy tác dụng thì anh đã tắt thở. Có trường hợp lại không phát hiện ra bệnh nhưchị Bùi Thị Hảnh, nạn nhân tử vong hôm 30/9. Gia đình chị cho biết trước đó chị Hảnh có biểu hiện tê buốt ở tay, thỉnh thoảng thấy mỏi mệt nhưng do chưa có khái niệm về bệnh nên không đến cơsở y tế khám mà chỉ điều trị bằng thuốc nam. Không ngờ sau bữa cơm trưa 30/9 bỗng dưng chị lăn ra cười gần một tiếng đồng hồ rồi gục xuống và không bao giờ tỉnh dậy nữa.
Cán bộ cũng lúng túng
Tại xã Bình Chân, sự lo lắng đang hiện rõ lên từng khuôn mặt của người dân. Từ đầu đường đến ngõ xóm đâu đâu cũng nghe nói đến căn bệnh tê tê say say. Cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ông Bùi Văn Tộn, trưởng xóm Cành tâm sự: “Cả tháng nay công việc của xóm bị ngưng trệ, không ai còn tâm tríđâu mà làm việc, gia đình tôi năm trước cũng có người mắc còn năm nay không biết có bị lại không”. Chị Bùi Thị Khương, xóm Cành 1, người vừa được điều trị tại bệnh viện đa khoa huyện về không giấu nổi sự lo lắng: “ Dù đã được điều trị nhưng đến nay tay chân mẹ con tôi vẫn còn tê cứng, tôi sợ bệnh vẫn còn trong người”.
Chia sẻ với những lo lắng của người dân ông Vũ Văn Tiến, phó giám đốc trung tâm y tế dự phòng huyện cho biết: “Chúng tôi hiểu được nỗi lo của người dân khi chưa tìm ra phác đồ điều trị dứt điểm, ngay cả cán bộ huyện cũng đang hết sức lúng túng, chúng tôi rất cần sự quan tâm của các nhà khoa học”.
Cuối 1990, căn bệnh lạ mà người dân vẫn quen gọi là tê tê say say đã xuất hiện ở một số xã của huyện Kim Bôi, Lạc Thuỷ, Lạc Sơn với hàng nghìn người mắc. Bảy năm trở lại đây tại xóm Cành xã Bình Chân, huyện Lạc Sơn, bệnh đã xuất hiện 3 lần. Năm 1999, xóm có 52 người mắc và 4 người bị tử vong, năm 2005 có 50 người mắc thì có đến 13 người tử vong. Còn năm nay, từ đầu tháng 9 đến nay, đã có 4 trường hợp tử vong trong tổng số 54 người mắc bệnh và diễn biến dịch vẫn còn rất phức tạp.
Ông Nguyễn Công Khẩn- Viện trưởng Viện Dinh dưỡng:
Bệnh có tính gia đình
 |
40 năm chưa tìm ra nguyên nhân
- Viện Dinh dưỡng đã lần nào khảo sát ởđây và nhận định của Viện là gì?
- Ngày 14/10, đoàn công tác của Viện Dinh dưỡng cũng đã về đây để khảo sát. Thực chất, căn bệnh này đã xuất hiện ở đây từ năm 1970. Người ta đã ghi được danh sách những người mắc và chết về bệnh này. Những dấu hiệu lâm sàng, biểu hiện bệnh tương đối giống với bệnh cảnh ở xã Long Sơn, nơi căn bệnh này đã xuất hiện từ khoảng 40 năm trước đây. Cho nên đây cũng là hội chứng viêm đa dây thần kinh do nhiều nguyên nhân. Người ta cũng sử dụng vitamin B1 thì thấy rằng triệu chứng thì đỡ, nhưng bệnh không khỏi.
- Có nghĩa là người bệnh đã bị mắc bệnh từ năm ngoái thì vẫn tiềm ẩn và năm nay đến mùa sẽ phát?
- Sau điều trị vitamin B1, người bệnh trở lại bình thường, vẫn đi làm, nhưng tự nhiên lại xuất hiện trở lại. Bệnh này có hai điểm kỳ lạ là bệnh có tính gia đình và chỉ có ở dân tộc Mường, chưa có người Kinh nào bị bệnh này. Tuy nhiên, trong dân tộc Mường thì cũng không phải nhà nào cũng bị. Có thể nhà này bị, nhưng nhà bên cạnh lại không bị.
- Nhưvậy, chúng ta còn vướng ở khâu nào mà tận 40 năm rồi mà ta vẫn chưa tìm được nguyên nhân?
- Có ba lý do. Thứ nhất là có những yếu tố dịch tễ nhưng mối liên hệ giữa các yếu tố này ít có hệ thống. Tức là có những bệnh nhân đã điều trị vitamin B1 nhưng vẫn bị chết, một số người sử dụng thuốc này thì có đỡ lên. Số người được coi là bị bệnh sử dụng vitamin B1 nhưng cũng không làm cho vitamin B1 tăng lên. Chúng ta biết chắc rằng, vào thời điểm bùng phát bệnh, người dân có xu hướng suy dinh dưỡng nên làm nặng thêm triệu chứng. Vì thế, tăng cường dinh dưỡng làm tốt lên. Cho nên, dinh dưỡng là yếu tố rất quan trọng giúp nâng thể trạng để chiến đấu với bệnh tật.
- Đó là nguyên nhân thứ nhất. Còn những nguyên nhân khác thì sao?
- Muốn chẩn đoán cuối cùng bệnh nhân đó chết do nguyên nhân gì thì phải mổ xác để giải phẫu bệnh. Nhưng chúng ta không làm được điều này vì khi chết, người nhà bệnh nhân tự đi chôn. Hơn nữa, pháp luật của mình, muốn giải phẫu bệnh lý phải có sự đồng ý của người nhà bệnh nhân. Nếu gia đình người ta không đồng ý thì không thể mổ xác được. Cho đến bây giờ, chưa có trường hợp giải phẫu bệnh nào.
Ngộ độc kim loại mạn tính?
- Bệnh xuất hiện ở người Mường. Vậy phải chăng là do họ có thói quen ăn uống, sinh hoạt nào đó không tốt và gây bệnh?
- Chúng tôi cũng đã điều tra rất kỹ về ăn uống và thói quen sinh hoạt của người Mường. Nhưng so với người Việt thì họ không có một thói quen nào khác, trừ việc uống rượu nhiều. Thế nhưng, nhiều bệnh nhân lại là nữ, ít uống rượu. Chế độ ăn uống của họ cũng bao gồm rau, thịt, dù không được bằng người Việt, nhưng cũng không phải là quá kém. Trong thời gian gần đây, nạn đói (gắn liền với việc thiếu vitamin B1) không còn nữa.
- Gần đây, nghe nói Viện Y học lao động đã nghiên cứu và đã xác nhận được nguyên nhân của bệnh?
- Đó là do ngộ độc mạn tính thủy ngân ở mỏvàng. Đây là kết luận của đề tài nghiên cứu cấp nhà nước của Viện Y học lao động. Tuy nhiên, ngộ độc mạn tính thường dẫn đến suy nhược mạn tính, ung thư... trong khi đó, nguyên nhân chết ở đây lại liên quan đến co cơ.
- Là người đã nhiều năm theo dõi và nghiên cứu về bệnh tê tê, say say, theo ông nguyên nhân của bệnh này là gì?
- Rất nhiều chuyên gia chưa trả lời được câu hỏi này. Nhưng tôi nghĩ nhiều đến nguyên nhân môi trường. Để có kết luận, phải có sự phối hợp của nhiều chuyên gia, cả về lâm sàng, cả về nội khoa, thần kinh.
- Xin cảmơn ông
