Bệnh tay chân miệng do enterovirus 71

Bệnh tay chân miệng có liên quan đến bệnh “lở mồm long móng” ở súc vật không?

Đây là hai bệnh hoàn toàn khác nhau. Bệnh tay chân miệng chỉ lây từ người sang người, không lây từ súc vật sang người.

Tại sao lại mắc bệnh tay chân miệng?

Virus gây bệnh có trong nước bọt, phân, bóng nước của trẻ bệnh. Siêu vi trùng này có thể bám vào bàn tay, thức ăn thức uống, sàn nhà, đồ chơi, dụng cụ ăn uống. Trẻ có thể mắc bệnh tay chân miệng khi nuốt phải thức ăn, thức uống hay khi ngậm đồ chơi có chứa virus.

Bệnh thường gặp ở tuổi nào? Vào mùa nào?

Bệnh này thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và rất dễ lây, thường lây nhanh qua đường tiêu hóa ở trẻ sống cùng nhà và sinh hoạt cùng nhà trẻ. Nhưng trẻ lớn và người lớn cũng có thể mắc bệnh. Theo kinh nghiệm của Bệnh viện Nhi Đồng 1, bệnh xảy ra theo hai mùa trong năm, từ tháng 2 đến tháng 4 và sau đó từ tháng 9 đến tháng 12 trong năm.

Biểu hiện của bệnh như thế nào?

Bệnh tay chân miệng rất dễ nhận biết. Các mụn nước, bóng nước có kích thước từ 2 - 10 mm, màu xám, hình bầu dục, xuất hiện ở vùng mông, gối, lòng bàn tay, lòng bàn chân và thường ấn không đau. Bóng nước còn xuất hiện trong miệng và khi vỡ gây nên những vết loét trong miệng làm trẻ đau và bỏ ăn. Khi nổi bóng nước, trẻ có thể sốt nhẹ. Bóng nước có thể tự khỏi sau 5 - 7 ngày. Một số trẻ bị nôn ói, tiêu chảy khi nổi bóng nước hay khi bóng nước đã xẹp.

Bệnh có biến chứng không? Và làm sao để phát hiện sớm biến chứng?

Đa số các trường hợp bệnh sẽ tự khỏi, nhưng nếu bệnh do tác nhân enterovirus 71, một số trẻ có biến chứng rất nguy hiểm là viêm não, viêm cơ tim, viêm màng não. Trẻ có biến chứng não thường không hôn mê sâu mà có những triệu chứng khó nhận biết như khó ngủ, quấy khóc liên tục, giật mình lúc thức hay lúc bắt đầu thiu thiu ngủ, có thể biểu hiện hốt hoảng, nói lảm nhảm, chới với, run chi, co giật. Triệu chứng khác có thể thấy khi có biến chứng như sốt rất cao, nôn ói nhiều, da nổi bông, mạch nhanh, yếu tay chân, méo miệng. Khi có biến chứng, nếu không điều trị đúng và kịp thời, trẻ có thể tử vong trong vài giờ. Thấy trẻ có bệnh tay chân miệng thì cố gắng theo dõi sát ít nhất 8 ngày để phát hiện ngay các dấu hiệu nghi ngờ biến chứng. Mặt khác nếu thấy có những triệu chứng bất thường kể trên thì tìm xem trẻ có những bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối mông hay không. Đối với trường hợp không có biến chứng thì có thể điều trị tại nhà bằng thuốc giảm đau, cho trẻ thức ăn lỏng dễ tiêu. Cố gắng cho trẻ ăn thành nhiều bữa.

Bệnh có thể phòng ngừa được không?

Hiện nay tác nhân enterovirus 71 chưa có vaccin nên cách phòng ngừa là đảm bảo vệ sinh trong ăn uống. Không nên cho trẻ bệnh đến trường học, nhà trẻ, chợ, hồ bơi. Rửa tay bằng xà phòng và dưới vòi nước chảy trước khi ăn. Bảo đảm chỗ ở thông thoáng. Không dùng chung các đồ dùng ăn uống.