Bệnh “nóng” theo thời tiết

Viêm não bùng phát

Dù mới đầu mùa dịch viêm não, nhưng trong mấy ngày nhiệt độ tăng cao như vừa qua ở miền Bắc, Bệnh viện Nhi TW đã tiếp nhận nhiều ca mắc bệnh đến từ Hà Nội, Hà Tây, Hưng Yên, Bắc Ninh, Sơn La, Nam Định, Hòa Bình, trong đó đã có trường hợp tử vong. Nhiều ca bệnh tập trung vào những trẻ dưới 2 tuổi và tiên lượng bệnh nặng. Tại các tỉnh phía Nam, trẻ bị viêm não cấp do entrovirus cũng tăng với diễn biến rất nhanh, tỷ lệ tử vong từ 15-20%, di chứng 30-35%. Bệnh viện Nhi Trung ương dự báo, so với cùng thời điểm năm 2005, số trẻ mắc viêm não tăng gấp đôi và có thể tăng nhanh trong thời gian tới. Một trong những nguyên nhân làm gia tăng bệnh này là do sự thay đổi bất thường của thời tiết. Ngoài ra vào thời điểm này, hoa quả chín nhiều cũng là điều kiện thuận lợi cho muỗi, bọ và các virus gây bệnh phát triển. Ngoài viêm não Nhật Bản, còn có các nguyên nhân viêm não sau quai bị, thủy đậu do virus herpes, đặc biệt là tỉ lệ không nhỏ do enterovirus chưa có văcxin phòng ngừa.

Các bác sĩ điều trị lo ngại tình trạng rất nhiều gia đình khi thấy con nôn, sốt cao lại cho là bị cảm cúm thông thường, nên tự điều trị khiến bệnh càng nặng thêm.

Trẻ bị viêm não (kể cả viêm não Nhật Bản) thường có sốt, đau đầu, buồn nôn, nôn vọt, sau đó cứng gáy, co giật, thóp phồng, rối loạn ý thức (kích thích, vật vã, ngủ gà, hôn mê). Đặc biệt viêm não cấp tiến triển rất nhanh, nhất là biến chứng phù não. Nếu điều trị phù não không kịp thời, bệnh nhân sẽ hôn mê nhanh, hôn mê sâu dẫn đến tử vong. Việc phát hiện sớm những triệu chứng gây bệnh như sốt, nôn, tiêu chảy... và đến khám, điều trị kịp thời là rất quan trọng. Hiện nay, Bộ Y tế đã ban hành phác đồ điều trị viêm não.

Sốt xuất huyết: cảnh báo khâu chăm sóc bệnh nhân

Theo thống kê của Trung tâm y tế dự phòng TP.HCM, từ đầu năm 2006 có khoảng 2400 ca sốt xuất huyết - tăng gấp đôi năm ngoái. Tình hình dịch bệnh đang diễn biến phức tạp do có nhiều ổ dịch nhỏ.

Nhìn chung bệnh sốt xuất huyết là bệnh có diễn biến lành tính. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể đe dọa tính mạng người bệnh bởi các biến chứng xuất huyết, thần kinh và trạng thái sốc.

Các dấu hiệu báo động bệnh diễn biến sang thể nặng là bệnh nhân rơi vào tình trạng vật vã, kích thích hoặc người bệnh thờ ơ với ngoại cảnh, đổ mồ hôi nhiều, nhân trung lấm tấm mồ hôi, các đầu chi lạnh. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, bệnh nhân có thể đi vào trạng thái sốc, cần được khẩn trương cứu chữa tại các trung tâm hồi sức cấp cứu.

Một điểm cần lưu ý là triệu chứng sốt trong bệnh sốt xuất huyết thường chia làm hai giai đoạn: bệnh nhân sốt cao liên tục khoảng 4-5 ngày rồi hạ nhiệt độ xuống mức bình thường để rồi lại sốt cao trở lại. Đến khoảng ngày thứ 7 của bệnh thì hết sốt nếu không có biến chứng. Kinh nghiệm cho thấy sốc thường xảy ra ở hai giai đoạn hạ nhiệt độ (ngày 4 và ngày 7). Vì vậy, khi theo dõi bệnh nhân sốt xuất huyết, cần lưu ý các thời điểm trên để theo dõi phát hiện các dấu hiệu nghi sốc. Đừng vì thấy bệnh nhân nằm yên thì nghĩ là bệnh thuyên giảm và bỏ mặc bệnh nhân một mình. Khi bệnh nhân đã xuất hiện các dấu hiệu trụy tim mạch, da lạnh, tím tái, vô niệu là sốc đã bước sang giai đoạn không hồi phục và thường chỉ sau vài giờ.

Aspirin là loại thuốc có tác dụng hạ nhiệt nhanh nhưng có thể gây tai biến như đau bụng, nôn mửa và đặc biệt là chảy máu do tính chất làm loãng máu của axit salicylic. Vì vậy, rất không nên sử dụng thuốc này với bệnh có khuynh hướng gây chảy máu như sốt xuất huyết. Khi cần hạ nhiệt, nên thay thế bằng paracetamol.

Đề phòng mất nước, cảm nắng

Chiều ngày 6-6, một người đàn ông đang đi xe máy trên đường phố Huế, Hà Nội bỗng nhiên loạng choạng suýt đổ xe. Người này dừng xe, đi vào một nhà bên đường xin nghỉ nhờ. Ngồi một vài phút thì người này có biểu hiện mệt mỏi, nôn nhiều và sau đó nằm im bất động. Khi trung tâm cấp cứu 115 đến nơi thì bệnh nhân đã chết. Theo xác định ban đầu của các nhà chuyên môn thì đây là trường hợp bị chết do thời tiết quá nắng nóng hay còn gọi là cảm nắng.

Cảm nắng được coi như hiện tượng bỏng độ 1-2 với biểu hiện thân nhiệt tăng, mạch nhanh, da nóng và khô, không có mồ hôi, có thể bị nôn, ngất… Trẻ em và người già là đối tượng rất dễ bị cảm nóng, cảm nắng. Hiện tượng say nóng ở trẻ thường biểu hiện bằng: sốt cao, mặt đỏ, tiểu ít, khó chịu, vật vã... Các dấu hiệu báo động trẻ bị mất nước như: thóp trũng, mắt lõm, da nhăn... Trẻ nhanh chóng bị sút cân, kiệt sức, da xanh xám, vẻ mặt rất mệt mỏi. Tình trạng mất nước có thể diễn biến trầm trọng sau vài giờ đòi hỏi phải đưa trẻ nhập viện để hồi sức cấp cứu ngay.

Cần cảnh giác trước những dấu hiệu và triệu chứng như trẻ quấy khóc, vật vã, da nóng, đỏ, sốt... để kịp thời đưa trẻ tới bệnh viện điều trị.

Với người già, tình trạng mất nước có thể dẫn tới tử vong, nhất là ở người đã sẵn có vấn đề về sức khoẻ. Biện pháp dự phòng rất đơn giản, chỉ cần uống nước từ từ với lượng nhỏ, trải đều trong ngày. Khối lượng nước đưa vào cơ thể là khoảng 2 lít, không kể lượng nước có trong thức ăn. Nhưng lượng nước phải tăng lên khi nhiệt độ môi trường tăng cao hoặc khi sốt.

Trong khi chưa có thuốc đặc trị bệnh viêm não, việc quan trọng nhất vẫn là đề phòng, chủ động tiêm văcxin phòng viêm não, vệ sinh ăn uống và nơi ở (diệt muỗi, ngủ màn). Ngoài ra, phải tiêm phòng viêm não Nhật Bản cho trẻ, đặc biệt những trẻ sống ở vùng nông thôn, nơi có trồng lúa và chăn nuôi gia súc . Không cho trẻ mút tay, ngậm đồ chơi... để tránh các bệnh lây lan qua đường tiêu hóa. Rửa tay thường xuyên trước khi ăn uống, lúc chế biến thực phẩm, khi chăm sóc trẻ em và sau khi đại tiện. Đảm bảo cho trẻ ăn uống đủ chất, hợp vệ sinh. Không cho trẻ đến chỗ đông người trong thời gian có dịch. Với những cháu có những biểu hiện sốt cao, cha mẹ cần lưu ý, nên cho trẻ mặc quần áo mỏng, thoáng, chườm khăn mát (không chườm đá). Cho trẻ uống paracetamol liều 15mg/ 1 kg thể trọng (6 giờ một lần ) và phải đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế khám và điều trị nếu nghi ngờ trẻ bị viêm não cấp hoặc sau 12 giờ sốt không giảm.

Nguồn: KH&ĐS Số 47 Thứ Hai 12/6/2006