Bệnh án viễn thị

Vọng chẩn: Bệnh nhân người gầy, da xanh, hai mắt phản xạ nhanh, vận động tốt, không màng, không mộng, không dử (dỉ mắt). Chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng dầy.

Văn chẩn: Tiếng nói nhỏ yếu, nghe rõ, hơi thở hôi, không ho, không nôn, không nấc.

Vấn chẩn: Cách đây 3 tháng bệnh nhân tự nhiên thấy đọc sách mắt hay mỏi sau đó thấy mờ dần nhìn không rõ chữ nhỏ dần cả chữ to cũng không rõ nhưng đi đường và nhìn xa vẫn bình thường, ăn uống, ngủ vẫn tốt, người cảm giác hơi mệt, đại tiện táo, tiểu tiện vàng.

Hiện tại: hai mắt phản xạ nhanh, vận động tốt, không màng, không mộng, không dử; mắt nhìn hay mỏi, mờ, đọc chữ không rõ nhưng đi đường và nhìn xa vẫn rõ, đi khám ở bệnh viện YHHĐ thị lực giảm cả 2 mắt chỉ còn 3/10, ăn ngủ tốt, người cảm giác hơi mệt, hay váng đầu, hai mắt cảm giác khô, sâu hơn; người gầy sút, hay nóng hoặc cồn cào trong bụng, đại tiện táo, tiểu tiện vàng sẻn.

Thiết chẩn:

- Phúc chẩn: Bụng mềm, ngũ tâm phiền nhiệt.

- Mạch chẩn: Mạch tế sác.

Biện chứng: Nguyên nhân do phần âm dịch, âm tinh bị suy tổn lâu ngày không bù đắp lại được làm cho cơ thể suy mòn; can âm không đủ để nuôi dưỡng mục hệ, thận âm không đủ để nuôi dưỡng thuỷ thần, thuỷ dịch bị thiếu nghiêm trọng do đó thị lực bị suy giảm không hoàn toàn khiến người bệnh chỉ nhìn được xa mà không nhìn được gần, đồng thời nhanh mỏi mắt và mờ dần khi nhìn lâu.

Chẩn đoán: Viễn thị.

Phương pháp điều trị: Tư âm bổ can thận, minh mục.

Bài thuốc: Tư âm địa hoàng hoàn.

Thục địa hoàng 24g, sinh địa hoàng 16g, sài hồ 16g, hoàng cầm 12g, đương quy 12g, thiên môn đông 10g, địa cốt bì 10g, ngũ vị tử 10g, hoàng liên 10g, nhân sâm 10g, cam thảo 10g, chỉ xác 10g.

* Cách bào chế: Hoàng cầm tửu sao; đương quy tửu tẩy; hoàng liên tửu sao; cam thảo chích. Các vị trên + nước 2000ml sắc lọc bỏ bã lấy 200ml.

* Cách dùng: Ngày uống 1 thang chia đều làm 4 lần, ngày uống 3 lần, tối uống 1 lần ngày.

Sau khi uống 5 thang bệnh nhân thấy có chuyển biến rõ, tinh thần tỉnh táo, sảng khoái dễ chịu, mắt đỡ mỏi, nhìn rõ hơn, ăn uống tốt, tiểu tiện trong. Cho bệnh nhân uống tiếp 10 thang mắt hết mỏi, đọc sách được, đại tiện bình thường.

Sau đó cho uống củng cố bài: kỷ cúc địa hoàng hoàn gia thạch hộc.

Thục địa hoàng 160g, sơn thù nhục 80g, sơn dược 80g, trạch tả 30g, phục linh 30g, đan bì 30g, câu kỷ tử 30g, cúc hoa 30g, thạc hộc 20g. * Cách bào chế: Các vị tán mịn mật hoàn. * Cách dùng: Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần 10g với nước trà xanh. Kiêng không ăn các thứ cay nóng. Bàn luận: Trong 2 bài thuốc trên có tác dụng tư bổ can thận, minh mục, trên cơ sở đó mà giải quyết được các chứng trạng của can huyết hư, âm tinh suy kiệt làm cho can mộc vượng gây ra đồng tử tán giảm thị lực không hoàn toàn. Bài tư âm địa hoàng hoàn: Thục địa, đương quy dưỡng huyết, sinh địa, địa cốt bì lương huyết; hoàng cầm tả phế hoả, hoàng liên tả can, tâm hoả; thiên môn thanh phế tư nhuận thận; sài hồ sơ can, tán tà mà thăng dương; ngũ vị tử thu liễm giúp cho sài hồ tán tà; nhân sâm, cam thảo ích khí bổ trung; chỉ xác hành khí; lợi khí mà hành trệ. Bài kỷ cúc địa hoàng hoàn gia thạch hộc: Dùng thục địa để tư thận ích tinh tuỷ; sơn thù để tư thận ích can; sơn dược để tư thận bổ tỳ. Vương Băng cho là có tác dụng “tráng thuỷ để chế ngự dương quang”; là tam bổ. Trạch tả để tả thận giáng trọc; đan bì để tả can hoả; phục linh để thẩm thấp trợ tỳ; thuộc tam tả. Như vậy là có bổ thận can tỳ lại có tả thận can tỳ. Lượng thuốc bổ nhiều hơn lượng thuốc tả như vậy tác dụng bổ làm chủ, song tác dụng tả để vừa giải quyết tà vừa hạn chế nê trệ khi dùng thuốc bổ; kỷ tử bổ thận, tráng dương; thạch hộc để thanh nhiệt, tư âm; cúc hoa thanh can sơ phong, minh mục. Nguồn: T/c Đông y, số 372, 25/4/2005 Câu kỷ tử