Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 18/04/2007 21:58 (GMT+7)

Bài báo cuối cùng của GS Hoàng Đình Cầu

Chỉ cần đọc qua những công việc mà GS Hoàng Đình Cầu đã được Nhà nước giao cho trong 60 năm qua kể từ năm 1945, người đọc đã thấy được sự phong phú đa dạng của một con người. Ở đây chúng tôi chỉ muốn nói đến một lĩnh vực mà GS Cầu hết sức uyên bác và đã có nhiều đóng hóp, đó là sự nghiệp báo chí. Thực vậy, từ những bài báo đầu tiên khi mới tôt nghiệp bác sĩ, Ông viết trên tờ Vui Sống, năm 1945 -1946 đến bài cuối cùng của Ông được công bố trên Tạp chí Khoa học và Tổ quốc, số 7+8/2005 đã chứng tỏ tài năng viết báo của nhà khoa học đa tài này.

Đầu đề của bài báo là “Bảo hiểm y tế ở Việt Nam ”, một vấn đề hết sức nhạy cảm trong thời điểm hiện nay ở nước ta. Khi Tổng biên tập Tạp chí Khoa học và Tổ quốc, cơ quan trung ương của Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam ngỏ ý muốn dành cho ngành y dược Việt Nam một số chuyên đề đặc biệt nhân ngày Sức khoẻ thế giới, đã gợi ý là bên cạnh các bài chuyên môn nên có bài về bảo hiểm y tế, tôi là người được phân công mời các tác giả đầu ngành tham gia viết bài cho số chuyên đề này, đã không chút lưỡng lự mời GS Cầu, mặc dù Ông đã ở tuổi 88. Khi tờ báo ra mắt bạn đọc, tôi đã nhận được nhiều cú điện thoại muốn hỏi thêm tác giả về một số chi tiết đã gây chú ý cho nhiều người ở nhiều nơi khác nhau.

Vậy bí quyết nào khiến cho bài báo của một nhà khoa học tốt nghiệp y khoa bác sĩ năm 1944 này có sức hấp dẫn bạn đọc vào năm 2005. Ta cần biết thêm một cách chi tiết hơn cuộc đời hoạt động của Ông. GS Cầu sinh ngày 1.4.1917 tại Nghệ An. Vì học giỏi, Ông được đưa ra học tú tài tại Trường Bảo hộ (Trường Bưởi) ở Hà Nội và sau đó Ông thi đậu vào Đại học Y khoa.

Năm 1947, Ông được cử làm Hiệu trưởng Trường Y sĩ Việt Nam đóng tại Thanh Hoá, lúc mới 30 tuổi. GS Cầu đã có công biên soạn các bài giảng về y khoa bằng tiếng Việt đầu tiên và sau này Ông cũng là tác giả của các cuốn từ điển Danh từ y dược Pháp Việt, Từ điển y học Nga Việtđầu tiên ở nước ta. Khi được Bộ Y tế điều về làm Vụ trưởng Vụ Huấn luyện (nay gọi là Vụ khoa học đào tạo) Ông càng có cơ hội để hoàn tất các giáo trình giảng dạy bằng tiếng Việt tại các Trường Y khoa ở miền Bắc, cùng với nhóm biên soạn sách giáo khoa xuất sắc thời bấy giờ: Vũ Công Hoè, Nguyễn Tấn Gi Trọng, Trần Hữu Tước, Hồ Đắc Di, Đặng Văn Ngữ… Trong suốt 19 năm làm Thứ trưởng Bộ Y tế, GS Cầu đã để nhiều tâm huyết xây dựng các mạng lưới y tế xã, phường, thôn, bản, và đặc biệt Ông có các chương trình huấn luyện, đào tạo các cán bộ y tế cơ sở rất có tác dụng trong việc cung cấp cán bộ phục vụ kịp thời cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Như vậy từ một nhà phuẫn thuật lồng ngực, Ông đã để nhiều công sức xây dựng về lý thuyết lẫn thực hành, một môn rất mới ở nước ta đó là khoa y xã hội học. Khi được là Chủ tịch Uỷ ban Nghiên cứu chất độc màu da cam quốc gia, Ông càng có điều kiện để đi sâu vào việc hệ thống hoá những nghiên cứu chất độc khủng khiếp này mà quân đội Mỹ đã sử dụng taị Việt Nam cách đây hơn 30 năm. Khi hội đồng chỉ đạo biên soạn Từ điển Bách Khoara đời do đồng chí Phạm Văn Đồng làm Chủ tịch danh dự, GS Hoàng Đình Cầu được cử làm Trưởng Ban Y học và thể dục thể thao. Sau này đã có công lớn trong việc cho ra mắt bạn đọc cả nước và kiều bào ở nước ngoài 4 cuốn Từ điển Bách khoa phổ thôngvà 4 cuốn Bách khoa thư bệnh học. Đọc đến đây chắc mọi người đều đồng ý là Nhà bách khoa, Nhà từ điển học, Nhà báo Hoàng Đình Cầu đã tự học, tự rèn luyện mình để từ một trí thức được đào tạo hoàn toàn bằng tiếng Pháp dưới thời Pháp thuộc trở thành một người viết, từ Từ điển Bách khoađến các bài báo phổ thông phục vụ cộng đồng, đều xuất sắc.

Trong trả lời phỏng vấn bằng điện thoại ngày 4.4.2005 cho Hội đồng biên tập cuốn Danh nhân Y học thế giới của Hội Y học thế giới (World Mediacal Asociation), GS Hoàng Đình Cầu đã nói bằng tiếng Pháp: “Trong 60 năm hành nghề y khoa của tôi, đối tượng mà tôi luôn phấn đấu để phục vụ là những người nghèo khổ, những trẻ em mồ côi, những nạn nhân chiến tranh”. Khi trả lời câu hỏi: “Nhân vật lịch sử nào mà Ông ngưỡng mộ nhất và có ảnh hưởng đến cuộc đời hoạt động của Ông?”, GS Cầu đã không ngần ngại trả lời ngay là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong cuốn sổ tang tại buổi tiễn biệt GS Hoàng Đình Cầu tại Hà Nội ngày 22.7.2005, GS Nguyễn Vượng đã viết:

Than ôi! Sao sáng lặn đi rồi

Đau lòng đệ tử lắm thầy ơi!

Tâm hồn, sự nghiệp còn nguyên đó

Chỉ có gương trong sáng để đời!

Xin mượn ý thơ trên như một nén nhang, nhân 49 ngày Nhà báo Hoàng Đình Cầu vĩnh biệt các bạn đọc thân yêu.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.