Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 14/09/2011 17:36 (GMT+7)

Bắc Giang: Một người nông dân chế tạo máy chẻ nan, nứa

Chúng tôi tìm đến nhà ông vào một buổi trưa nắng, con đường vào thôn không xa nhưng gập gồ và ngoắt ngoéo. Trong cái nắng oi ả cuối thu, ông Dự vẫn đang miệt mài làm việc. Đôi tay thoăn thoắt, nhịp nhàng đưa từng chiếc nan nối tiếp nhau lên máy. Chẳng mấy chốc, đống nan to đã vót xong. Ông Dự khoe: "Một chiếc máy này bằng 80 người làm đấy!". Ông cho biết, nghề đan phên phơi bánh đa, mỳ… nơi đây đã có từ lâu, đến ông là đời thứ ba trong gia đình làm nghề. Ông coi đây là nghề chính để "kiếm cơm" nên luôn nghĩ cách duy trì và phát triển nó. Ông thường lên rừng lấy nứa, chẻ lạt, nhiều ngày đêm ăn ngủ trong rừng. Sau mỗi chuyến đi về, đôi bàn tay ông đã chai sạn lại nham nhở, ứa máu vì nan nứa đâm vào. Vợ con ông Dự cũng thường xuyên rách da thịt vì làm nghề. Vất vả, mệt nhọc là vậy mà lãi cũng chẳng được là bao song ông vẫn kiên trì bám nghề bởi nghĩ đây là nghề chính.

Kể đến đây, ông Dự cầm cốc nước lên uống một ngụm rồi nói tiếp: "Chẻ nan, lột lạt mà đeo găng tay thì khó làm lắm anh ạ. Trong khi mình đã nhận lời với khách hàng rồi thì có đau đến mấy cũng phải cố". Càng làm ông càng thấy yêu công việc và luôn trăn trở làm thế nào để nâng cao hiệu quả từ nghề.

Sáng kiến làm máy chẻ, lột nan nứa bắt nguồn từ một lần ông để ý vợ chẻ rau muống thấy một lần chẻ được nhiều phần đều nhau, ông liền nảy ra ý tưởng làm một con dao tương tự để chẻ nan. "Dao có hình tròn, bên ngoài những lưỡi dao được hàn hai thanh sắt đối xứng nhau làm tay cầm chẻ nứa, thiết kế theo kích cỡ của thân nứa, mỗi lần chẻ được 9-17 chiếc nan. Sử dụng dao rất đơn giản, chỉ cần đặt dao vào đầu ống nứa, dùng sức ấn xuống dưới là cây được chẻ thành nhiều phần" – ông Dự nói.

Đã có dao chẻ nhanh hơn trước nhưng vót nan vẫn tốn khá nhiều thời gian, công sức, ông lại nghĩ làm thế nào để sản xuất ra chiếc máy thực hiện nhanh công việc này. Nghe nói ở Tuyên Quang, Thanh Hoá có máy lột cọ rất hiệu quả, ông tìm đến tận nơi học hỏi và thuê thợ hàn cho chiếc máy ấy. Nhưng khi cho nứa vào máy, máy ngừng hoạt động bởi thanh nứa có mấu nên nan không thể chạy qua, máy đành vứt xó. Ông suy nghĩ và mang máy ra hiệu hàn xì nhờ thiết kế lại theo ý mình. Loay hoay tháo chỗ này, lắp chỗ khác rồi đục, xoáy mất bao thời gian cũng chẳng được. Đêm nằm không ngủ, ông nghĩ lò xo khi lực tác dụng vào sẽ bị lún xuống nên lập tức thay thế chiếc ốc cũ bằng ốc có gắn lò xo xem sao. Quả nhiên sau khi lắp và gắn mô tơ, máy chạy trơn chu, nhanh chậm theo tay điều khiển, điều chỉnh được độ dày, mỏng của thanh nan.

Từ khi có chiếc máy chẻ nan, lột lạt, việc sản xuất của gia đình ông Dự đạt hiệu quả cao. Nếu trước đây, một ô tô nứa (150 bó) phải cần 80 công lao động làm việc cật lực mới xong các công đoạn chẻ, lột nan thì nay chỉ cần một người cùng với máy trong một ngày đã hoàn thành. Bà con làm nghề đan lát thấy hiệu quả kinh tế của chiếc máy đã đến nhà ông đặt mua. Trong quá trình sử dụng nếu gặp trục trặc đều được ông sửa chữa và bảo hành miễn phí. Bây giờ, người làm nghề trong thôn không phải thuê nhiều nhân công chẻ, vót lạt nữa mà thuê đan phên cho kịp nhu cầu khách hàng. Nhờ có máy, năng suất lao động cao hơn hẳn, cứ hai ngày một lần, ông Dự lại giao một chuyến hàng cho người làm bánh đa nem ở Thổ Hà (Việt Yên), mỳ, bánh đa Kế (TP Bắc Giang), mỳ Chũ (Lục Ngạn) và một tháng có đôi chuyến ô tô cung cấp phên cho người làm mỳ, miến, bánh phở ở các tỉnh lân cận. Thu nhập của gia đình ông Dự ngày càng cao, có điều kiện nuôi các con ăn học, sắm sửa vật dụng phục vụ sinh hoạt. Sáng chế dao chẻ và lột nan đan phên đã đoạt giải Nhất cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông toàn tỉnh lần thứ IV năm 2010-2011. Mục đích của ông Dự khi tham gia cuộc thi này là giới thiệu sản phẩm của mình cho đông đảo bà con được biết, áp dụng trong sản xuất, giảm bớt nhọc nhằn cho người làm nghề đan lát.

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.