Bắc cực đang nóng lên

Từ nhiều năm nay, các nhà khoa học tranh luận với nhau xem hiện tượng nóng lên toàn cầu là do ảnh hưởng từ hoạt động của con người hay do sự dao động tự nhiên của nhiệt độ. Càng ngày chúng ta cùng nhìn rõ hậu quả của sự nóng lên toàn cầu. Gần đây, những dấu hiệu đáng báo động xuất hiện ở vùng lân cận Bắc cực.

Những thông số do vệ tinh chuyên theo dõi Bắc Băng Dương cung cấp cho thấy những biến đổi nghiêm trọng xảy ra trong lớp băng bao phủ bề mặt đại dương này. Lớp băng vĩnh cửu, trước đây không chịu khuất phục ánh nắng mặt trời chói chang mùa hè, nay đã bị nứt ra. “Đó là sự kiện bất thường - ông Mark Drinkwater thuộc Cơ quan vũ trụ châu Âu cho biết – Hiện nay, du lịch bằng tàu thuỷ từ Spitsbergen hay từ bắc Syberia lên Bắc cực là điều hoàn toàn có thể thực hiện được. Trước đây cả vùng biển này bị đóng băng”. Theo nghiên cứu của Son Nghiem (NASA), từ tháng 12-2004 đến tháng 12-2005, diện tích băng vĩnh cửu vùng cực đã co lại tới 14%. (Cách đây vài chục năm, diện tích co rút hàng năm chỉ là 0,7%). Trong vòng một năm, tại vùng cực diện tích băng bị tan chảy là 720.000 km ². Lớp băng có bề dày lên tới 3 mét đã bị thay thế bởi lớp nước đá “thời vụ”, tan chảy vào mùa hè.

Số nước đá bình thường, “thời vụ” này cũng đang suy giảm rõ rệt. Theo những nghiên cứu vệ tinh do Joey Comiso thuộc NASA thực hiện, thì trong vòng 2 năm nay, mỗi năm lượng nước đá giảm 6%. Để so sánh, cần nhớ rằng cách đây 10 năm chỉ có 1,5% lượng nước đá suy giảm mỗi năm. Nguyên nhân làm lớp nước đá tan chảy là do Bắc Băng Dương nóng lên (băng phản xạ ánh nắng mặt trời còn nước hấp thụ nhiệt). Điều này lại gây ra sự tan chảy nhanh hơn ở phần nước đá che phủ phía trên. Một số nhà khoa học dự đoán đến năm 2100 lớp băng đá bề mặt sẽ hoàn toàn biến mất.

Theo tạp chí “Nature” số ra gần đây, tại Greenlandcũng diễn ra những hiện tượng tương tự. Theo các nghiên cứu của Isabelle Velicogna và John Wahr (trường ĐH bang Coloradoở Boulder– Mỹ) thì trong vòng 2 năm gần đây Greenlandbị mất một lượng băng bằng 2,5 lần so với cách đây 4 năm. Hiện tại, mỗi năm thể tích băng ở Greenlandgiảm đi 248 kilomet khối. Điều này khiến cho mực nước biển dâng lên (nếu như toàn bộ băng Greenlandtan ra thành nước thì mực nước biển sẽ dâng lên tới 7 mét!).

Sự thay đổi khí hậu cũng trở nên rõ rệt ở châu Âu. Trên dãy Alps, băng đang tan chảy. Tại Thuỵ Sĩ, trong vòng 20 năm gần đây, diện tích băng giảm đi 15%. Max Maisch – chuyên gia về băng thuộc trường ĐH Zurich tỏ ý lo ngại rằng đến cuối thế kỷ này những dòng sông băng ở Thuỵ Sĩ sẽ biến mất. Trong khi đó, vùng Trung Đông bắt đầu diễn ra hiện tượng mùa hè thay đổi – có lần rất nóng và khô hạn, lần khác lại ẩm ướt và nhiều mưa. Đối với sự biến đổi thất thường của thời tiết như vậy, con người rất khó thích nghi.

Tuy nhiên, đối với một số người, sự nóng lên toàn cầu là một tin tốt lành. Bắc Băng Dương trở thành con đường giao thông thuận lợi với những hãng khai thác dầu khí hay khoáng vật. Một con đường biển mới giữa Đại Tây Dương và Thái Bình Dương cũng sẽ xuất hiện. Thế nhưng, theo Son Nghiem, sự thay đổi trong lớp băng trên cùng sẽ có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống tự nhiên. Trái với vẻ ngoài khắc nghiệt, nước lạnh ở Bắc cực chứa nhiều cá thể sống. Ngay từ bây giờ đã có thể thấy loài gấu Bắc cực gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thức ăn. Vào thời gian từ năm 1989 đến 2004, số lượng gấu Bắc cực ở Vịnh Hudson thuộc Canada đã giảm 20%. Những con còn sống sót nhẹ hơn so với thế hệ trước đến 1/4 khối lượng cơ thể.

“Đúng là sự thay đổi khí hậu là sự kiện rất phức tạp, có nguyên nhân một phần từ dao động nhiệt độ tự nhiên - Ông Mark Serreze thuộc Trung tâm nghiên cứu quốc gia về tuyết và băng (Mỹ) cho biết – Thế nhưng, sự tan chảy đột ngột mà chúng ta quan sát thấy ở Bắc cực là hậu quả rõ rệt của hiệu ứng nhiệt do con người gây ra”. Ông Serreze cũng nhắc lại cảnh báo của nhiều nhà khoa học rằng không thể vô tư thải số lượng lớn khí dioxit cacbon vào khí quyển mà không bị phạt.

Theo các nhà khoa học trong vòng 100 năm tới đây, nhiệt độ trung bình của trái đất tăng lên từ 2 đến 6 độ. Điều này khiến cho mực nước biển dâng lên thêm 10-90 centimet. “Một số công việc cần phải ngay lập tức tiến hành, chẳng hạn như đắp đê chống lụt ven biển và ngừng thi công các công trình nhà ở tại những khu vực này” - Ông Frances Cairncross – Chủ tịch Hiệp hội khoa học Anh khẳng định như vậy. Còn nhà khí hậu học James Hansen (Mỹ) thì cảnh báo: “Chúng ta chỉ còn không đầy 10 năm nữa để chuẩn bị đối phó với thảm hoạ. Nếu như chúng ta không kìm hãm được quá trình nóng lên, thì nhiều phần lục địa, chẳng hạn như Manhattan , sẽ ngập chìm dưới biển. Sẽ xuất hiện ngày càng nhiều những đợt khô hạn, lụt lội và bão lũ. Khoảng 50% số loài thực vật và động vật bị chết”.

Điều thú vị là đồng minh của chúng ta có thể là… mặt trời. Theo tạp chí “New Scientist”, một số nhà thiên văn cho rằng mặt trời sau 50 năm bùng phát, hiện đang đi vào giai đoạn ít tích cực hơn. Nếu mặt trời thật sự ổn định, thì liệu trái đất có lạnh hơn hay không?

Sự suy giảm tính tích cực trong hoạt động của mặt trời đã xảy ra nhiều lần và luôn gắn với thời kỳ băng hà ngắn trên bắc bán cầu. Nhiệt độ trung bình trên trái đất khi đó hạ xuống gần 1 độ C. Các nhà khoa học cho rằng sự giảm nhiệt độ này là quá nhỏ để ngăn chặn hiệu ứng nhà kính do con người gây ra. Nhà nghiên cứu Sami Solanki thuộc Viện Max Planck ở Katlenburg – Lindau (Đức) đánh giá, mặt trời chỉ chịu 30% trách nhiệm về sự nóng lên toàn cầu mà thôi.

Vậy chúng ta cần phải làm gì? James Hansen (NASA) cho rằng, chúng ta cần phải tiết kiệm năng lượng và giảm dần sự phụ thuộc vào nguyên liệu mỏ – những thứ chất đốt thải ra khí điôxit cácbon.

Người dân California (Mỹ) hiện đang tích cực đấu tranh chống lại việc thải khí đioxit các bon vào khí quyển. Thống đốc bang là ông Arnold Schwarzenegger đã kiện ra toà 6 hãng sản xuất ô tô lớn là General Motors, Toyota, Ford, Honda, Chrysler và Nissan vì chính họ là thủ phạm gây ra sự nóng lên của khí hậu ở California .

Nguồn: Nature, gdtd.com.vn, số 120, 07/10/2006