Ảnh hưởng của dịch lở mồm long móng: Ngành chế biến thức ăn chăn nuôi lao đao

Cú hạ “trúng đòn”

Ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất thức ăn chăn nuôi Việt Nam (VFA) khẳng định, dịch LMLM lần này đã gây thiệt hại lớn cho hơn 130 nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi với mức độ nặng nề hơn nhiều so với dịch cúm gia cầm trước đây. Vừa gượng dậy sau 3 năm liên tiếp bị dịch cúm gia cầm, đến mức nhiều nhà máy phải tạm ngưng dây chuyền chế biến thức ăn dành cho gia cầm, thì giờ đây gần như bị tê liệt khi dịch LMLM trên gia súc bùng phát và đang lan nhanh ra cả nước.

“Đợt dịch LMLM lần này giống như cú hạ “trúng đòn” đối với các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi” – ông Lịch chua xót ví von. Tuy VFA chưa thống kê cụ thể nhưng qua tham khảo thông tin từ các nhà máy sản xuất thức ăn công suất lớn ở Đồng Nai, địa phương có nhiều nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi nhất cả nước, mức tiêu thụ giảm mạnh. Không chỉ khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm, nhiều nhà máy còn “sống dở chết dở” do không thu hồi được tiền bán nợ sản phẩm cho các đại lý, chủ trang trại chăn nuôi ở các tỉnh. Phần lớn các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi bán sản phẩm theo hình thức gối đầu và vòng quay bán - trả nợ có nhanh hay không còn phụ thuộc vào sản phẩm. Chẳng hạn, thời gian nuôi heo lâu hơn gà, vịt nên thức ăn cho heo thu hồi nợ lâu hơn. Chính vì vậy, số nợ gối đầu đối với các sản phẩm thức ăn gia súc vừa lớn, vừa lâu trả.

“Các nhà máy đang rất lo lắng khi giá thịt heo trên thị trường bắt đầu đi xuống bởi rất khó thu hồi nợ hoặc phải tạm ngưng sản xuất hoặc giảm công suất chế biến” – ông Lịch nói. Ông Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Chăn nuôi và Thức ăn gia súc Thanh Bình (Đồng Nai) cho biết hệ thống các nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi đang khốn đốn do lịch LMLM và chi phí sản xuất, vận chuyển tăng do tác động của tăng giá xăng dầu. Trước đây, phí vận chuyển nguyên liệu hay thành phẩm từ TP. Hồ Chí Minh đến Đồng Nai và ngược lại chỉ tốn 60 đồng/kg thì nay tăng lên 80 đồng/kg. Còn ông Bùi Quốc Cường, Phó tổng giám đốc Công ty Thức ăn gia súc Long Châu (Đồng Nai) than phiền, năm 2005 công ty phải tạm ngưng dây chuyền chế biến thức ăn cho gia cầm thì năm nay dây chuyền chế biến thức ăn gia súc lại gặp khó khăn do lịch LMLM, trong khi phần lớn năng lực chế biến thức ăn chăn nuôi tập trung vào gia súc.

Tác động lớn đến GDP ngành nông nghiệp

Tiến sĩ Đỗ Kim Tuyên, chuyên gia Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp & PTNT) ước tính, ngành chăn nuôi hiện nay có tốc độ tăng trưởng bình quân 8-9% năm, cao gấp 3 lần tăng trưởng GDP của cả ngành nông nghiệp. Năm 2005, GDP của ngành nông nghiệp tăng trưởng 3,3% nhưng ngành chăn nuôi tăng đến 11,6%.

GDP ngành nông nghiệp năm 2005 đạt 142.685 tỷ đồng (khoảng 9 tỷ USD), trong đó ngành chăn nuôi chiếm khoảng 22,5% (2 tỷ USD). Chăn nuôi gia súc chiếm 70-80% giá trị ngành chăn nuôi, tương ứng với 1,4-1,6 tỷ USD.

Nhiều người đặt câu hỏi, tại sao ngành nông nghiệp không tiêm phòng vắc-xin cho toàn bộ đàn gia súc như đã từng làm với gia cầm? Câu trả lời là không có đủ kinh phí. Một chuyên gia thú ý cho biết, Việt Nam cần một chi phí khổng lồ, ít nhất là 25-100 triệu USD/năm mới có thể đủ kinh phí mua vắc-xin chích ngừa cho toàn bộ đàn gia súc móng guốc, gồm 4 loài chính là heo, bò, trâu, dê. Đây là khoản tiền vượt quá khả năng gánh vác của ngành nông nghiệp.

Không chỉ bỏ ra một nguồn kinh phí khổng lồ để tiêm vắc-xin ngừa LMLM. Bởi nếu Việt Nam tiêm phòng đầy đủ mà các nước không tiêm phòng thì vẫn ẩn chứa nguy cơ dịch bệnh lan ra.