Ăn vừng có lợi cho sức khoẻ

Vừng (Mè) là thực phẩm bổ dưỡng rất bổ. Sách “Danh y biệt lục” xếp Vừng là thực phẩm thượng hạng. Bản thảo cương mục viết: “thời cổ xem Vừng là tiên dược… dùng lâu dài rất có ích…”.

Theo Đông y, Vừng đen tính bình (có sách ghi hàn), vị ngọt, vào các kinh phế, tỳ, can, thận, nhuận táo 5 tạng, hoạt tràng, lương huyết, giải độc, trừ gió độc. Dùng chữa các chứng bệnh can thận bất túc, bệnh mãn tính suy nhược thần kinh và thể lực, thiếu máu, thiếu sữa, râu tóc bạc sớm, da dẻ vàng khô, cao huyết áp, táo bón phân khô, trừ phong tê thấp, kiện não, ích trí. Thức ăn tốt cho người già, phụ nữ, trẻ em.

Vừng đen mạnh về bổ thận khí, làm sáng tai mắt, chắc răng.

Vừng trắng mạnh về bổ trung tiêu, sinh tinh tuỷ, lợi đại tiểu tiện, giải nhiệt độc khô rút gân.

100g Vừng đen chứa 48g chất béo, 20,5g đạm (ngang thịt, cá), nhiều methionin, đường, chất xơ, các vitamin B1, B2, các chất khoáng Ca, P, Mn, Zn, Fe,… 18 loại axit amin, trong đó có 8 loại axit rất cần thiết cho cơ thể, dễ hấp thu qua đường tiêu hoá. Vừng đen chứa nhiều vitamin E làm giảm tích tụ mỡ trong cơ thể, chống lão hoá làm râu tóc đen tốt, da dẻ mịn màng tươi trẻ. Do chứa nhiều Ca, P và vitamin E nên Vừng có tác dụng bổ não.

Chọn vừng hạt mập (mẩy), nếu dùng làm thuốc thì nên lấy Vừng đen, muốn đẹp có thể dùng Vừng trắng. Nên lấy toàn bộ hạt Vừng vì chất bổ dưỡng nằm trong cả vỏ như một số loại hạt khác. Vừng đen là thuốc, nếu được chế biến theo cách cửu chương, cửu sái, thì hiệu quả còn cao hơn nhiều.

Một số cách dùng vừng làm thức ăn uống

- Bột Vừng(không muối) ăn hàng ngày bắt đầu từ 20g tăng lên 40g trong 5 tháng có hiệu quả chống da khô, nhăn nhúm.

- Muối Vừng: là một loại thức ăn ngon, thơm, bổ, dành cho mọi người, mọi thể tạng, mọi bệnh. Cơm nắm muối Vừng là một tập quán tốt của dân tộc ta, là một thức ăn mang đi đường xa rất tiện lợi, tuy dân dã nhưng bảo vệ, tăng cường sức khoẻ rất tốt. Tỷ lệ Vừng và muối thay đổi từ 1 muối 6 mè, đến 1 muối 4 mè tuỳ người, tuỳ bệnh và tuỳ mùa.

- Bơ Vừng:100g Vừng rang trộn với 2 - 3g muối rang đem xay nhuyễn hoặc giã nhuyễn liên tục thành bơ Vừng. Mỗi ngày ăn 1 - 2 muỗng cà phê (muỗng con 5ml) với cơm, cháo, bánh đa, bánh mì hoặc pha với tương làm nước chấm. Công dụng như trên.

Chỉ nên làm Vừng để ăn trong khoảng tối đa 1 tháng và phải để vào lọ thuỷ tinh được đậy kín, dùng thìa sạch để múc ra ăn, không để thừa và không nên đổ lại vào lọ.

Cây Vừng

- Cháo Vừng:

Vừng đen 30g, gạo tẻ 100g. Vừng khô đem rang, giã nhỏ, nấu cháo với gạo tẻ. Có tác dụng bổ hư, nhuận tràng. Có thể nấu với gạo cẩm hoặc bột ngô.

Có thể cho thêm Long nhãn (cùi Nhãn khô), có tác dụng bổ can thận, chữa chứng hay nhức đầu, mất ngủ, tóc bạc sớm, thiếu sữa do âm huyết hư.

Cháo bát tiên: Vừng đen, Đậu đỏ, Đậu xanh, Đậu đen, Đậu tương, hạt Dẻ, Đại táo, mỗi loại 15 - 30g, gạo tẻ 50g. Vo sạch 8 thứ, nấu cháo loãng. Ăn nóng với đường. Ăn liền một tuần, nghỉ một tuần rồi có thể ăn tiếp đợt khác. Dùng cho người tóc chóng bạc, khô vàng các chứng lão suy, kỵ, tiêu chảy.

Có rất nhiều món ăn khác có Vừng như xôi, bánh tét, kẹo mè xửng, bánh đa…

Một số bài thuốc có vừng

- Phù tang chí bảo đan(trong “Bảo sinh yếu lục”): lá Dâu non tươi 5kg, rửa sạch (lọc bỏ gân cuống), phơi khô, tán bột; Vừng đen 1,2kg nấu lấy 2 nước đặc, mật 360g nấu kỹ, nhỏ vào nước không tan. Ba thứ trộn đều luyện thành viên 10g. Buổi sáng uống thuốc với nước muối nhạt. Bài thuốc có tác dụng giữ tươi đẹp da mặt, đen râu tóc, trẻ mãi, “uống lâu dài sẽ có gân cốt cường kiện, khí huyết dồi dào, mắt tinh, tai tỏ, tinh thần khoan khoái, tuổi thọ bền lâu” (Tuệ Tĩnh).

- Bổ tỳ thận chữa bệnh xơ cứng động mạch, suy nhược, râu tóc bạc sớm.Sơn dược 15g, Vừng đen 120g, đường phèn 125g, bột gạo 60g, sữa bò tuỳ ý. Gạo vo sạch, xay bột, Sơn dược thái nhỏ, Vừng đen sao thơm. Cho cả 3 vào cối nước sạch và sữa bò, nghiền mịn, cho vào nồi, đun lửa nhỏ, thêm đường phèn, quấy liên tục thành một loại hồ (cháo đặc), mỗi ngày ăn 2 lần.

­ - Bổ tỳ thận, kéo dài tuổi xuân, chống lão suy.Lấy bột Vừng và Phục linh 2 thứ có lượng bằng nhau. Vừng rang chín thơm, trộn với Phục linh tán thành bột uống mỗi lần 20 - 30g hoà với đường tuỳ ý.

Các bộ phận khác của cây Vừng cũng có những ứng dụng quý, như hoa lá cây Vừng nấu nước gội đầu giúp cho tóc dài nhanh, đen và mượt.