Ăn uống trong ngày Tết

Ảnh hưởng của môi trường & thời tiết đến vấn đề ăn uống

Ngày Tết ở các tỉnh phía Nam thường vào mùa bắt đầu nóng, nắng nhiều, nhiệt độ và độ ẩm cao dễ gây khó chịu, đổ mồ hôi nhiều. Thêm nữa, mấy ngày Tết ta thường thức khuya (đón giao thừa hoặc vui chơi quên cả ngủ) làm cho cơ thể mệt mỏi, sức đề kháng kém, dễ bị bệnh nhiễm khuẩn. Dịp Tết cũng là mùa hoạt động của ruồi nhặng, vi khuẩn, nấm mốc. Nếu thức ăn không khéo cất giữ, đậy kín sẽ bị nhiễm các loại mầm bệnh đưa đến các bệnh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, trong đó có tiêu chảy do nhiễm độc khuẩn thức ăn, là loại tiêu chảy dạng tả làm mất nước và chất điện giải nặng.

Để phòng tránh tiêu chảy do nhiễm khuẩn thức ăn, nên nấu ăn cho từng bữa, thức ăn nấu chín cần ăn ngay, nếu thừa cho lần ăn sau phải đậy kỹ hoặc để trong tủ thức ăn thông thoáng và trước khi ăn phải nấu lại kỹ. Cần thực hiện triệt để nguyên tắc: “Thức ăn loại nấu nếu để quá 6 giờ cần đun nấu lại kỹ mới được ăn, và nếu có mùi vị lạ cần hủy bỏ”.

Các thức ăn cần “quan tâm” trong dịp Tết

Vào dịp Tết, thức ăn thường được chế biến, nấu nướng sẵn do ta tự nấu hoặc mua từ cửa hàng, siêu thị, để dành ăn dần trong nhiều ngày. Các món ăn vào dịp Tết như: Thịt kho nước dừa, canh khổ qua dồi thịt, lạp xường, vịt lạp, bánh chưng, bánh tét, nem, dưa giá, củ kiệu, mứt bánh các loại… tất cả đều được chuẩn bị hoặc mua từ trước Tết. Nếu không bảo quản tốt, các loại thức ăn này sẽ là nơi thu hút ruồi nhặng, là môi trường phát triển tốt cho nấm mốc, vi khuẩn.

Cần lưu ý mấy điều sau:

- Bánh chưng, bánh tét, giò lụa được gói kín trong nhiều lớp lá, được nấu trong nhiều giờ, nên sự diệt khuẩn bên trong bánh gần như hoàn toàn. Bánh, giò chỉ bị hư khi nhiễm nấm mốc, vi khuẩn từ bên ngoài vào, trong đó có nấm mốc thuốc họ Aspergillusvà Penicillumtiết ra độc tố rất có hại. Vì vậy, nếu thấy nấm mốc xuất hiện bên ngoài lá và bắt đầu lan vào phần bánh, cố chỗ bị vữa thì phải bỏ. Bánh, giò lụa còn tốt nhưng đã để lâu hơn 1 tuần, mặc dù thấy còn nguyên vẹn không có dấu hiệu hư hỏng vẫn nên hấp hoặc chiên (rán) lại trước khi ăn.

- Lạp xưởng, vịt lạp, trước khi ăn đều được nướng,hấp hoặc chiên nên vấn đề nhiễm khuẩn ít đặt ra. Tuy nhiên, loại thực phẩm này hoặc một số thực phẩm chế biến sẵn khác thường được cho thêm chất phụ gia. Màu đỏ của lạp xưởng không phải tự nhiên mà có thể người ta đã cho vào đó muối nitrat hay gọi là diêm tiêu, hoặc để cho một số thực phẩm dai, bảo quản được lâu, người ta cho vào hàn the (borax, là chất bị cấm cho vào thực phẩm). Hoặc để có vị ngọt, người ta cho vào các loại đường hóa học bị cấm sử dụng. Xin lưu ý, diêm tiêu, hàn the, một số đường hóa học (như cyclamat) hiện nay bị cấm sử dụng. Trong chế biến thức ăn, nên chọn tìm mua các loại thực phẩm chế biến sẵn ở đơn vị sản xuất có uy tín.

Các loại thức ăn, thức uống dùng trong dịp tết

Vẫn nên ăn uống theo chế độ cung cấp đủ năng lượng theo nhu cầu cơ thể, đủ chất dinh dưỡng cần thiết ở tỷ lệ cân đối, thích hợp. Tức là ăn trong Tết vẫn đảm bảo đủ 5 chất dinh dưỡng (chất đạm, chất béo, chất đường bột, vitamin và khoáng chất). Không để các món ăn ngày Tết lôi cuốn mà ăn quá nhiều đạm, chất béo và quên ăn đủ các chất dinh dưỡng khác.

Đối với thức uống, trà là loại dùng nhiều trong dịp Tết. Trà đen được dùng phổ biến và người ta ghi nhận uống trà đều đặn mỗi ngày là tốt cho sức khỏe. Chỉ có điều cần lưu ý là nếu uống trà có ảnh hưởng đến giấc ngủ thì không nên uống vào chiều tối mà nên uống vào buổi sáng.

Không nên ăn uống các loại thức ăn, thức uống nào?

Ngoại trừ các loại thức ăn, thức uống gây dị ứng thì không nên dùng, nói chung trong mấy ngày Tết, không có loại thức ăn thức uống nào bị cấm. Tuy nhiên, có một số loại thức ăn nên dùng hạn chế vì chứa quá nhiều đường (bánh mứt), quá nhiều chất béo (thức ăn chiên, rán)… Các loại nước giải khát, nước tăng lực, siro, chứa khá nhiều đường tạo “năng lượng rỗng” không nên dùng quá nhiều, nhất là đối với người cần kiêng đường.

Về phương diện dinh dưỡng, rượu là chất có hại cho cơ thể, độ cồn trong rượu càng cao, tác dụng độc càng mạnh. Uống rượu thường xuyên, nhiều cơ quan trong cơ thể bị tổn hại như dạ dày, gan, đặc biệt là hệ thần kinh. Khi uống rượu say xỉn dễ gây tai nạn giao thông, nếu thiếu kiềm chế dễ vi phạm an ninh xã hội, thậm chí gây tội ác.

Ông bà ta từ lâu nay dùng chữ “ngon lành” để chỉ các món ăn thức uống không chỉ “ngon” mà còn “lành” có lợi cho sức khỏe. Trong mấy ngày Tết, mong ước tất cả chúng ta sẽ “ăn Tết” một cách “ngon lành” để hưởng trọn niềm vui.