Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 17/03/2011 21:39 (GMT+7)

An toàn trong các ngành công nghiệp tiềm ẩn rủi ro cao

Công nghiệp Việt Nam đang có những bước chuyển biến lớn, từ những ngành có tính chất lao động giản đơn sang những ngành có hàm lượng kỹ thuật cao hơn với các dự án ngày càng lớn hơn rất nhiều về mặt quy mô. Có một số ngành tiềm ẩn khả năng xảy ra rủi ro cao nếu đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên vận hành không có nhận thức sâu sắc và có các công cụ hỗ trợ về quản lý an toàn trong quá trình vận hành.

Suốt một thời gian dài an toàn thường được hiểu là an toàn cá nhân mà chưa có một hệ thống quản lý, đánh giá hoàn chỉnh về an toàn công nghệ đi kèm. Điều này dẫn đến tình trạng trong khi mức độ nhận thức về an toàn cá nhân của các nhà quản lý cũng như lực lượng lao động tương đối cao thì mức độ nhận thức về an toàn công nghệ ở nhiều nơi và nhiều lĩnh vực vẫn còn ở giai đoạn sơ khởi.

Lịch sử của những ngành công nghiệp rủi ro cao cho thấy những thảm họa lớn nhất đều  liên quan đến an toàn công nghệ như tai nạn ở nhà máy điện hạt nhân Chernobyl năm 1986, vụ rò khí MIC ở Bhopal Ấn Độ năm 1984; vụ nổ ở Flexborough Anh năm 1974, vụ nổ ở nhà máy lọc dầu của BP ở Texas năm 2005 v.v.

Bảng so sánh về mức độ rủi ro trong một số lĩnh vực công nghiệp

Lĩnh vực hoạt động

Mức độ rủi ro về
an toàn cá nhân

Mức độ rủi ro về
an toàn công nghệ

Năng lượng hạt nhân

Thấp

Rất cao

Nhà máy hóa chất

Trung bình

Rất cao

Khai thác & thăm dò dầu khí

Cao

Rất cao

Khai khoáng

Rất cao

Thấp

Phương pháp tiếp cận an toàn truyền thống xem xét an toàn dưới góc độ an toàn cá nhân phát sinh từ những hoạt động vận hành, bảo trì bảo dưỡng, sửa chữa hằng ngày và thường xảy ra đối với những cá nhân trực tiếp tham gia vào công việc. Tai nạn với những họat động như vậy xảy ra với một tần suất tương đối thường xuyên hơn nhưng mức độ ảnh hưởng hạn chế do đa phần công việc là định kỳ, tương đối đơn giản và không có nhiều người tham gia.


Với các hoạt động bảo trì, bảo dưỡng, sửa chữa hằng ngày, cần có một hệ thống quản lý công việc để xác định, đánh giá và kiểm soát những rủi ro khi tiến hành công việc. Một hệ thống như vậy gồm nhiềuphần, dưới đây là hai phần chính:

1/ Đánh giá rủi ro công việc: xác định các rủi ro của công việc, đánh giá mức độ nguy hiểm, áp dụng các biện pháp để kiểm soát và giảm thiểu những mối nguy hiểm tiềm tàng

2/ Giấy phép làm việc cho những hoạt động tiềm ẩn những rủi ro cao VD: cô lập các nguồn năng lượng, vào không gian hạn chế, làm việc ở trên cao, nâng cẩu v.v

Tám yếu tố bảo đảm an toàn công nghệ


An toàn công nghệ là một hệ thống các quy định được dùng trong quá trình thiết kế, chế tạo và vận hành các hệ thống công nghệ nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống. An toàn công nghệ sẽ giúp ngăn ngừanhững sự cố liên quan đến rò rỉ của các nguồn năng lượng, phóng xạ, hóa chất, chất độc hại hoặc là những chất dễ gây cháy nổ.

Tai nạn liên quan tới an toàn công nghệ xảy ra với tần suất không thường xuyên nhưng hậu quả vô cùng to lớn: làm chết hoặc bị thương nhiều người, phá huỷ hoàn toàn hoặc là một bộ phận lớn của nhàmáy, gây ra những ô nhiễm lớn về môi trường và ảnh hưởng lớn đến uy tín của công ty.

Với những hậu quả tiềm tàng lớn như vậy, các nhà quản lý và nhân viên vận hành cần hiểu biết sâu sắc về vấn đề an toàn công nghệ cho những hoạt động chính của nhà máy trong suốt quá trình hoạt độngtừ giai đoạn chuẩn bị dự án, thiết kế, xây dựng, vận hành.

Do khuôn khổ bài viết có hạn, người viết chỉ xin giới thiệu một số yêu tố quan trọng để đảm bảo an toàn công nghệ trong quá trình vận hành, bảo trì bảo dưỡng và sửa chữa:

1/ Nhân lực: nhân viên kỹ thuật quan trọng phải có phân công trách nhiệm rõ ràng, được đào tạo những kỹ năng cần thiết và được đánh giá trình độ để có thể tiến hành công việc được giao một cách antoàn, đặc biệt là có khả năng xử lý những tình huống vượt ra ngoài phạm vi hoạt động bình thường của công nghệ.

2/ Đánh giá và quản lý các rủi ro công nghệ: các quy trình để phát hiện, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ rủi ro tiềm tàng trong quá trình vận hành.

3/ Đảm bảo tính toàn vẹn của thiết bị: các chiến lược bảo trì, bảo dưỡng và vận hành cho những nhóm thiết bị chính. Đảm bảo thiết bị luôn được vận hành ở trong mức giới hạn cho phép. Các thiết bị antoàn quan trọng và các thiết bị bảo vệ phải được xác định và bảo trì bảo dưỡng theo đúng quy trình và đúng thời gian.

4/ Quản lý sự thay đổi: thay đổi luôn đi kèm với những rủi ro do đó những thay đổi lớn phải được quản lý bởi chặt chẽ để đảm bảo các rủi ro phát sinh được xác định và kiểm soát. VD thay đổi về thiếtbị; thay đổi về quy trình vận hành, thay đổi về giới hạn vận hành an toàn v.v…

5/ quy trình vận hành: các tài liệu vận hành phải luôn được cập nhật định kì. Nhân viên vận hành phải tuân thủ những quy trình vận hành một cách nghiêm ngặt.

6/ Quản lý khủng hoảng và tình huống khẩn cấp: có các kế hoạch cho các tình huống khẩn cấp và tiến hành tập dượt thường xuyên.

7/ Điều tra sự cố: bất cứ sự cố nào dù nhỏ cũng phải được điều tra và khắc phục những lỗi công nghệ để phòng tránh sự lặp lại.

8/ Đánh giá hoạt động vận hành: ở mức độ đơn giản nhất nên xây dựng một hệ thống KPIs (Key performance indicators) để đánh giá hoạt động vận hành.

Sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật đã dẫn đến những sự ra đời của nhiều ngành sản xuất mới đi kèm với những yêu cầu mới về vấn đề an toàn công nghệ. Trong khuôn khổ có hạn của một bàiviết, tác giả mới chỉ có thể dừng ở mức tóm lược và giới thiệu ở mức độ tổng quan những thành phần chính của một hệ thống quản lý để đảm bảo an toàn công nghệ trong quá trình vận hành.


Tài liệu tham khảo:

1. Managing the Risk of Organizational accident James Reason 2000
2. Failure to Learn The BP Texas City refinery disaster Andrew Hopkins 2009
3. OSHA Process Safety Management of Highly Hazardous Chemicals standard (29 CFR 1910.119)
3. BP Integrity Management Standard

Tác giả hiện là kỹ sư về an toàn công nghệ cho nhà máy LNG Tangguh của BP ở Papua- Indonesia

Xem Thêm

Tạo thuận lợi hơn cho công tác tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế
Dự thảo Quyết định điều chỉnh, sửa đổi Quyết định 06/2020/QĐ-TTg ngày 21/02/2020 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức, quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế tại Việt Nam nhằm giải quyết những vướng mắc trong quy định hiện hành, tăng cường phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Để trí thức khoa học tham gia sâu hơn vào công tác Mặt trận
Hội thảo khoa học tại Hà Nội ngày 6/11/2025 đánh giá thực trạng sự tham gia, phối hợp của Liên hiệp Hội Việt Nam trong các hoạt động chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giai đoạn 2015-2025. Các chuyên gia thẳng thắn chỉ ra những thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tới.
Còn nhiều rào cản trong thực thi bộ tiêu chuẩn ESG
Hầu hết các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) nói chung và DNVVN nói riêng trên địa bàn Thành phố Hà Nội gặp nhiều rào cản và thách thức trong thực thi tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Đắk Lắk: Góp ý kiến văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng
Ngày 13/6, Liên hiệp hội tỉnh đã tổ chức góp ý kiến đối với dự thảo kế hoạch tổ chức hội nghị lấy ý kiến văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng và dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Hà Giang: Góp ý dự thảo sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm
Ngày 13/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp hội) tỉnh đã tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá (CLSPHH). Tham dự hội thảo có lãnh đạo đại diện các Sở, ban ngành của tỉnh, các hội thành viên Liên hiệp hộivà các chuyên gia TVPB.
Đắk Lắk: Hội nghị phản biện Dự thảo Nghị quyết về bảo đảm thực hiện dân chủ cơ sở
Sáng ngày 27/5/2025, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk (Liên hiệp hội) đã diễn ra Hội nghị phản biện và góp ý đối với Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Đắk Lắk về việc quyết định các biện pháp bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh.
Phú Thọ: Lấy ý kiến về Dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013
Sáng ngày 20/5/2025, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ (Liên hiệp hội) tổ chức hội thảo lấy ý kiến của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.

Tin mới

Bí thư Châu Văn Minh dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và tặng quà gia đình chính sách tại Quảng Trị
Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), ngày 13/7, GS.VS Châu Văn Minh, Bí thư Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã dẫn đầu Đoàn công tác đến dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại tỉnh Quảng trị và thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, người có công với cách mạng có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Tạp chí Việt Nam Hội nhập đạt chuẩn Tạp chí khoa học năm 2026
Vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2244/QĐ-BKHCN và Quyết định 2823/QĐ-BKHCN để công bố danh mục tạp chí đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam năm 2026. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa hệ thống xuất bản học thuật nước nhà, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nghiên cứu, phản biện và các chuẩn mực công bố khoa học hiện đại.
Viện Chính sách, Pháp luật và Quản lý khẳng định vị thế là một tổ chức khoa học uy tín
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế phát triển và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học về chính sách, pháp luật và khoa học quản lý ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoạch định chủ trương, chính sách, cũng như hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Đắk Lắk: Mở ra không gian phát triển, nhiều tiềm năng cho đội ngũ trí thức khoa học
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và Phú Yên đã mở ra không gian phát triển mới với nhiều tiềm năng về kinh tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, phát huy vai trò đội ngũ trí thức KH&CN là yêu cầu cấp thiết, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Đắk Lắk.
Nghị quyết 57/NQ-TW: Đột phá là đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt hơn
Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu và nền tảng số phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn, an ninh ngay từ đầu; coi đào tạo kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI là nhiệm vụ lâu dài. Khi những điều đó được thực hiện đồng bộ, Nghị quyết 57/NQ-TW sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bứt phá.
Thanh Hoá: Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026
Ngày 10/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Thanh Hóa (Liên hiệp hội) tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành mở rộng lần thứ VII, khoá VII, nhiệm kỳ 2024 - 2029; sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026.
Lâm Đồng: Kết nối sức mạnh - Khơi thông nguồn lực phát triển năng lượng tái tạo
Chiều ngày 09/7, tại Đà Lạt, Hiệp hội Điện gió và Mặt trời tỉnh Lâm Đồng (Hội thành viên Liên hiệp Hội) tổ chức Hội nghị thường niên năm 2026 nhằm đánh giá kết quả hoạt động năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho 6 tháng cuối năm.
Liên hiệp Hội tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị tăng cường trao đổi kinh nghiệm
Chiều ngày 09/7, Đoàn công tác Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (LHH) tỉnh Quảng Trị do Tiến sĩ Trần Văn Tuân – Chủ tịch Liên hiệp Hội làm Trưởng đoàn đã có buổi thăm, làm việc và trao đổi kinh nghiệm tại LHH tỉnh Hà Tĩnh. Tiếp và làm việc với đoàn có Tiến sĩ Bùi Khắc Bằng – Chủ tịch LHH tỉnh Hà Tĩnh cùng đại diện các ban chuyên môn.
Đắk Lắk: Liên hiệp hội sơ kết công tác 6 tháng đầu năm
Chiều ngày 09/7, Liên hiệp hội tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành (mở rộng) nhằm sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026; đồng thời cho ý kiến đối với các nội dung chuẩn bị Đại hội Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031.