Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 20/01/2005 22:37 (GMT+7)

Alexander Fleming - Nhà bác học phát minh ra Penicillin cứu sống hàng triệu sinh mạng

Năm 1901, một cơ hội bất ngờ đã đến với Alexander: một ông chú mới qua đời đã để lại di sản cho tất cả các anh em nhà Fleming. Bác sỹ Tom Fleming đã dùng số tiền của mình để mở một phòng khám và ôngkhá đông khách. Tom đã khuyên Alexander dùng số tiền mình có để theo học ngành y. Alexander rất thích ý tưởng này vì ông đã chán ngấy công việc nhàm chán ở hãng tàu thuỷ. Tuy nhiên để học trường yrất khó bởi Alexander đã 20 tuổi, nhiều hơn phần lớn các sinh viên năm thứ nhất, ông lại rời trường phổ thông từ năm 13 tuổi. Alexander đã tìm một giáo viên dạy kèm vào các buổi chiều. Tháng 7/1901ông đã thi và đỗ tất cả 16 môn học, tháng 10 năm đó ông được nhận vào Trường y Bệnh viện St Mary. Khi đó chắc ông không thể nghĩ được rằng mình sẽ trở thành một trong các nhà khoa học danh tiếng nhấtcủa mọi thời đại.

Mục đích theo học ngành y của ông chỉ là để bỏ công việc thư ký nhàm chán, không ngờ khi vào học ông đã rất thích thú với nghề này. Ông hăng say học tập và nổi tiếng trong đám sinh viên về việc đoạt các phần thưởng. Tháng 7/1904 ông đã đậu kỳ thi y thứ nhất và theo học chuyên ngành bác sỹ phẫu thuật. Trong quá trình học tập, Alexander chứng kiến rất nhiều bệnh nhân chết vì bị vi trùng xâm nhập cơ thể mà không một bác sỹ nào có thể đánh lui được chúng. A.Fleming đã may mắn được học giáo sư Almroth Wright là người đi tiên phong trong việc nghiên cứu chống lại các vi trùng gây bệnh.

Vi trùng đã được quan sát và ghi chép từ thế kỷ 17. Năm 1870 nhà bác học người Pháp - Luis Pasteur đã đề xuất tiêm một vac-xin làm các vi khuẩn bị yếu đi, từ đó thúc đẩy cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể, chống lại bệnh tật. Almroth Wright đã cổ vũ nhiệt thành cho học thuyết này, trong các buổi lên giảng đường ông tuyên truyền rất thuyết phục ý tưởng này khiến A.Fleming bị thuyết phục và có ý định trở thành một nhà vi khuẩn học.

Năm 1906 Fleming đã tốt nghiệp trường y và được nhận làm trợ giáo trong khoa của Almroth Wright. A.Fleming thích ứng nhanh chóng với công việc, ông cũng như những người khác trong khoa đã bị thu hút vào việc nghiên cứu tiêm vac-xin đã làm được gì cho hệ thống bảo vệ của thân thể? Cái mà chúng ta gọi là hệ thống miễn nhiễm là gì? Cái gì chính xác đã xảy ra khi một vac-xin được tiêm vào? Thân thể đã phản ứng như thế nào? v.v Họ đã làm rất nhiều thí nghiệm và đã có được một số thành công.
Năm 1908 Alexander đậu kỳ thi tiếp theo đạt hạng ưu và được thưởng huy chương vàng. Đến tháng 6/1909 ông đậu tiếp kỳ thi chuyên khoa giải phẫu. Lẽ ra ông có thể đi làm công việc của một bác sỹ phẫu thuật nhưng ông vẫn quyết định ở lại khoa vi trùng và ông đã nhanh chóng trở thành một bác sỹ danh tiếng ở khoa.

Năm 1914, thế chiến thứ nhất bùng nổ, A.Fleming được huy động đến một bệnh viện ở Pháp để phục vụ việc tiêm vac-xin phòng thương hàn cho quân nhân ở chiến trường, công việc nghiên cứu của ông bị chững lại một thời gian. Thế chiến kết thúc, ông lại quay về khoa tiêm chủng bệnh viện St Mary.

Ông lại miệt mài làm các thí nghiệm và đến năm 1921 ông đã khám phá ra chất khử trùng tự nhiên. Sau nhiều thực nghiệm làm đi làm lại, A.Fleming nhận thấy thân thể người có một chất tự bảo vệ, đó là tuyến bảo vệ nội bộ đầu tiên của thân thể, có khả năng ngăn chặn các vi khuẩn thông thường, nếu các vi khuẩn vượt qua tuyến này thì mới gây nguy hiểm cho con người. Ông đã đặt tên cho chất này là Lysozyme. Khám phá này rất quan trọng để đưa ông đến thành công tiếp theo.

Một buổi sáng tháng 9 năm 1928, như thường lệ Alexander Fleming đến phòng thí nghiệm, ông chợt chăm chú tới một đĩa cấy vi khuẩn cầu chùm từ nhiều tuần trước. Ông nhìn kỹ chiếc đĩa và thấy ở gần bên mép đĩa có một mảng meo (nấm mốc) như nùi bông đã phát triển. Trong đĩa là các tập đoàn vi khuẩn mà họ đã cấy vào từ trước, bên cạnh mảng meo đó, lạ thay không có vi khuẩn nào cả. Alexander rất tò mò: cái gì đã giết chết các vi khuẩn cầu chùm? Ông lập tức thử lại một lần nữa, ông đặt chất meo đó lên một đĩa mới và cấy các khuẩn cầu chùm sát cạnh nó. Kết quả thật đáng kinh ngạc: chất dịch meo của ông có thể ngăn chặn một số vi khuẩn nguy hiểm nhất không cho chúng phát triển. Sau một số thí nghiệm ông nhận thấy chất dịch meo đó không làm hại đến thân thể - các thực bào vẫn bận rộn làm việc. Ngay cả khi chất dịch được tiêm vào một con chuột và một con thỏ vẫn không có những hậu quả. Ngay cả khi được pha rất loãng nó vẫn diệt được các vi khuẩn. Chất mới phát hiện ra này, ông đặt tên cho nó là Penicillin.

Tuy nhiên lúc ấy ông và các cộng sự không thể chiết xuất được Penicillin để tinh chế nó mà phải đến 11 năm sau, 2 nhà khoa học là Florey và Chain của Đại học Oxford mới làm được điều này, họ đã biến Penicillin thành “thuốc tiên” cứu sống hàng triệu sinh mạng. Tháng 8/1942 tại bệnh viện St Mary, Alexander Fleming đã dùng Penicillin của nhóm Oxford để tiêm cho bệnh nhân Harry Lambert bị viêm màng não - một bệnh mà thời bấy giờ vô phương cứu chữa. Harry Lambert đã khỏi bệnh sau một tháng điều trị. Từ đó tên tuổi Alexander Fleming nổi tiếng khắp thế giới và nổi tiếng mọi thời đại. Nhiều bác sỹ cho rằng Penicillin là tiến bộ y học lớn nhất mà thế giới đã biết từ trước đến giờ. Trước những năm 1940, các bệnh viện đầy những người mắc các bệnh nhiễm khuẩn và phần nhiều bị chết. Nhờ có Penicillin những nhiễm khuẩn thông thường đã bị đẩy lùi. Nhiều loại Penicillin bây giờ đã được sản xuất, được cấu trúc một cách chuyên biệt cho các bệnh nhiễm khuẩn riêng biệt và được uống cũng như tiêm. Có thể nói Penicillin đã làm thay đổi thế giới.

Duy Anh
(Trích lược từ Beverley Birch - Alexander Fleming, NXB Văn hoá thông tin, 2002)

Xem Thêm

TS Lê Công Lương: Một đời “đắm đuối” cùng công tác hội
Trong dòng chảy của đời sống xã hội, có những con người không xuất hiện nhiều trên diễn đàn công chúng, nhưng dấu ấn của họ lại hiện diện bền bỉ trong từng giai đoạn hoạt động của tổ chức. Họ chọn cách cống hiến lặng lẽ, kiên trì và dài hơi.

Tin mới

Liên hiệp hội TP. Cần Thơ tổng kết hoạt động năm 2025: Khẳng định vai trò nòng cốt của đội ngũ trí thức KH&CN
Ngày 20/1, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Cần Thơ (Liên hiệp hội) tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025, phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị là dịp đánh giá toàn diện kết quả hoạt động của Liên hiệp hội trong năm qua; đồng thời ghi nhận, tôn vinh những tập thể, cá nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp cho sự phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố.
Lịch sử các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam
Trải qua 13 kỳ Đại hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã không ngừng khẳng định vai trò lãnh đạo, dẫn dắt sự nghiệp cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Mỗi kỳ Đại hội không chỉ là dấu mốc chính trị trọng đại của Đảng và dân tộc, mà còn ghi dấu những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên chặng đường xây dựng và phát triển đất nước.
Khởi động Dự án thúc đẩy phát triển các mô hình sinh kế nông lâm nghiệp, du lịch xanh tại xã Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La
Ngày 20/01, tại Khách sạn Hoa Ban Trắng, Phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Sơn La, Quỹ bảo vệ và phát triển Rừng tỉnh Sơn La tổ chức Hội nghị khởi động Dự án “Thúc đẩy phát triển các mô hình sinh kế nông lâm nghiệp, du lịch xanh bền vững từ tiền dịch vụ môi trường rừng của cộng đồng tại xã Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La”.
Lào Cai: Nâng cao năng lực cho cán bộ các ngành chủ chốt của tỉnh về giáo dục kỹ thuật số
Sáng ngày 20/01/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai phối hợp cùng Trung tâm Phát triển Khoa học công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng (YENBAI CDSH) tổ chức Hội thảo chuyên đề "Giáo dục kỹ thuật số cho thanh niên trong kỷ nguyên số, cơ hội và thách thức".
72 thành phố gia nhập Mạng lưới Thành phố Học tập Toàn cầu
Tháng 12 năm 2025 - Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã đưa thêm 72 thành phố từ 46 quốc gia vào danh sách thành viên của Mạng lưới Thành phố Học tập Toàn cầu, ghi nhận cam kết và những nỗ lực xuất sắc của các địa danh này trong công tác phổ cập giáo dục cho cư dân.
Các tổ chức, đối tác quốc tế của VUSTA gửi Thư chúc mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV
Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam được tổ chức từ ngày 19-25/01/2026 tại Thủ đô Hà Nội và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) vinh dự có lãnh đạo là đại biểu chính thức tham dự Đại hội, Liên đoàn các Tổ chức Kỹ sư ASEAN (AFEO) và Ủy ban Đăng bạ Kỹ sư ASEAN (AERC) đã gửi thư chúc mừng tới Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng nhân sự kiện này.
Lịch sử các kỳ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam
Kể từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã trải qua 96 mùa xuân với 13 kỳ Đại hội. Mỗi kỳ Đại hội Đảng là một mốc son lịch sử ghi nhận những thắng lợi, thành tựu và những bài học kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam. Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 19-25/01/2026, Ban biên tập Vusta.vn điểm lại những nét chính của 13 kỳ Đại hội Đảng đã qua.
Toàn văn Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng
Sáng 20/1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV Đảng Cộng sản Việt Nam đã khai mạc trọng thể tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội. Tại phiên khai mạc Đại hội, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Tiểu ban Văn kiện trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng.
Bác Hồ với mùa xuân
Với dân tộc Việt Nam, mùa Xuân không chỉ thể hiện sự giao mùa, sự kết thúc của một năm cũ bước sang năm mới, mà mùa Xuân còn gắn với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc.