Albumin niệu vi lượng trên bệnh nhân cao huyết áp

Để tìm hiểu vấn đề này, phóng viên tạp chí TSKđã có cuộc phỏng vấn GSTS Đặng Vạn Phước - Hiệu trưởng Đại học Y Dược TPHCM, phụ trách nhóm nghiên cứu tại Việt Nam . Xin mời bạn đọc cùng theo dõi.

- Thưa giáo sư, y văn thế giới có khuyến cáo việc tầm soát albumin niệu vi lượng?

- Có nhiều hướng dẫn về tầm albumin niệu vi lượng, theo JNC VII: các bệnh nhân có tăng huyết áp đều cần kiểm tra albumin niệu vi lượng. Theo Michigan Diabetes Outreach Network 2004: Kiểm tra đạm niệu vi lượng ở bệnh nhân đái tháo đường nhằm phát hiện sớm thương tổn ở thận để bắt đầu điều trị làm chậm quá trình phát triển bệnh nhân đến giai đoạn cuối. Và Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ khuyến cáo: Tầm soát đạm niệu vi lượng với tất cả bệnh nhân đái tháo đường týp II. Với bệnh nhân đái tháo đường týp II thì bắt đầu tầm soát sau khi bệnh nhân 5 năm, nếu thử lần đầu tiên âm tính thì cần soát định kỳ hàng năm.

- Xin giáo sư cho biết sự tương quan giữa albumin niệu vi lượng và tăng huyết áp.

-Có nhiều nghiên cứu cho thấy sự tương quan giữa albumin niệu vi lượng và tăng huyết áp: 30% bệnh nhân tăng huyết áp nhẹ và trung bình có albumin niệu vi lượng. Nếu so bệnh nhân tăng huyết áp có kèm albumin niệu vi lượng với bệnh nhân tăng huyết áp không có albumin niệu vi lượng thì tỷ lệ mắc bệnh cao hơn, thí dụ: bệnh động mạch vành tăng (31% so với 22%), dày thất trái tăng (24% so với 14%), tần suất đột quỵ cao (6% so với 4%), bệnh động mạch ngoại vi tăng (7% so với 5%). Albumin niệu vi lượng liên quan chặt chẽ với các yếu tố nguy cơ tim mạch và tổn thương cơ quan đích, nhất là ở bệnh nhân trên 45 tuổi và huyết áp trên 160/100 mmHg, nồng độ albumin niệu càng cao, tử vong và bệnh tim mạch càng cao. Điều trị tăng huyết áp có thể giảm albumin niệu vi lượng.

- Thưa Giáo sư, nghiên cứu I - SEARCH (International Survey Evaluating micro Albuminuria Routinely by Cardiologists in patients with Hypertension) nhằm mục tiêu nào?

- Nghiên cứu có hai mục tiêu, mục tiêu chính là xác định tỷ lệ mắc vi albumin niệu ở những bệnh nhân tăng huyết áp điều trị ngoại trú; mục tiêu phụ bao gồm: xác định các yếu tố nguy cơ tim mạch khác ảnh hưởng lên tỷ lệ albumin niệu vi lượng trên bệnh nhân tăng huyết áp, gia tăng sự quan tâm chú ý của bác sĩ điều trị đối với sự truy tìm một yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng và thông qua việc truy tìm albumin nệu vi lượng sẽ giúp cải thiện điều trị tăng huyết áp nhằm đến mục tiêu bảo vệ bệnh nhân tránh những nguy cơ tim mạch hay biến chứng.

- Xin giáo sư cho biết kết quả nghiên cứu?

- Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc trung bình albumin niệu vi lượng là 58,4%; ở nam cao hơn nữ (61,6% so với 54,9%). Quốc gia có tỷ lệ này thấp nhất là Đức và Thuỵ Sĩ (53%), Việt Namvà Indonesia là hai quốc gia có tỷ lệ mắc albumin niệu vi lượng cao nhất (71%). Tại Việt Nam, tầm soát albumin niệu vi lượng chưa được quan tâm đúng mức: 99% bệnh nhân không biết có albumin niệu vi lượng trước khi được nhận vào nghiên cứu, cần có phương cách gia tăng sự quan tâm của bác sĩ điều trị và cộng đồng về việc tầm soát albumin niệu vi lượng khi protein niệu âm tính trong tổng phân tích nước tiểu thường quy.

Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy albumin niệu vi lượng trên bệnh nhân tăng huyết áp có mối quan hệ với các yếu tố khác nhau như: huyết áp tâm thu trên 120 mmHg và tâm trương trên 100 mmHg, giới nam, vòng eo lớn, độ thanh thải creatinin trong nước tiểu trên 50 ml/phút, có sự hiện diện của đái tháo đường, suy tim ứ huyết, bệnh mạch vành, tiền sử bệnh mạch máu não, bệnh động mạch ngoại biên, khó thở và hồi hộp đánh trống ngực. Nghiên cứu cũng ghi nhận: bệnh nhân có lượng albumin trong nước tiểu càng cao thì tỷ lệ mắc bệnh mạch vành tim cao. Tóm lại, albumin niệu rất thường gặp trên bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát, nhất là các bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ kèm theo, do vậy việc tầm soát albumin niệu vi lượng trong thực hành lâm sàng là một việc làm bắt buộc.

- Xin cảm ơn Giáo sư đã cung cấp cho độc giả TSK những thông tin rất hữu ích.