Xây dựng KCN thân thiện môi trường

Phát triển các KCN đã đạt được mục tiêu tập trung các cơ sở sản xuất công nghiệp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và năng lượng tập trung các nguồn phát thải ô nhiễm vào các khu vực nhất định, nâng cao hiệu quả sản xuất, hiệu quả quản lý nguồn thải và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên quá trình phát triển KCN đã bộc lộ một số khiếm khuyết trong việc xử lý chất thải và đảm bảo chất lượng môi trường. Trong thời gian tới, cùng với phát triển các KCN sẽ làm gia tăng lượng thải và các chất ô nhiễm môi trường, nếu không tăng cường công tác quản lý môi trường thì sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của đất nước.

Về các giải pháp xử lý ô nhiễm trong giai đoạn hoạt động KCN

Về các giải pháp xử lý ô nhiễm khí thải

+ Sử dụng công nghệ tiên tiến, ít ô nhiễm như công nghệ sản xuất không có hoặc có rất ít chất thải; thay thế các nguyên liệu, nhiên liệu độc hại bằng nguyên, nhiên liệu sạch hơn; phương pháp sản xuất không sinh bụi bằng phương pháp gia công ướt ít bụi...; sử dụng chu trình kín và tuần hoàn toàn bộ hoặc một phần các khí thải độc hoặc không độc và bao kín các thiết bị máy móc.

+ Biện pháp quản lý và vận hành như nghiêm túc thực hiện chế độ vận hành, định lượng chính xác nguyên vật liệu; chấp hành đúng quy trình công nghệ.

+ Phân lập các khu vực gây ồn ào cao bằng cách ly, cách âm, sử dụng máy móc và thiết bị không quá tải, luôn bảo dưỡng và thay thế định kỳ.

+ Đúc móng máy đủ khối lượng (bê tông mác cao), tăng chiều sâu móng, đào rãnh đổ cát khô để tránh rung theo mặt nền.

+ Lắp đặt đệm cao su và lò xo chống rung đối với các thiết bị có công suất lớn.

+ Ngoài ra, các biện pháp cải thiện điều kiện vi khí hậu trong KCN cũng góp phần chống ô nhiễm không khí và độ ồn, rung như: bố trí hợp lý các cửa mái, hướng nhà hợp lý để thông gió tự nhiên tối đa trong hệ thống nhà xưởng, lắp đặt chụp thoát gió tự nhiên hay cơ khí để thoát nhiệt; xây dựng các hệ thống gió làm mát cho những khu vực có nhiệt độ cao, mật độ nhân lực cao và nhiều khí độc; sử dụng hình thức phun ẩm đoạn nhiệt nhằm cấp mát cho công nhân; trang bị hệ thống điều hoà và hệ thống thu gom bụi.

Về giải pháp xử lý ô nhiễm nước thải:

+ Phương án xử lý nước thải công nghiệp tại nguồn: nước thải công nghiệp sẽ được xử lý cục bộ trong từng nhà máy;

+ Phương án tiêu thoát và xử lý nước thải sinh hoạt: nước thải sinh hoạt được xử lý bằng các bể tự hoại sẽ được xử lý cục bộ trong từng nhà máy;

+ Phương án tiêu thoát và xử lý nước thải sinh hoạt: nước thải sinh hoạt được xử lý bằng bể tự hoại. Bể tự hoại sẽ được xây dựng theo từng cụm các nhà máy khác nhau.

+ Phương án tiêu thoát nước mưa: xây dựng hệ thống cống thoát nước mưa riêng dọc hai bên đường, có các hố ga và song chắn rác. Bùn thải được xử lý chôn lấp.

+ Các phương án xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp và chất thải nguy hại sẽ được áp dụng vào cho KCN như sau:

- Chất thải rắn sinh hoạt được công ty môi trường đô thị Đức Hoà vận chuyển và xử lý tập trung.

- Chất thải rắn công nghiệp được phân loại tại nguồn và tái sử dụng. Chất thải nguy hại được tạm thời thu gom và lưu trữ tại kho chứa chất thải của KCN.

Vấn đề hệ thống quản lý môi trường khu công nghiệp

Đây là nhu cầu BVMT tất yếu và là cách tiếp cận quản lý cơ bản nhất nhằm thực hiện tốt chiến lược chung: “Quản lý hiệu quả, phòng ngừa, khống chế xử lý, giảm thiểu và từng bước đẩy lùi tệ nạn ô nhiễm”, mà để thực hiện tốt công tác QLMT chức năng chuyên sâu của mình. Đây cũng là nhu cầu bức bách vì Chính phủ sẽ áp dụng chính sách hiệu quả nhằm quản lý tốt và đẩy lùi tệ nạn ô nhiễm công nghiệp, đáp ứng nhu cầu của quá trình CNH - HĐH theo tinh thần Chỉ thị số 36 - CT/TW như việc ban hành quy chế quản lý môi trường công nghiệp, hoặc quy chế quản lý môi trường KCN. Trong đó, bao gồm các nhu cầu cấp bách như, hoàn thiện cấp bách hệ thống QLMT KCN tiến tới áp dụng hệ thống SEM tiên tiến và hiệu quả, áp dụng các giải pháp SXSH nhằm phòng ngừa và giảm nhiễm, tổ chức thực hiện tốt công tác lập, thẩm định và công tác quản lý sau thẩm định báo cáo ĐTM/ ĐKTCMT, bảo đảm khả năng thực hiện hoàn thành các cam kết báo cáo ĐTM/ ĐKTCMT.

+ Phân cấp và phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể theo hướng tổ chức quản lý tập trung.

Ban quản lý các KCN cần được UBND các cấp (tỉnh, huyện) Bộ TN &MT và các bộ, ngành khác Uỷ quyền để trở thành một chủ thể đầy đủ. Có quyền và chịu trách nhiệm trong KCN và triển khai các quy định bảo vệ môi trường liên quan.

Việc uỷ quyền đầy đủ này trước hết thể hiện ở mặt tổ chức. BQL các KCN cần được tăng cường tổ chức chuyên trách về bảo vệ môi trường theo nghị định số 81/2007/NĐ-CP bằng việc thành lập phòng quản lý môi trường thuộc BQL nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm và hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường KCN của BQL các KCN và tạo cơ chế “một cửa” giúp doanh nghiệp đầu tư trong KCN thuận lợi hơn trong công việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Thứ hai, BQL các KCN cần được giao đầy đủ thẩm quyền và trách nhiệmliên quan đến bảo vệ môi trường bên trong KCN với vai trò là đơn vị chủ trì thực hiện:

Thẩm định và phê duyệt báo cáo ĐTM, xác nhận bản cam kết bảo vệ môi trường. Của dự án đầu tư và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật KCN và các dự án, cơ sở sản xuất kinh doanh đầu tư vào KCN;

Kiểm tra, xác nhận kết quả chạy thử các công trình xử lý chất thải của dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật KCN và các dự án, cơ sở sản xuất kinh doanh đầu tư vào KCN trước khi đi vào hoạt động chính thức.

Kiểm tra, theo dõi việc thực hiện bảo vệ môi trường của các chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật KCN và các dự án, cơ sở sản xuất kinh doanh trong KCN theo cam kết của báo cáo ĐTM hoặc bản cam kết bảo vệ môi trường;

Tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy định pháp luật về bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp trong KCN; tiếp nhận và giải quyết các tranh chấp, kiến nghị về môi trường giữa các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong KCN.

- Sở TN&MT, cần thực hiện chức năng quản lý nhà nước về môi trường tại địa phương, chịu trách nhiệm.

- Xây dựng, trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý môi trường KCN trong phạm vi quyền hạn;

- Thẩm định, tổ chức thu phí bảo vệ môi trường các KCN;

- Phối hợp và hỗ trợ BQL các KCN thực hiện các nhiệm vụ do BQL các KCN là chủ trì thực hiện.

Chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng kỹ thuật KCN

Chịu trách nhiệm thực hiện đầy đủ các cam kết trong báo cáo ĐTM của KCN; xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường KCN, vận hành và đảm bảo hoạt động của các hệ thống xử lý chất thải KCN tham gia ứng phó các sự cố môi trường trong KCN...

Triển khai mô hình kinh doanh dịch vụ môi trường với sự tham gia của các doanh nghiệp bằng hình thức hợp đồng cung cấp dịch vụ và nghĩa vụ các bên và được ràng buộc bởi những cơ chế và chế tài cụ thể.

Tăng cường năng lực cán bộ quản lý bảo vệ môi trường KCN

Tăng cường năng lực cho đội ngũ thực hiện tại các bộ phận chuyên môn về môi trường của Sở TN &MT và BQL các KCN. Việc tăng cường trình độ và tăng cường số lượng của đội ngũ cán bộ.

Nâng cao chất lượng công tác thẩm định thành lập KCN, đặc biệt thẩm định các yếu tố môi trường, cũng như chất lượng công tác thanh tra, giám sát bảo đảm thi hành các quy định về bảo vệ môi trường tại các KCN.

Tăng cường phối hợp giữa các đơn vị liên quan

Tăng cường sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương (giữa Bộ TN&MT, Sở TN &MT và BQL các KCN) trong việc triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường KCN.

Tăng cường phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan gồm: Sở TN&MT, cảnh sát môi trường, UBND quận, huyện (có KCN): với BQL các KCN trong kiểm tra, giám sát, ngăn chặn các hành vi, vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp trong KCN.