Vụ Mỹ ném bom sứ quán Pháp ở Hà Nội 1972

Từ những dòng nhật ký

Ngày 11 - 10 - 1972, đại sứ Pháp ở Bắc Kinh, ông E. Manach ghi trong nhật ký công tác của mình:

“Tin từ sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam và Trung Quốc cho biết: Tòa Tổng Đại diện (tức Sứ quán) Pháp ở Hà Nội vừa bị máy bay Mỹ ném bom lúc 11 giờ 35 phút. Nhà ở của Tổng Đại diện bị phá hủy hoàn toàn. Ông Tổng đại diện Susini bị trọng thương đang trong tình trạng nguy kịch”.

E. Manach từ Bắc Kinh điện về Paris và được Chính phủ Pháp chỉ thị cho sang Hà Nội xem xét tình hình.

Nhờ sự giúp đỡ của bà Phù Hạo ở Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông có được một chiếc máy bay Trung Quốc chở sang Hà Nội về đến nơi sáng sớm 13 - 10, để trước tiên nhìn thấy tận mắt tình trạng của Susini người bạn thân, đồng nhiệm ở Việt Nam. Tại Bệnh viện Xanh Pôn, ông được gặp bác sĩ Phạm Văn Phúc, người phụ trách nhóm thầy thuốc đang cứu chữa cho Susini và được biết: “Khi được đưa đến bệnh viện, ông Tổng đại diện Pháp đã trong tình trạng chết lâm sàng, không lấy được mạch và không đo thấy được huyết áp nữa. 24 giờ sau khi trải qua trạng thái vô vọng, một bước cứu chữa quan trọng đã được vượt qua. Bây giờ tình hình còn phụ thuộc vào sự vận hành của thận và sự chống đỡ của mô đối với sự nhiễm trùng. Vết thương ở đầu, mặc dù có bị vỡ động mạch ở thái dương, nhưng cũng không nguy hiểm bằng. Nạn nhân đang phải chịu đựng một cuộc phẫu thuật mất nhiều thời gian có nhiều đau đớn khi phải thay băng đang bó kín cả thân mình.

Trong sứ quán, nhiều người bị thương đang được điều trị. Riêng ông Qemal Rahmanaj, đại diện Anbani, thì bị thương ở đầu vì bom nổ vừa 5 phút sau khi ông tới nơi để nói chuyện với ông Tổng đại diện Pháp. Cũng tại đây, bà Aléia El Hakim người Ai Cập đã chết ngay tại chỗ.

Ở địa điểm vừa bị ném bom, ông đại sứ Pháp từ Trung quốc đến đã chứng kiến cảnh một nhân viên Việt Nam làm việc tại tòa Tổng đại diện, ông Hoàng Văn Giang, đã chết, thi thể được bới lên, đứt một cánh tay và vỡ sọ.

Ông đại sứ Pháp ghi trong nhật ký:

“Tất cả mọi cảnh, thật không có gì đẹp đẽ. Bao nhiêu tổn thất. Những hố bom toang hoác. Một người phụ nữ ẵm trong tay một trẻ em khoảng 2 tuổi, đã mất một cánh tay, một chân. Thật là muôn năm, cái Thế giới tự do của Mỹ! Biết có ai cùng chia sẻ nỗi buồn tởm lợm của mình?”.

Những lúng túng che đậy không dấu nổi

Khi cuộc ném bom được loan tin ra khắp thế giới, Bộ Ngoại giao Pháp triệu đại sứ quán Mỹ đến cực lực phản kháng, thì ở bên phía trời Mỹ, Menvil Laird Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tuyên bố “có thể đó là một tên lửa SAM của Việt Nam bắn lên đã rơi xuống đấy”.

Nhưng lời nói dối đã bị vô hiệu hóa, bởi một nhân chứng là một phóng viên Canada có mặt tại chỗ lúc ấy đã công bố tận mắt trông thấy 3 chiếc máy bay Mỹ tách khỏi đội hình trên 20 chiếc, lượn hơn 12 vòng trên bầu trời trung tâm thành phố rồi mới chúc xuống cắt bom xuống khu sứ quán, đồng thời sứ quán Angiêri cũng bị tấn công, sứ quán Ấn Độ bị một quả bom không nổ. Riêng tòa Tổng đại diện Pháp bị nhằm đánh nặng nề nhất.

Những người tìm bới đã đào lên được một số mảnh bom trong đó có mảnh còn rõ những chữ ghi MOD. BO. PP.

Tại sao?

Câu hỏi được đặt ra để toàn thế giới, và nhất là phía các nước phương Tây, tìm hiểu ra nguyên nhân.

Ông Mai Văn Bộ, Vụ trưởng Vụ châu Âu II - Bộ Ngoại giao lúc ra bắt tay đón ông đại sứ Pháp tại Trung Quốc đến sân bay Gia Lâm, đã nói với ông đại sứ:

- Ngài thử xem cuộc ném bom này có lợi cho ai?

Và đã tự nói lời giải đáp ngắn gọn:

- Hãy tìm nó ở Sài Gòn?

Câu nói của nhà ngoại giao Việt Nam thật là đầy hàm ý và tế nhị.

Người ta không thể quên rằng khi ấy, ở Paris, Hội nghị bốn bên bàn về việc lập lại hòa bình ở Việt Nam, do nước Pháp đăng cai, sau nhiều năm tháng với hàng trăm buổi họp công khai và gặp gỡ bí mật, đã dần bước đến một giải pháp chính trị để chấm dứt cuộc chiến: trước khi tái thống nhất, lập lên ở miền Nam Việt Nam một chính phủ hòa hợp tán thành hòa bình.

Từ ngày 18 - 5, ngoại trưởng Pháp đã tuyên bố công khai lập trường của Pháp là thành lập ở miền Nam Việt Nam một chính phủ liên hiệp ở thành phần cũng như tán thành ngừng bắn.

Chính lập trường ấy mâu thuẫn với lập trường của Nguyễn Văn Thiệu và phái hiếu chiến Mỹ ủng hộ Thiệu.

Và nguyên nhân sâu xa của cuộc ném bom vừa qua vào tòa Tổng đại diện Pháp đúng là phải “tìm thấy ở Sài Gòn”. Nó biểu hiện một mâu thuẫn đã bùng nổ giữa hai lập trường đối kháng.

Trong hoạn nạn, càng thấy rõ bạn, thù

Ông đại sứ quán Pháp ở Trung Quốc khi sang thăm người đồng nghiệp của mình, đã ghi nhận những ấn tượng sâu sắc về người Việt Nam . Ông đã viết:

“Bác sĩ Phúc, người phụ trách chính cuộc cứu chữa cho Susini, là con người rất tế nhị và thanh nhã. Giọng nồng ấm, ông nói lên sự mong muốn của thầy thuốc cả hai bên là cùng dốc sức cứu nạn nhân trong cơn nguy kịch.

Những người chỉ mới biết nhau có 3 ngày cùng đồng tâm nhất trí cộng sự với nhau trong tình thân ái anh em, chống với cái chết”.

Đến khi đề nghị được đưa Susini về Pháp sau khi đã được cứu chữa thành công ban đầu, ông đại sứ Pháp còn băn khoăn, sợ mếch lòng những người thầy thuốc Việt Nam đáng mến.

Sau này, ở Pháp được cứu chữa tiếp, nhưng Susini vẫn không qua khỏi được, do bởi hai lá phổi bị bỏng, cuối cùng đã không thở được.

Người đồng nhiệm của ông, ông đại sứ Pháp E. Manach còn ghi trong nhật ký những lời biết ơn đầy thiện cảm đối với ông Bác sĩ Việt Nam Phạm Văn Phúc ở bệnh viện Xanh Pôn Hà Nội, mà ông đánh giá là một người “tận tâm và có trình độ đáng khâm phục”.

Chỉ có một điều ông chưa biết là bác sĩ Phạm Văn phúc chính là nguyên quân y sĩ khóa Quân y đầu tiên đã tham gia chống Pháp, nay đến thời chống Mỹ, lại đã tận tình cứu chữa cho ông Tổng đại diện Pháp ở Hà Nội.