Việt Nam gia nhập WTO: cần có cách nhìn toàn diện hơn
Chúng ta cần khẳng định việc gia nhập WTO sẽ đem lại những thời cơ mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tất nhiên cũng tạo ra nhiều thách thức, khó khăn không nhỏ cho Việt Nam. Để tìm hiểu kỹ hơn về những “cơ hội - thách thức” khi Việt Namgia nhập WTO, chúng ta hãy xem xét một số điểm đã được nhiều chuyên gia kinh tế nhận định sau:
1. Lợi ích lớn nhất của việc gia nhập WTO là thị trường xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam được mở rộng. Hàng hoá Việt Nam xuất khẩu sẽ được cạnh tranh bình đẳng với các đối thủ khác, không còn bị vướng nhiều rào cản về thuế quan và hạn ngạch như hiện nay.
Tuy thế, điều mà các doanh nghiệp lo ngại nhất là khi Việt Nam gia nhập WTO phải xoá bỏ các biện pháp bảo hộ và các doanh nghiệp phải chịu áp lực cạnh tranh mạnh hơn từ bên ngoài ngay trên “sân nhà”. Nhưng, theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, chính áp lực cạnh tranh lại là lợi ích mà xét trên tổng thể toàn bộ nền kinh tế, Việt Nam sẽ được thụ hưởng nhiều hơn. Cạnh tranh sẽ sàng lọc những doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả và buộc các doanh nghiệp khác phải nỗ lực tự vươn lên. Đồng thời, nó cũng sẽ tạo cơ hội cho người tiêu dùng tiếp cận, sử dụng hàng hoá, dịch vụ với giá rẻ hơn, qua đó sẽ kích “cầu” trong nước, làm cho nền kinh tế phát triển.
Một trong những điểm bất lợi với Việt Nam là việc cắt giảm thuế nhập khẩu sẽ làm giảm nguồn thu cho ngân sách. Thuế nhập khẩu có thể giảm, nhưng tổng thu ngân sách của Nhà nước chưa chắc sẽ giảm tương ứng. Thuế nhập khẩu giảm dẫn đến giá hàng hoá giảm, làm cho “cầu” tăng, sản xuất phát triển nên Nhà nước sẽ thu được nhiều thuế trong nước hơn. Đó là chưa kể những lợi ích về gia tăng việc làm cho xã hội do hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp được mở rộng và phát triển.
2. Về vấn đề bình đẳng thương mại, tuy Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại khu vực và song phương, nhưng hàng hoá Việt Nam vẫn có những biểu hiện bị đối xử không công bằng. Việc Mỹ áp dụng biện pháp trừng phạt về vấn đề cá da trơn và tôm của Việt Nam trên thị trường Mỹ; EC áp thuế bán phá giá đối với sản phẩm giày mũ da của Việt Nam; và mới nhất, đó là Pê ru cũng đang điều tra bán phá giá đối với sản phẩm giày mũ da của Việt Nam… là những ví dụ điển hình. Việt Nam đặc biệt lo ngại rằng nếu không được luật lệ của WTO bảo vệ thì Mỹ và các quốc gia khác có thể lại kiện Việt Nam về các mặt hàng xuất khẩu đang mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam như hàng dệt may.
Nếu là thành viên của WTO, Việt Nam có thể đưa các vụ kiện trên ra trước Uỷ ban WTO, chứ không phải là tại Bộ Thương mại Mỹ; EC… nơi khó có thể đạt được sự phân xử công bằng như Việt Nam mong đợi. Như vậy, Việt Namcần phải đạt mục đích vào WTO để sử dụng cơ chế hoạt động của tổ chức này nhằm bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng nói chung và của các doanh nghiệp Việt Nam nói riêng.
3. Nếu không sớm gia nhập WTO, Việt Nam bỏ lỡ cơ hội quan trọng để sớm gia nhập tổ chức này vì việc tham gia WTO sẽ ngày càng khó. Nếu không gia nhập WTO dịp này, chúng ta sẽ phải đối mặt với những khó khăn lớn hơn. Vì việc gia nhập WTO sẽ trở nên phức tạp hơn, các cuộc đàm phán sẽ khó khăn hơn do các quy định và điều kiện gia nhập WTO ngày càng chặt chẽ, yêu cầu ngày càng cao.
Nếu Việt Namkhông gia nhập WTO sớm, nguy cơ rõ nhất có thể thấy khi vòng đàm phán Dohakết thúc, các nước sẽ ký kết thêm một số thoả thuận mở cửa thị trường, khi đó nghĩa vụ mà Việt Nam phải chịu là buộc phải chấp nhận (không được đàm phán) sẽ lớn hơn rất nhiều. Người ta gọi đó là “WTO +”. Thực tế, Việt Nam đang đàm phán trên cơ sở “WTO +”. Nếu Việt Namkhông gia nhập WTO sớm, thương mại Việt Nam trên thị trường thế giới sẽ chịu nhiều thua thiệt, nhất là khi các nước đã mở rộng cửa cho nhau.
Sản phẩm ngành dệt may là một ví dụ, chế độ hạn ngạch đã được bãi bỏ cho các nước thành viên, trong khi Việt Nam vẫn bị áp dụng. Về thuế quan, các nước thành viên dành cho nhau mức thuế theo Qui chế Tối huệ quốc (khoảng 5%), trong khi Việt Nam phải chịu mức cao hơn gấp nhiều lần. Thị phần của Việt Nam trên thị trường quốc tế do đó sẽ nhỏ lại. Khả năng cạnh tranh, cơ hội làm ăn của doanh nghiệp Việt Nam cũng ngày càng bị thu hẹp.
4. Về mặt uy tín thương mại quốc tế, việc Việt Namkhông gia nhập WTO sớm đồng nghĩa với việc Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu cơ bản của hội nhập theo con đường của cộng đồng quốc tế. Nó gây cho cộng đồng thế giới có cách nhìn về Việt Nam là nước chưa đủ năng lực và các điều kiện tham gia sân chơi chung trong xu thế toàn cầu hoá. Lòng tin của cộng đồng quốc tế đối với môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Namsẽ bị giảm sút, kéo theo sự suy giảm về đầu tư nước ngoài, các nguồn viện trợ, giảm động lực phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam và kéo theo tình trạng vẫn “lạc hậu” của đất nước.
Tuy nhiên, cũng cần nói thêm, không phải bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới cũng mong muốn sớm gia nhập WTO. Việc gia nhập WTO vào thời điểm nào ở mỗi quốc gia phụ thuộc rất lớn vào điều kiện của nước đó. Nhưng với Việt Nam, xét trên bình diện tổng thể toàn bộ nền kinh tế, thì gia nhập WTO là cơ hội lớn và là sự lựa chọn đúng đắn đối với Việt Nam, bởi vì nó mang lại nhiều lợi ích to lớn hơn so với những khó khăn có thể có, và suy cho cùng, biết tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức cũng chính là đã vươn lên được tầm cao mới.
Đại hội lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế. Đẩy mạnh hoạt động kinh tế đối ngoại, hội nhập sâu hơn và đầy đủ hơn với các thể chế kinh tế toàn cầu, khu vực và song phương, lấy phục vụ lợi ích đất nước làm mục tiêu cao nhất; chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế theo lộ trình, phù hợp với chiến lược phát triển đất nước từ nay đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020; khai thác có hiệu quả các cơ hội và giảm tối đa những thách thức, rủi ro khi nước ta là thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
Nguồn: cpv.com.vn 3/8/2006
