Việt Nam cần một chiến lược công nghệ quốc gia

Việt Nam đang chịu nhiều thiệt thòi

Báo cáo của Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) năm nay có tiêu đề “Thương mại nhìn từ góc độ con người - Để thương mại phục vụ phát triển con người ở châu Á Thái Bình Dương”.

Theo ông Jonathan Pincus, Việt Nam tiếp tục được khen ngợi trong việc xuất khẩu nông sản để thu về ngoại tệ. Ông nhấn mạnh: Việt Nam là mô hình cho các nước có thu nhập tương tự học tập.

Tuy nhiên theo ông Jonathan, việc xuất khẩu của Việt Nam đang chịu nhiều thiệt thòi. Những quốc gia giàu đang áp dụng các biện pháp không bình đẳng: kêu gọi tự do hoá thương mại nhưng lại hỗ trợ giá cho nông nghiệp trong nước. Bình quân Việt Nam đang phải chịu thiệt thòi 35% giá/1 tấn gạo xuất khẩu do chính sách bảo hộ này. Ông Jonanthan gọi đó là "trò chơi không công bằng".

Việc "leo thang" thuế nhập khẩu của các nước giàu cũng đang gây ra những thiệt hại cho các nước đang phát triển. Các nước giàu vẫn nhập hàng thô với mức thuế là 0%, nhưng hàng hoá đã qua chế biến lại phải chịu mức thuế rất lớn. Chẳng hạn, Ca cao mức thuế đã qua chế biến là 15%, mứt đóng hộp hoặc các sản phẩm từ hoa quả phải chịu mức thuế từ 18-25%. Theo ông Jonathan, đây là vấn đề rất lớn ở vòng đàm phán Dohar.

Tương tự như vậy, cá filê, cá da trơn đóng hộp của Việt Nam đang phải chịu mức thuế từ 35- 64%. Tuy nhiên, theo ông Jonathan, cá là mặt hàng thu ngoại tệ lớn, Việt Nam cần hướng tới việc đảm bảo những tiêu chuẩn ISO 9002 về đông lạnh. Để làm được điều này cần những chi tiêu tốn kém, nhưng theo ông là "không có cách nào khác".

“UNDP sẽ kêu gọi đầu tư để Việt Nam đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế” - ông Jonathan đưa ra lời hứa. Theo đánh giá của ông, từ nay đến năm 2010, chúng ta có thể tạo thêm lao động ở nghề nuôi cá thêm 2 triệu, nâng tổng số lao động ở đây lên 5 triệu.

Về lĩnh vực dệt may, Ấn Độ và Trung Quốc đã thắng lớn ở thời kì hậu quota, với mức độ tăng trưởng năm 2005 là 22% và 44%. Dù mức độ tăng trưởng của Việt Nam chỉ đạt 6%, nhưng theo đánh giá nếu được miễn quota, Việt Nam có thể là điểm đến của các nhà nhập khẩu nước ngoài muốn tìm thị trường mới ngoài hai nước trên.

Du lịch toàn cầu năm 2005 đạt 64 ngàn tỉ USD, đạt 3,8 GDP toàn cầu. Du lịch Việt Nam trong năm cũng có mức tăng trưởng khá cao (9,3%), với 2,1 triệu lượt khách. Tiềm năng của lĩnh vực này được đánh giá là còn rất lớn.

Về vấn đề việc làm, tăng trưởng việc làm ở khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam vẫn chậm. Mức độ tăng trưởng việc làm chưa hấp thụ được lực lượng lao động tăng lên từ sự gia tăng dân số.

Chọn lĩnh vực công nghệ để đầu tư

Theo ông Jonathan, báo cáo trên đã chỉ ra rằng, chìa khoá gắn thương mại với con người là việc làm và chìa khoá gắn việc làm với con người là giáo dục. Ông phân tích, Việt Nam không nên chờ phổ cập Trung học mới nâng cấp giáo dục đại học. Cho dù áp dụng cơ chế gì ở bậc đại học thì cũng phải làm cho sinh viên tiếp cận kho tri thức thế giới, công nghệ tầm thế giới.

Việt Nam đã rất thành công trong xuất khẩu, đặc biệt là dầu thô, dệt may nhưng theo ông Jonathan, chừng đó là chưa đủ cho tương lai. Việt Nam cần đa dạng hoá các mặt hàng xuất khẩu bằng chiến lược tổng hợp quốc gia, trong đó phải thu hút đầu tư nước ngoài, gắn đầu tư với các doanh nghiệp cũng như gắn doanh nghiệp với các cơ quan, trung tâm nghiên cứu.

Chọn một số lĩnh vực công nghệ có thể đầu tư. Trong đó, thu hút cả tư nhân cùng tham gia và tận dụng tri thức của sinh viên học ở nước ngoài bao gồm cả những người đã về nước và những người đang làm việc ở nước ngoài. Theo ông Jonathan, Trung Quốc đã làm tốt vấn đề này thông qua việc xây dựng hiệp hội chuyên thu hút những người đang làm việc ở nước ngoài.

Ông Jonanthan nhấn mạnh: "Cho dù thị trường thế giới có biến đổi thế nào, Việt Nam cũng cần có một chiến lược công nghệ quốc gia nếu muốn tăng trưởng nhanh về kinh tế".

Trả lời câu hỏi về việc, liệu người nông dân có bị nhiều thiệt thòi nếu gia nhập WTO, ông Jonanthan cho rằng, điều này chỉ đúng với một bộ phận nhỏ. Chẳng hạn, những người chăn nuôi gia súc sẽ được lợi nhờ nhập khẩu thức ăn từ bên ngoài. Những người nuôi tôm cá nếu đáp ứng được những tiêu chuẩn ngặt nghèo thông qua đầu tư của chính phủ sẽ thu được nhiều lợi nhuận hơn, thậm chí là "thắng lớn".

Nguồn: dantri.com.vn 30/6/2006