Viễn cảnh khoa học 2020
Phát triển “đì đẹt”
RAND nhận định rằng sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trong thế giới qua 5 năm đầu của thế kỷ 21 rất “đì đẹt”. Điều này được biểu hiện ở tầm vi mô lẫn vĩ mô. ở tầm vi mô: Từng quốc gia riêng biệt tập trung sức lực để nghiên cứu, khai thác triệt để chất xám thế giới phục vụ cho mục đích cục bộ song tối cần thiết của quốc gia đó. Vì vậy, cộng đồng quốc tế đã không thống nhất được chiến l ược phát triển bền vững nền khoa học phục vụ cho ích lợi toàn cầu của nhân loại. Trên bình diện vĩ mô: Mức độ “văn minh” của con ng ười ở những năm đầu của thế kỷ 21 đang nằm trong tình trạng “suy thoái”. Nhận định trên dựa vào số bằng phát minh tính cho 10 triệu ng ười mà nhân loại có được trong lịch sử tiến hóa của mình.
Chim đầu đàn
Từ nay tới năm 2020, RAND thống kê ra 16 chuyên h ướng công nghệ và kỹ thuật mà cuộc cách mạng chất xám thế giới sẽ theo đuổi.
Trong đó nổi bật lên những định h ướng: Tìm kiếm và ứng dụng công nghệ sản xuất năng l ượng từ mặt trời với quy mô “hoành tráng”: Công nghệ thông tin không dây; Công nghệ biến đổi gene cho chủng thực vật; Sử dụng lại và bảo vệ nguồn n ước; Công nghệ xây dựng nhà dân dụng với giá rẻ; Công nghệ sản xuất sản phẩm công nghiệp thân thiện với môi tr ường; Ph ương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu không làm ph ương hại tới môi tr ường; Công nghệ điều trị sức khỏe ở cấp “phân tử” với sự hỗ trợ của kỹ thuật nano; ...
Các n ước ở Bắc Mỹ, Tây Âu và Đông Á sẽ là những con chim đầu đàn của cuộc cách mạng chất xám cho tới năm 2020. Vào cuối thập niên đầu của thế kỷ 21, có thể Trung Quốc, Ấn Độ, các quốc gia ở Đông Âu sẽ nổi lên bám đuổi các con chim đầu đàn. Song nhìn tổng thể hố ngăn cách về khoa học giữa các n ước trên thế giới ngày càng đào rộng ra và sâu thêm.
Theo đánh giá của RAND, hiện nay Hoa Kỳ vẫn là quốc gia số 1 trên thế giới trong lĩnh vực cho công bố các bằng phát minh cũng nh ưtỷ lệ các công trình khoa học được áp dụng vào sản xuất. Theo thang điểm mà RAND đề ra; Mỹ được - 5,03 điểm; Nhật - 3.08; Đức - 2,2; Canada - 2,08; Thụy Sỹ - 1,97; Anh - 1,73; Pháp và Thụy Điển - 1,6; Israel - 1,53; Nga - 0,89 ... Các n ước xếp ở vị trí cuối danh sách bao gồm: Epitoria, Chad, Lào, Bắc Triều Tiên, Gabon, ... với số điểm 0,51.
Tuy vậy, sau 14 năm nữa, tức là vào năm 2020, vị trí khoa học của các quốc gia trên sẽ có sự thay đổi đáng kể. Nếu lấy 100 là thang điểm để đánh giá những phát minh khoa học vĩ đại và làm lên kỳ tích trong t ương lai của nhân loại thì vị thế khoa học của các quốc gia sẽ nh ưsau: Mỹ, Canada, Đức đạt gần 100 điểm, Isracd - 38; Nga - 30; Braxin; Mexico, Chile, Thổ Nhĩ Kỳ - 22; Nam Phi - 20; Indonexia - 11; Columbia - 10. Các quốc gia sau đạt được 5 điểm: Gruzia, Pakistan, Chad, Nêpal, Iran, Kenhia, Cộng hòa Đô - mi- ních, Ai Cập, Camerun.
RAND cũng đưa ra “100 điểm Đen” để phản ánh những cản trở đối với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật tại mỗi quốc gia do chính sách đầu t ư, khả năng biến các ý t ưởng khoa học trở thành vũ khí phát triển nền kinh tế... Theo đó môi tr ường thuận lợi để cho các nhà khoa học thăng hoa sự nghiệp cũng nh ưđóng góp cho xã hội thuộc về các n ước Canada, Đức, Úc, Nhật và Hàn Quốc với số điểm - 30. Mỹ - 40. Poland - 60. Các nhà khoa học Nga, Gruidia và một số quốc gia khác trong tổng số 29 n ước có “máu mặt” làm việc trong điều kiện “tồi tệ” với điểm 70.
Nguồn: KH&ĐS, Số 64 Thứ sáu 11/8/2006
