Vì sao xử lý không thích đáng loại rác thải nguy hiểm dễ gây nên tai họa?

Ngày nay, trên thị trường có khoảng 7-8 vạn loại hoá phẩm, trong đó có hơn 500 loại có hại cho sức khoẻ con người và môi trường sinh thái. Chúng gây ô nhiễm không khí, nước và đất đai. Nếu dùng những phương pháp xử lý đơn giản như chôn vùi thì có thể mấy năm hoặc mấy chục năm sau chúng lại thoát ra gây tai họa cho con người.

Năm 1978, ở ngoại ô thành phố Nijalapaophơ bang New York Mỹ, có một chỗ mặt đất bị nứt toác thành rãnh lớn, thậm chí nhà sụt, đất lở, dân cư chung quanh bị bệnh ung thư nhiều, tỉ lệ phụ nữ sảy thai tăng cao, người ta còn phát hiện thấy thai nhi dị dạng. Qua đều tra khám phá được phía dưới khu nhà ở này đã từng là một con sông bị bỏ đi. 40 năm trước Công ty hoá học Huk đã chôn xuống đó mấy trăm thùng đựng chất thải hoá học, sau đó lớp đất khoả bằng. Về sau, nhà nước đã xây dựng một khu chung cư, trường học và sân vận động trên khu đất này. Vì đất nền không vững, lâu ngày đã xuất hiện vết nứt, do đó khí độc trong các thùng đựng phế thải đã bốc lên và gây hại cho con người.

Bang Mixili Mỹ có bức "tử thành", mặt đường được phủ bằng loại vật liệu tận dụng từ các chất phế thải để thay cho nhựa đường. Mấy năm sau, các chất độc bốc lên khiến cho nhân dân bị bệnh ung thư và gia súc chết rất nhiều. Về sau nhà nước bắt buộc phải bỏ ra một khoản tiền lớn để dọn dân ra khỏi thị trấn này. Ngoài những hoá phẩm độc hại, những chất có tính phóng xạ nếu không được xử lý thích đáng cũng sẽ gây tai hoạ cho môi trường sinh thái và con người. Ở vùng Đông Bắc Niu DiLen có một eo biển. Có người đã từng vứt xuống đó những chất phế thải có tính phóng xạ. Sau một trận động đất những thùng đựng chất phế thải phóng xạ bị phá hỏng, các chất phóng xạ rò rỉ ra ngoài đã gây ô nhiễm cho cả vùng eo biển. Kết quả cá chết hàng loạt, hàng nghìn hàng vạn súc vật vì ăn phải cỏ xanh và uống nước có nhiễm chất phóng xạ nên cứ chết dần. Nhân dân bắt buộc phải dời khỏi khu vực nguy hiểm đó.

Cuối mùa thu mặt đất đầy lá khô, xử lý chúng như thế nào? Người ta thường quét thành đống, châm lửa đốt. Lúc dọn nhà người ta thường đốt hủy các giấy tờ linh tinh, đốt các dây điện bọc vỏ cao su, vv... Do đó khói mù lan khắp nơi, kích thích mắt mũi cay sè, gây ô nhiễm không khí xung quanh.

Khi đốt lá khô thì chúng không hoàn toàn chạy hết, chúng vừa cháy vừa thải ra nhiều chất có hại vào trong không khí, trong đó chứa các khí, chất lỏng và chất rắn. Trong khi có các chất như CO, CO ₂, hơi nước, các hợp chất nitrorua, sunfit, hydrocacbon, me tan, metanal, acrylaldehit, v.v...Khi đốt chúng trong khói có mũi cay, khiến cho ta chảy nước mắt, đó là do tác dụng của acrylaldehit. Trong các chất lỏng chủ yếu có hơi nước, mù axit, v.v… Nếu trong những vật đốt có các chất nhựa chứa clo thì sẽ sản sinh ra khí độc càng mạnh hơn. Gặp hơi nước nó sẽ phát sinh loại khói mù có tính axit mạnh, có thể ăn mòn da và niêm mạc. Các hạt than đen có tính hấp phụ rất mạnh, có thể hấp phụ nhiều chất khí độc. Khói đen là hoá hợp do than, hydro, oxi, lưu huỳnh hợp thành.

Trong đó rất nhiều là acromatic hydrocacbon nhiều vòng. Ở nhiệt độ 600 ^oc-900 ^oc, đồng thời thiếu oxi thì các hợp chất hữu cơ rất dễ sinh thành hàng loạt hoạt chất acromatic hydrocacbon. Chất này có tác dụng gây ung thư, như benzen và pyren-3.4 chính là gây khối u rất mạnh. Đốt lộ thiên một tấn lá khô hoặc một tấn rác thải thành phố có thể sản sinh ra 310 mg benzen, pyren-3,4. Những chất này thường lẫn trong các hạt của khói, theo gió bay đi khắp nơi, thâm nhập vào phổi khiến cho bệnh u phổi tăng lên rõ rệt.

Nếu những chất gây u này cùng với nước mưa rơi xuống mặt đất sẽ gây nên ô nhiễm nguồn nước và đất. Ngoài ra trong đống rác thường còn có chất sơn, thuốc nhuộm hoặc những tờ giấy in mực màu, khi đốt chúng sẽ sản sinh ra các hợp chất của kim loại nặng có độc, chứa cadimi, crom, chì, asen, v.v...và các hợp chất của asen. Chúng cũng sẽ lẫn vào các vi hạt của bụi khói gây ô nhiễm không khí.

Vì vậy không thể đốt lá khô hoặc các loại rác khác một cách tuỳ tiện. Nên tập trung chúng lại để cho ngành bảo vệ môi trường xử lý.