Vì sao không được dùng hoá chất Urê để ướp cá, bảo quản thực phẩm

Urê có công thức hoá học là (NH ₂) ₂CO ₂, là một trong những sản phẩm cuối cùng được tạo ra trong quá trình chuyển hoá của cơ thể động vật và người.

Khi hoà tan trong nước, Urê thu một nhiệt lượng khá lớn vì vậy nó làm lạnh môi trường xung quanh, và đồng thời ngăn cản khả năng hoạt động vi sinh vật. Người ta lợi dụng đặc tính này của Urê để bảo quản thịt cá. Urê tan ra sẽ giữ cho thịt cá lạnh ngắt, do đó thịt cá được tươi lâu hơn.

Khi khai thác cá xa bờ, lượng cá đánh bắt được nhiều, cần bảo quản bằng nước đá. Tuy nhiên, những phương tiện đánh bắt cá loại nhỏ thường không có kho lạnh, do hạn chế về trọng tải nên không mang đủ lượng nước đá cần thiết, do vậy một số ngư dân đã dùng Urê để ướp cá, nhằm bảo quản trong thời gian từ vài ba ngày đến một tuần. Việc này cũng thường dễ xảy ra đối với một số người buôn bán thịt, cá.

Urê là một hoá chất không được phép sử dụng để bảo quản thực phẩm. Trong quá trình phân giải, Urê tạo ra các muối Nitrat và Nitrit. Nếu ăn phải thực phẩm có nhiều Nitrit sẽ gây ngộ độc do Nitrit chuyển Hemoglobin thành Methemoglobin, do đó máu không vận chuyển được Oxy đến các tổ chức mô, tế bào trong cơ thể, gây triệu chứng ngộ độc như: chóng mặt, buồn nôn, nếu nặng sẽ nôn dữ dội dẫn đến tử vong. Ngoài ra, nitrit còn liên kết với các Acide amin bậc 2 tạo thành Nitrosamin là chất gây ung thư, giảm tuổi thọ cho người.

Nhiều trường hợp thịt cá tuy không được bảo quản trong nước đá mà vẫn lạnh ở bên trong, thịt có vẻ săn chắc, trạng thái bên ngoài có vẻ tươi bình thường nhưng khi nấu chín thì thịt bở, có vị đắng hoặc có vị lạ, cá chết nhưng mang vẫn tươi hồng.

Những hiện tượng trên làm người ta nghi ngờ thịt cá đã được sử dụng Urê để bảo quản nhằm đánh lừa người tiêu dùng lầm tưởng là cá còn tươi, mầu sắc tươi hồng bình thường nhưng thịt cá đã bị ươn thiu. Khi nấu chín không có mùi thơm, tanh tự nhiên, vị không ngọt tự nhiên mà hơi đắng và có vị lạ.

Quan điểm của ngành y tế là không cho phép sử dụng Urê làm chất bảo quản tôm, cá, thịt. Đề nghị các cơ quan Thuỷ sản, các cơ quan hữu quan khác cần phối hợp chặt chẽ với ngành y tế tăng cường tuyên truyền cho nhân dân hiểu, không dùng Urê ướp cá, thịt và không dùng cá, thịt đã ướp Urê để bảo vệ sức khoẻ cho người tiêu dùng.

Nguồn: Tạp chí Môi trường-Sức khoẻ, số 15, tháng 11/2005.