Vết thương nào cũng cần thời gian
Có một điều rõ ràng là cho dù thương tổn ngoài da có cùng kích thước, chính xác đến từng ly, thì không phải mọi người đều lãnh sẹo như nhau. Nếu gọi sẹo là đẹp thì đúng là cường điệu, vì đã là sẹo thì khó đẹp. Vấn đề chỉ là sẹo quá xấu hay ít xấu, do bề mặt của sẹo lớn hay nhỏ, lồi hay lõm, sần sùi hay nhẵn láng. Nếu xét về mặt cơ chế, vết sẹo hình thành như thế nào là do tiến trình phục hồi của lớp da thông qua hai thành phần như sau:
- Lớp mô dưới da phát triển để bù đắp lại phần thương tổn theo chiều từ sâu ra ngoài.
- Lớp thượng bì sinh sản và hoá sừng để bít kín miệng vết thương.
Tuỳ theo mức độ nhịp nhàng ăn khớp của hai quy trình trên mà vết sẹo sẽ xấu xí hay coi được. Nếu phần dưới da phát triển quá nhanh trước khi lớp thượng bì kịp đóng kín vết thương thì sẹo sẽ lồi. Ngược lại, nếu lớp thượng bì quá nhanh nhẩu đoản thì sẹo đành chịu lõm. Nếu vết thương đã đầy vun mà lớp thượng bì còn nghỉ giải lao giữa giờ thì sẹo dễ thâm đen dưới tác dụng của tia tử ngoại trong ánh nắng gay gắt. Ngược lại, nếu trong quá trình làm lành vết thương mà cơ thể lại thiếu chất kiến tạo, hay gặp lúc đang rối loạn nội tiết tố khiến da không tổng hợp đủ sắc tố thì sẹo có màu lợt lạt hơn vùng lân cận. Trong cả hai trường hợp sẹo đều "nổi bật" trên mặt da dù khổ chủ nào muốn như thế!
Với sự tiến bộ của ngành giải phẫu thẩm mỹ và kỹ thuật y khoa, việc chỉnh sửa vết sẹo trong đa số trường hợp là điều khả thi, dù là đòi hỏi thời giờ, tiền bạc và nhất là tay nghề của thầy thuốc chuyên khoa. Tốt hơn nhiều là làm sao bảo vệ lớp da, làm sao yểm trợ quy trình làm lành da để thương tổn ngoài da, nếu không tránh được sẹo, thì tối thiểu cũng đừng gây sẹo xấu.
Vết thương nào cũng cần có thời gian, kể cả vết thương... lòng! Không ai vui gì với vết sẹo xấu xí, cho dù tình nhân có an ủi suốt ngày theo kiểu "em đẹp là nhờ vết sẹo"! Đau khổ hơn nhiều chính là vết thương khó lành trong nội tâm của người mang sẹo. Vết sẹo đó nếu hằn quá sâu sẽ thừa sức biến cuộc đời thành bể khổ. Trách nhiệm của thầy thuốc chuyên khoa da liễu vì thế rất nặng nề vì chữa vết thương ngoài da cho khéo chính là biện pháp chủ động phòng tránh vết sẹo trong lòng người bệnh. Chữa thế mới là hay!
Một số nguyên tắc: - Bảo đảm cung cấp đủ lượng nước thường ngày cho da. Lớp thượng bì cũng như mô dưới da mà thiếu nước thì khó giữ vận tốc hài hoà. - Bảo vệ da trước tia tử ngoại trong ánh nắng mặt trời và độc chất oxy-hoá trong môi trường ô nhiễm. - Phòng tránh tình trạng dị ứng hay viêm tấy ngoài da. - Cung cấp cho cơ thể sinh và khoáng tố cần thiết cho tiến trình tổng hợp lớp sợi đàn hồi và sợi keo dưới da như sinh tố C, tiền sinh tố A, khoáng tố vôi, kẽm, mangan. - Đừng vội vã áp dụng các phương thuốc gọi là "gia truyền" hay "mỹ phẩm đa năng" nếu không hiểu rõ về cơ chế. Tốt nhất nên bình tĩnh đàm thoại với thầy thuốc. - Chấp nhận vết sẹo như chút vị đắng của cuộc đời thay vì gặm nhấm hệ thần kinh bằng cách lo ngày lo đêm. |
Nguồn: sgtt.com.vn, 02/04/2006
