Vật liệu sinh học mới từ màng ối người

Sau 2 năm thực hiện, đề tài “Tạo vật liệu sinh học mới bằng màng ối người phục vụ công nghệ tế bào động vật và trị liệu” do thạc sĩ Phan Kim Ngọc, Phòng Thí nghiệm Tế bào gốc - Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TPHCM), cùng các cộng sự thực hiện đã được nghiệm thu ngày 8.12.2009.

Nguồn nguyên liệu quý từ sản phụ

Theo ThS Trần Lê Bảo Hà, thành viên nhóm nghiên cứu, màng ối là một vật chất kỳ lạ vì nhìn bề ngoài rất mong manh nhưng lại rất dai, chắc và có tính đàn hồi, có khả năng ngăn cản tất cả các loại vi khuẩn, đồng thời tạo môi trường sống cho thai, bảo vệ thai tránh các tác động cơ học, áp suất... Hơn nữa, màng ối còn có khả năng trao đổi khí và lọc cơ học. Tuy nhiên, từ trước đến nay màng ối của sản phụ sau sinh được xử lý như một loại rác thải bệnh viện mà không tận dụng được những tính năng đặc biệt của nó.

Từ những màng ối của sản phụ sinh mổ khỏe mạnh, không nhiễm bệnh thu được tại Bệnh viện Phụ sản Hùng Vương (TP Hồ Chí Minh), các tác giả đem rửa sạch, tiến hành xử lý bằng các biện pháp bóc tách đặc biệt để loại bỏ hoàn toàn các tế bào biểu mô. Lúc này kết quả còn lại là lớp màng ối trong suốt, truyền ánh sáng, có thể dễ dàng quan sát trên kính hiển vi và là một giá thể tốt cho nhiều loại tế bào động vật.

Các nhà nghiên cứu cắt màng ối thành những mảnh nhỏ 6 cm x 12 cm, đặt vào môi trường đặc biệt và bảo quản ở 20 ^oC. Sau khi tiến hành kiểm tra mức độ vô khuẩn cũng như tính chất sinh lý sau khi bảo quản đông lạnh, kết quả cho thấy màng ối thu được đạt các chỉ tiêu an toàn sinh học như: đạt giới hạn nhiễm khuẩn, không phát hiện độc tính bất thường qua da và gây kích ứng da không đáng kể. Những tấm màng nhỏ này được thử nghiệm và cho thấy dùng làm vật liệu nuôi cấy tế bào có hiệu quả rất tốt.

Đặc biệt, từ màng ối, các nhà nghiên cứu đã thành công trong việc thử nghiệm nuôi cấy tế bào gốc phôi chuột và tế bào gốc trung mô thu nhận từ máu cuống rốn trẻ sơ sinh.

Theo TS Lâm Quang Vinh, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - hợp tác quốc tế (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP Hồ Chí Minh), hiện nay trong nước chưa thể sản xuất được loại vật liệu để nuôi cấy tế bào động vật, tất cả các phòng thí nghiệm ở nước ta đều phải nhập loại vật liệu này với giá rất đắt. ThS Phan Kim Ngọc cho biết, giá nhập ngoại khoảng gần 200.000 đồng/dm ², trong khi sản phẩm của Phòng thí nghiệm tế bào gốc có giá cực rẻ, chỉ tương đương... 50.000 đồng/dm ². Chính vì thế, đây là một thành công có ý nghĩa rất lớn về mặt kinh tế.

Màng trị phỏng da kỳ diệu

Cũng từ đề tài này, các tác giả còn tạo ra một sản phẩm kỳ diệu khác. Đó là màng trị phỏng từ màng ối người. Đầu tiên, các tác giả thử nghiệm đắp màng lên các vết thương mất da của chuột. Kết quả là bề mặt vết thương khô ráo, không chảy dịch, không phù nề ung mủ mà xuất hiện mảng da non màu hồng nhạt lan dần ra từ các mép vết thương, giúp khép nhỏ miệng vết thương.

Cùng với các bác sĩ chuyên khoa, các nhà nghiên cứu tiến hành thử nghiệm trên 2 bệnh nhân bị phỏng độ IIA, kết quả cho thấy chỉ sau 4 ngày, vết thương đã khô và tiến triển rất tốt. Đặc biệt, theo các bệnh nhân, khi đắp miếng trị phỏng từ màng ối thì cảm giác đau đớn giảm đi rất nhiều.

ThS Phan Kim Ngọc cho biết, đó là điều kỳ diệu của tạo hóa nhờ khả năng đặc biệt của màng ối có thể ức chế các tế bào cảm ứng gây cảm giác đau. Theo BS Đỗ Xuân Thắng, Trưởng khoa Bỏng Bệnh viện 175, chất lượng màng ối sinh học “made in Vietnam” này không thua kém gì hàng ngoại nhập. Đặc biệt, do chủ động được bằng nội lực công nghệ trong nước nên chi phí điều trị thấp hơn nhiều.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết sắp tới sẽ kết hợp với các cơ quan, bệnh viện và các cơ sở sản xuất nhằm chuyển giao công nghệ, phối hợp nghiên cứu hoàn thiện hơn và sản xuất đại trà nhằm phục vụ cuộc sống.