Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật tái canh cà phê để phát triển bền vững

Theo Viện Khoa học Kỹ thuật Nông – Lâm nghiệp Tây Nguyên, trước khi tái canh cây cà phê, các doanh nghiệp, các hộ nông sản xuất kinh doanh cà phê cần kiểm tra mật độ tuyến trùng trong đất để quyết định thời gian luân canh cây trồng khác, tối thiểu phải luân canh 1 năm cây họ đậu cải tạo đất trước khi đưa vào tái canh cây cà phê. Đối với những vùng đất có mật độ tuyến trùng cao phải luân canh từ 3 đến 4 năm, sau đó mới tái canh cây cà phê.

Riêng đối với những diện tích cà phê bị sâu bệnh nặng, các địa phương, doanh nghiệp cần kiên quyết không tái canh cây cà phê mà chuyển sang trồng các loại cây trồng khác mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Các địa phương, doanh nghiệp, các nông hộ cũng sử dụng máy kéo có công suất đủ lớn để đào gốc, rễ, thu gom triệt để gốc, rễ cây cà phê cũ đưa ra khỏi vùng trồng mới, đồng thời, làm đất kỹ để đào hố rộng, sâu (kích thước 0,8 x 0,8 x 0,8 m, bón lót đủ phân hữu cơ (20 tấn phân gia súc/ha, ngoài ra sử dụng thêm phân hữu cơ vi sinh, phân xanh), kết hợp với vôi, lân, phá thành hố, lấp đất, ủ phân trước khi trồng cây cà phê, thấp nhất 2 tháng để tạo điều kiện cho bộ rễ cây cà phê phát triển mạnh ngay từ đầu.

Các tỉnh Tây Nguyên khi tái canh cây cà phê với sử dụng các giống vô tính đã được công nhận như giống cà phê TR4, TR5, TR6, TR7, TR8…, cây giống được nhân từ vườn nhân giống của các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống có đủ điều kiện sản xuất kinh doanh giống cây công nghiệp do các cơ quan chức năng công nhận, đảm bảo sạch sâu bệnh, đạt tiêu chuẩn quy định.

Qua nghiên cứu cũng như các mô hình trồng thực nghiệm, Viện Khoa học kỹ thuật Nông – Lâm nghiệp Tây Nguyên cũng đã xác định, các tỉnh Tây Nguyên trồng tái canh cây cà phê tốt nhất là từ 15 tháng 5 đến 15 tháng 8 hàng năm (đầu mùa mưa) để cây sinh trưởng, phát triển nhanh đủ sức vượt qua mùa khô đầu tiên, đồng thời, trồng xen cây phân xanh theo hàng nhằm chắn gió, tạo nguồn phân xanh bổ sung trong thời kỳ cà phê kiến thiết cơ bản, trồng cây che bóng lâu dài đảm bảo mật độ theo quy định.

Viện Khoa học Kỹ thuật Nông – Lâm nghiệp Tây Nguyên cũng đã khuyến cáo đến các tỉnh Tây Nguyên, các doanh nghiệp sau khi tái canh cây cà phê cần thực hiện chăm sóc tích cực ngay từ khi cây cà phê đang trong thời kỳ kiến thiết cơ bản từ khâu tưới nước, bón thúc phân hóa học, bón bổ sung phân hữu cơ đến tỉa chồi, tạo tán, xới vun phá váng, mở bồn, tủ gốc giữ ẩm, phòng trừ sâu bệnh kịp thời để sớm đưa vào kinh doanh. Khi thực hiện đồng bộ, nghiêm ngặt các biện pháp tái canh, chỉ sau 3 năm kiến thiết cơ bản, cà phê vối được trồng trên đất bazan cho thu hoạch đạt gần 3 tấn cà phê nhân/ha trở lên, với chu kỳ kinh doanh 20 năm. Các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cà phê như Công ty Cà phê 706, Công ty Cà phê la Grai (Gia Lai), Ea Pốk (Đắk Lắk), Thuận An (Đắk Nông) đã thực hiện tốt quy trình tái canh nên trên 400 ha cà phê mới trồng từ năm 2005 đến nay đã cho thu hoạch gần 3 tấn cà phê nhân/ha.

Mới đây, Công ty Cà phê Phước An (Đắk Lắk) đang thử nghiệm mô hình trồng xen cây ăn quả lâu năm như cây sầu riêng cơm vàng hạt lép, mít nghệ theo băng trong vườn cà phê già cỗi, vừa có tác dụng che bóng, tăng thu nhập trên từng đơn vị diện tích. Sau khi cây trồng xen này bắt đầu cho thu hoạch thì tiến hành thanh lý cà phê, trồng luân canh cây màu, đậu đỗ các loại cải tạo đất trong thời gian 2 – 3 năm để sau đó tái canh cây cà phê trở lại.

Các tỉnh Tây Nguyên trong vòng 10 năm tới diện tích cà phê già cỗi, hết chu kỳ kinh doanh cần phải trồng thay thế (tái canh) trên 100.000 ha. Theo kế hoạch, các tỉnh Tây Nguyên có lộ trình, thực hiện theo hình thức cuốn chiếu mỗi năm trồng lại từ 15 đến 20% diện tích. Hiện tại, mức đầu tư 1 ha cà phê tái canh trong giai đoạn kiến thiết cơ bản bình quân 140 đến 150 triệu đồng/ha, trong đó, chi phí vật chất (làm đất, giống, phân bón, nước tưới…) chiếm khoảng 60%, chi phí lao động chiếm 40%.

Theo phản ánh của các tỉnh Tây Nguyên, các doanh nghiệp, trong điều kiện hiện nay, khả năng tự đầu tư của các doanh nghiệp, các nông hộ còn rất hạn chế nên Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ tín dụng, kỹ thuật cho chương trình tái canh cây cà phê trên quy mô lớn này.