Truy tìm những ngọn sóng khổng lồ

Có một thời gian dài người ta không tin vào sự tồn tại của những con sóng này, tương tự như việc không tin vào loài rắn biển khổng lồ huyền thoại. Những câu chuyện về sóng khổng lồ được cho là chuyện hoang đường do các thuỷ thủ bịa ra.

Trong thực tế thì những con sóng có thể cao đến vài ba mét, đôi lúc trong khi biển động chiều cao của sóng lên tới mười mét. Phần lớn các tàu đi biển được thiết kế để có thể chịu được những con sóng cao 15 mét. Thế nhưng những con sóng khổng lồ thường có chiều cao vượt quá 30 mét, nghĩa là cao xấp xỉ toà nhà 10 tầng. Hơn nữa, chúng không tuân theo bất kỳ quy luật nào. Một bức tường nước có thể đột ngột dựng lên khi mà cơn bão biển đã lắng dịu và mặt biển đã phẳng lặng trở lại. Trước bức tường nước là thung lũng sâu do nước tạo thành. Tàu biển rơi vào đó, bị cả một khối nước với áp lực lên tới 100 tấn trên một mét vuông giáng xuống. Với sức va đập như thế, phần lớn các tàu không chịu nổi.

Mùa hè năm nay, tờ “New York Times” đã đăng tải bài báo mô tả chi tiết tai nạn tàu chở khách hạng sang “Norwegian Dawn”. Con tàu nhiều tầng, dày hơn 300 mét, đang trở về từ đảo Bahama với 2500 hành khách trên boong thì gặp phải sóng khổng lồ. Nước biển tràn vào tàu, phá huỷ đồ đạc, làm vỡ cửa kính. Cả con tàu hoảng loạn. Hơn chục hành khách bị sóng quăng quật đến bầm dập. Thuyền trưởng phải vội vã cho tàu cập cảng gần nhất. Ông khẳng định rằng đợt sóng quái ác này xuất hiện bất thình lình, như từ chốn hư vô và trong suốt 20 năm làm thuỷ thủ, ông chưa từng gặp hiện tượng khủng khiếp nào như vậy.

Paul Liu - chuyên gia Viện hải dương học ở Ann Arbor (Mỹ) cho biết, sóng khổng lồ không chỉ nhấn chìm các thuyền buồm nhỏ mà cả những tàu chở hàng lớn. Trên nhật ký điện tử của mình (freaquewaves.blogspot.com) ông cho rằng không thể đổ lỗi cho tsunami (sóng thần) được: “ở ngoài khơi, sóng thần rất yếu. Đôi khi nó “chạy” vài trăm kilômét trên biển mà không được ai chú ý cho đến khi nó dựng thành bức tường nước ở gần bờ. Người ta cũng biết nguồn gốc của sóng thần là những trận động đất ở dưới đáy biển. Ngược lại, những con sóng - quái vật này lại xuất hiện ở xa bờ, xuất hiện trong thời gian ngắn và hoàn toàn bất ngờ. Hiện tại chúng ta không biết tại sao lại có những con sóng khổng lồ như vậy và chúng hình thành ở đâu”.

Cách đây chưa lâu, ngoài những câu chuyện kể của các nhân chứng, các nhà khoa học không có chứng cớ nào khác chứng tỏ sự tồn tại của sóng khổng lồ. Các mô hình toán học dự đoán rằng sóng cao hơn 30 mét chỉ là trường hợp ngoại lệ, rất hiếm gặp, chỉ xuất hiện một lần trong khoảng 10.000 năm. Điều này đã khiến các nhà khoa học không mấy quan tâm đến đề tài sóng khổng lồ.

Cho đến một ngày năm 1995, một trong những ngọn sóng khổng lồ đã lướt qua dàn khoan ngoài biển Bắc. Trên dàn khoan có gắn một dụng cụ đo chiều cao sóng bằng laser và dụng cụ này đã đo được chiều cao con sóng là 26 mét! Cho đến nay, đây là chứng cớ rõ ràng đầu tiên cho thấy sóng khổng lồ không phải là ảo ảnh. Sau đó, vào tháng 2-2000, tàu nghiên cứu đại dương của Anh bị sóng khổng lồ “ghé thăm” tại phía tây bờ biển Xcốtlen. Các ngọn sóng cao tới 32 mét, là “những ngọn sóng cao nhất từ trước tới nay mà các dụng cụ đo lường ghi nhận được” - các nhà khoa học đã viết như vậy trên tạp chí “Geophysical Research Letters”.

Những con sóng khổng lồ không còn là đề tài “cấm kỵ” trong khoa học. Đã có hai cuộc hội thảo về sóng khổng lồ ở Brest (Pháp) vào những năm 2000 và 2005, ngoài ra còn hai cuộc hội thảo khác ở Hawaii và Edynburg. Người ta đã thuê vệ tinh châu Âu để truy tìm những con sóng khổng lồ. Trong vòng 3 tuần, trên những bức ảnh do vệ tinh cung cấp, người ta phát hiện thấy 10 ngọn sóng cao hơn 25 mét. “Hoá ra, chúng hoàn toàn không phải là của hiếm” - TS. Wolfgang Rosenthai, giám đốc chương trình vệ tinh “Max Wave” nhận xét như vậy.

Các nhà khoa học cho rằng sóng khổng lồ phải bằng một cách nào đó lấy năng lượng từ một vài hoặc hơn một chục con sóng bình thường. Họ cũng đưa ra một số giả thuyết đáng chú ý, trong đó có giả thuyết về sự hợp tác giữa gió và các dòng hải lưu.

Vào những năm 60 thế kỷ trước, khi làm thí nghiệm trong các bể chứa nhân tạo, người ta đã thấy rằng các con sóng có bản chất phi tuyến tính, điều đó có nghĩa là vận tốc của chúng phụ thuộc vào chiều cao. Hiện tại các nhà khoa học cũng lần theo kết luận này và họ đã nghĩ ra kịch bản mới. Các con sóng cao hơn thì di chuyển nhanh hơn, do vậy chúng đuổi kịp những con sóng chậm hơn ở phía trước, sử dụng năng lượng của chúng để lớn lên và tiếp tục di chuyển nhanh hơn nữa. Đó gọi là hiệu ứng quả cầu tuyết. Cách đây vài năm, người ta đã tạo được hiệu ứng này trong bể thí nghiệm ở Trondheim, Na Uy.

Những người bi quan thì cho rằng hiệu ứng nói trên chỉ có thể xảy ra trong các bể chứa nhân tạo, còn trên biển thì khác. Sự nghi ngờ càng tăng lên khi tạp chí “Physical Review Letters” công bố công trình của nhóm nghiên cứu của GS. Mattias Marklund (trường ĐH Umea – Thuỵ Điển). Nhóm nghiên cứu này đã chứng minh rằng hai dãy sóng có thể sản sinh ra sóng khổng lồ ngay cả khi chúng cắt nhau dưới một góc bất kỳ. Mô phỏng trên máy tính cho thấy từ hai ngọn sóng cao 3 mét có thể xuất hiện bức tường nước cao tới 10 mét. Nếu như điều này xảy ra trong thực tế thì nó chứng tỏ các nhà khoa học đang đi đúng đường.

Nguồn: Science; gdtd.com.vn, số 119, 05/10/2006