Hướng tới Đại hội IX Liên hiệp Hội Việt Nam: Phát huy trí tuệ, khơi nguồn đổi mới

Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam  (Liên hiệp Hội Việt Nam) lần thứ IX  sẽ diễn ra trong hai ngày 27-28/8 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội. Đây là sự kiện  có ý nghĩa đặc biệt  quan trọng,  mở ra chặng đường phát triển mới  với  kỳ vọng đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động,  đáp ứng yêu cầu ngày càng cao đối với việc tập hợp, đoàn kết và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức KH&CN  của Liên hiệp Hội Việt Nam.

Logo Đại hội đại biểu toàn quốcLiên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam(VUSTA)lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đại hội IX diễn ra trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị đang tập trung triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với quyết tâm đưa các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương trở thành những kết quả cụ thể trong thực tiễn. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn đối với việc phát huy nguồn lực trí tuệ, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển nhanh và bền vững. Đây chính là không gian rộng mở để đội ngũ trí thức và hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam thể hiện rõ hơn vai trò, trách nhiệm và những đóng góp của mình trong giai đoạn tới.

Hơn bốn thập kỷ xây dựng “ngôi nhà chung” của đội ngũ trí thức

Với hơn bốn thập niên xây dựng và phát triển, Liên hiệp Hội Việt Nam từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong và ngoài nước. Liên hiệp Hội Việt Nam hiện tập hợp khoảng 3,7 triệu hội viên, trong đó có khoảng 2,2 triệu trí thức; có 126 hội thành viên (gồm 92 hội ngành toàn quốc và 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố), cùng 575 tổ chức khoa học và công nghệ. Đây là nguồn lực trí tuệ lớn, hoạt động trên hầu hết các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ, khoa học xã hội, y tế, giáo dục, nông nghiệp, môi trường và nhiều lĩnh vực chuyên môn khác.

Qua 8 kỳ Đại hội, mỗi giai đoạn phát triển của Liên hiệp Hội Việt Nam đều gắn với những yêu cầu khác nhau của đất nước. Đại hội I năm 1983 là dấu mốc thành lập, đặt nền móng cho “ngôi nhà chung” của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ. Các nhiệm kỳ tiếp theo từng bước hoàn thiện tổ chức, mở rộng hệ thống hội thành viên và định hình ngày càng rõ các vai trò, thế mạnh đặc thù của Liên hiệp Hội Việt Nam. Đến nhiệm kỳ VIII, yêu cầu đoàn kết, sáng tạo, đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động được đặt ra rõ nét hơn. Nhiệm kỳ VIII diễn ra trong bối cảnh có nhiều biến động, từ tác động kéo dài của dịch bệnh, những thay đổi nhanh chóng về kinh tế - xã hội đến yêu cầu ngày càng cao đối với khoa học và công nghệ, cùng quá trình sắp xếp, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của các Hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ. Trong điều kiện đó, Liên hiệp Hội Việt Nam vẫn phát huy được vai trò, trách nhiệm của tổ chức đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, duy trì sự gắn kết trong toàn hệ thống và đẩy mạnh các hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Qua các nhiệm kỳ, hoạt động của Liên hiệp Hội ngày càng phát triển, tập trung vào các hoạt động: tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức; tư vấn, phản biện và giám định xã hội; hoạt động khoa học và công nghệ; phổ biến kiến thức; thúc đẩy sáng tạo kỹ thuật; hợp tác quốc tế và tôn vinh trí thức. Đặc biệt, hoạt động tư vấn, phản biện, giám định xã hội; hoạt động phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ; hoạt động tôn vinh trí thức đã trở thành một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nét tính chất đặc thù và thế mạnh của Liên hiệp Hội Việt Nam.

Quá trình kiến tạo và cống hiến đã cho thấy một giá trị xuyên suốt: Liên hiệp Hội Việt Nam là nơi hội tụ trí tuệ của đội ngũ làm khoa học và công nghệ cả nước, đồng thời là cầu nối giữa đội ngũ trí thức với Đảng, Nhà nước và xã hội. Chức năng và nhiệm vụ của Liên hiệp Hội Việt Nam đã được xác định rõ trong Điều lệ: Tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ người Việt Nam trong và ngoài nước; điều hòa, phối hợp hoạt động của các hội thành viên; làm cầu nối giữa các hội thành viên với các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức khác.

Hình ảnh “mái nhà chung” của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ không chỉ nằm ở quy mô tập hợp đông đảo trí thức, mà còn được thể hiện ở việc Liên hiệp Hội Việt Nam tạo ra một không gian chung để các hội thành viên, tổ chức khoa học và công nghệ, chuyên gia và nhà khoa học gắn kết, trao đổi, phối hợp hoạt động, cùng chung tinh thần phụng sự vì sự phát triển của nền khoa học nước nhà.  “Mái nhà chung” Liên hiệp Hội Việt Nam được hình thành từ chính khả năng quy tụ nhiều lĩnh vực, nhiều thế hệ và tiếng nói khoa học trong một cộng đồng trí thức rộng lớn.

Đại hội IX - Đại hội của đổi mới và trách nhiệm

Đại hội IX có nhiệm vụ đánh giá khách quan, toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII, nhận diện những kết quả đạt được, những vấn đề còn hạn chế, đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp chủ yếu cho nhiệm kỳ 2026-2031, tạo ra một bước chuyển thực chất về tư duy, nội dung và phương thức hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam.

Hướng tới Đại hội IX, công tác chuẩn bị đã và đang được Liên hiệp Hội Việt Nam triển khai với tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm. Ban Chỉ đạo Đại hội cùng các Tiểu ban về Nhân sự, Văn kiện, Tổ chức phục vụ và Tuyên truyền tích cực triển khai các nội dung công việc, bảo đảm các khâu chuẩn bị cho Đại hội được thực hiện đồng bộ, theo đúng kế hoạch. Trong đó, công tác xây dựng và hoàn thiện Văn kiện Đại hội được xác định là nội dung đặc biệt quan trọng. Liên hiệp Hội Việt Nam tập trung nghiên cứu, hoàn thiện ba nội dung lớn: Báo cáo chính trị trình Đại hội IX, Điều lệ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sửa đổi và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội IX.

Quá trình chuẩn bị văn kiện được thực hiện theo hướng mở rộng việc lấy ý kiến, phát huy trí tuệ tập thể. Các dự thảo được gửi xin ý kiến các hội thành viên, tổ chức khoa học và công nghệ, chuyên gia và nhà khoa học trong hệ thống. Việc huy động nhiều chủ thể tham gia đóng góp không chỉ nhằm tiếp tục hoàn thiện nội dung các văn kiện mà còn góp phần bảo đảm những phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của nhiệm kỳ mới phản ánh được yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong hệ thống.

Điểm đáng chú ý trong quá trình chuẩn bị Đại hội IX là các nội dung không chỉ dừng ở việc xác định phương hướng chung mà còn gắn với xây dựng Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội. Nếu Báo cáo chính trị xác định tầm nhìn và những định hướng lớn, thì Chương trình hành động chính là bước cụ thể hóa để các mục tiêu của Đại hội có thể đi vào thực tiễn hoạt động của toàn hệ thống. Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng để tinh thần đổi mới được thể hiện bằng kết quả cụ thể sau Đại hội.

Đại hội IX vì thế không chỉ là dấu mốc chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ, mà còn mở ra một chặng đường phát triển mới với những yêu cầu cao hơn đối với vai trò, trách nhiệm và năng lực đóng góp của Liên hiệp Hội Việt Nam. Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang có nhiều chủ trương, định hướng mới nhằm phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Liên hiệp Hội Việt Nam có thêm những điều kiện thuận lợi để đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động.

Đại hội IX được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới, khí thế mới, tiếp tục củng cố khối đoàn kết, phát huy vai trò tập hợp, kết nối đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ; biến tri thức, sức sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến của đội ngũ trí thức thành những sản phẩm, sáng kiến và giá trị thiết thực phục vụ phát triển đất nước. Qua đó, Liên hiệp Hội Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là mái nhà chung của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, đóng góp ngày càng thực chất vào sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới.