Trung tâm giống cây trồng Phú Thọ nơi ươm những mầm xuân

Sau hơn 10 năm xây dựng và trưởng thành, đến nay, Trung tâm giống cây trồng Phú Thọ đã ghi tên mình vào số ít danh sách các đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong việc nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất kinh doanh giống cây trồng tại Việt Nam. Ngoài nhiệm vụ nghiên cứu, khảo nghiệm, ứng dụng và sản xuất các giống lúa, ngô..., chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nông dân, trung tâm còn thực hiện hàng loạt các đề tài, dự án nghiên cứu ứng dụng khoa học cấp tỉnh và cấp Nhà nước, từng bước khẳng định năng lực chuyên môn, tạo tiền đề, cở sở quy hoạch, xây dựng những vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, bền vững...

Trao đổi với chị Nguyễn Thị Tâm - Giám đóc Trung tâm giống cây trồng Phú Thọ chúng tôi được biết: Với mục tiêu "giảm diện tích gieo trồng nhưng vẫn tăng sản lượng lương thực", hơn 10 năm qua, Trung tâm đã đề xuất nhiều biện pháp, tham mưu cùng ngành Nông nghiệp tỉnh nhà xây dựng hệ thống giống cây trồng khá hoàn thiện gồm cả nghiên cứu, khảo nghiệm đến sản xuất cung ứng, góp phần đưa sản lượng lương thực của tỉnh từ 25 vạn tấn năm 1996 lên trên 50 vạn tấn hiện nay, đảm bảo an ninh lương thực tương đối vững chắc toàn địa bàn. Tuy nhiên, trong bối cảnh của nền kinh tế tri thức như hiện nay, nếu không mạnh dạnh đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thì không thể đủ sức cạnh tranh và gia tăng giá trị sản phẩm. Từ nhận thức đó, công tác nghiên cứu khoa học đã luôn được quan tâm và đầu tư thỏa đáng.

Cùng với việc hoàn thiện quy trình, cơ sở sản xuất và làm chủ được công nghệ trong việc nhân giống vô tính hoa lily và sản suất hoa lily thương phẩm tại Phú Thọ và Mộc Châu (Sơn La), sản xuất rau an toàn theo phương pháp thủy canh và sản xuất rau an toàn trong nhà lưới, làm chủ công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng trong sản xuất giống cây ăn quả..., năm 2010 này tiếp tục đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của Trung tâm khi 2 dự án nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ cấp Nhà nước mà Trung tâm thực hiện đều đạt kết quả tốt. Đó là: Triển khai thành công dự án "Xây dựng mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nhân giống và phát triển hoa lan Hồ điệp theo hướng sản xuất hàng hóa bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào" và dự án hoàn thiện công nghệ, thiết bị sản xuất phân bón lá dạng phức hữu cơ Pomior và ứng dụng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng một số cây trồng".

Sau gần 2 năm triển khai, đến nay dự án sản xuất hoa lan Hồ điệp đã cho kết quả khả quan và việc hoàn thiện xây dựng phòng nhân cấy mô tế bào, hệ thống nhà lưới hiện đại, tự điều tiết ánh sáng và nhiệt độ. Các giống lan Hồ điệp được nuôi trồng, chăm sóc tại Trung tâm hiện sinh trưởng tốt, trong đó có 6.000 cây một năm tuổi, hơn 12.000 cây hai năm tuổi đã cho hoa thương phẩm, đủ điều kiện cung ứng cho thị trường hoa cao cấp trong dịp Tết Nguyên đán.

Anh Nguyễn Văn Ngũ - phụ trách trại giống Nậu Phó hồ hớt: "Dự án nhân giống và phát triển hoa lan Hồ điệp theo hướng hàng hóa tại Trung tâm được triển khai từ năm 2009 đến nay đã thành công bước đầu và cho những đợt hoa đầu tiên. Đây là cả một quá trình tìm tòi, vất vả của đội ngũ cán bộ của Trung tâm vì lan là loài cây kén môi trường sống, khó nở hoa, nhất là lại muốn điều chỉnh hoa nở vào dịp Tết. Vì vậy, việc nhân giống và sản xuất hoa lan phải thực hiện thật nghiêm ngặt, đúng quy trình, nhất là các yếu tố kỹ thuật như nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm. Để có một chậu hoa lan đưa ra thị trường, các cán bộ Trung tâm phải có ít nhất từ 18 -24 tháng nhân cấy giống và chăm sóc. Với nhiệt độ ngoài trời xuống dưới 15 ^ocnhư hiện nay thì các nụ lan có thể không nở được. Vì thế, trong những ngày mùa đông, nhất là vào ban đêm, các cán bộ kỹ thuật của Trung tâm đều phải túc trực, sử dụng máy tăng nhiệt để đảm bảo sự sinh trưởng cho cây". Đã bao tháng ngày, dự án hoa lan Hồ điệp đi vào cả bữa ăn, giấc ngủ nên chị Tâm - Giám đốc trung tâm không giấu được niềm phấn khởi: "Điều đáng mừng nhất là các cán bộ của trung tâm đã hoàn toàn làm chủ được công nghệ; nhân giống thành công và tiến hành sản xuất thương phẩm được gần 20 loại lan Hồ điệp, trong đó nhiều loại rất hiếm và đẹp như lan Hoàng Hậu, lan Mán Thiên Hồng…

Thời gian tới, Trung tâm sẽ cử cán bộ đi tập huấn, tiếp thu công nghệ và học hỏi kinh nghiệm tại nước ngoài, đồng thời tận dụng các điều kiện tự nhiên của Phú Thọ tại khu vực vùng núi cao Tân Sơn để xây dựng hệ thống nhà lưới và mở rộng quy mô sản xuất hoa, tạo ra hướng phát triển mới trong sản xuất nông nghiệp cho bà con nông dân vùng núi cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, bền vững của tỉnh".

Đặc biệt, nhằm giải quyết vấn đề tăng năng suất chất lượng cây trồng, hướng tới phát triển nên sản xuất nông nghiệp chất lượng cao và thân thiện môi trường, dự án sản xuất phân bón lá dạng phức hữu cơ Pomior đã được Trung tâm triển khai từ đầu năm 2009, đến nay cho kết quả tốt và đang đề nghị Bộ Khoa học - Công nghệ tổ chức nghiệm thu, đánh giá cấp Nhà nước. PGS.TS Hoàng Ngọc Thuận -chủ nhiệm dự án Pomior cho biết: Pomior là phân bón lá dạng phức hữu cơ cao cấp, có đầy đủ các nguyên tố dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng, đồng thời bảo vệ đất, bảo vệ môi trường để phát triển nền nông nghiệp công nghệ cao, bền vững. Đặc biệt loại phân bón lá này phát huy hiệu quả cao trên đất chua mặn, đất hạn, đất nghèo dinh dưỡng. Đây cũng chính là dung dịch dinh dưỡng chính dùng cho các loại rau, hoa trồng trên giá thể hoặc trong nhà có mái che, giúp cây hồi phục nhanh sau khi bị hại bởi sương muối, sương giá, khô hạn và sâu bệnh. Riêng đối với các loại hoa, quả, Pomior có tác dụng thúc đẩy đậu quả, chống rụng nụ, rụng hoa, rụng quả, tăng khả năng chịu bệnh; làm tăng năng suất, chất lượng độ bền của hoa thương mại như hoa hồng, cúc, ly ly, lan và các loại rau, cà chua, đậu đỗ…

Trước khi đưa ra thị trường, Trung tâm đã thử nghiệm Pomior trên mọi loại cây trồng ở nhiều địa phương khác nhau, kết quả đạt được rất khả quan: Pomior đã được ứng dụng thành công trong sản xuất gần 300.000 cây giống bưởi Đoan Hùng sạch bệnh trong nhà lưới, đạt hiệu quả cao, ứng dụng thành công trong sản xuất hơn 16 triệu giống cây lâm nghiệp (giống keo lai và keo nhập ngoại) với kết quả rất tốt: Cây sinh trưởng nhanh, hầu như không bị bệnh nấm phấn trắng gây hại. Đối với cà chua trồng trên giá thể trong nhà nilon, khi sử dụng phân bón lá Pomior, đạt năng suất 70 tấn quả/ha cà chua trái vụ, tổng thu hơn 500 triệu đồng/ha. Sử dụng phân Pomior trên đậu cove (leo đã vượt năng suất 7 tấn/ ha, lợi nhuận tăng thêm là 40 triệu đồng/ha. Đối với cây chè, sử dụng phân bón lá Pomior đã góp phần tăng năng suất và chất lượng búp, giảm tỷ lệ sâu bệnh hại và bảo vệ môi trường. Tại Đaklak, nhờ phun Pomior, năng suất cafe tăng 16%, lợi nhuận tăng thêm 7 - 10 triệu đồng/ha... Hiện sản phẩm được tiêu thụ mạnh không chỉ ở Phú Thọ mà còn ở các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Nếu như trước đây Phú Thọ có 100% diện tích được gieo cấy bằng các giống lúa địa phương năng suất thấp thì đến nay 100% diện tích đã được cấp 1 hoá giống lúa. Trong đó, lúa lai chiếm tỷ lệ trên 50% diện tích, còn lại là lúa thuần, lúa chất lượng cao. Riêng năm 2010, Trung tâm Giống cây trồng Phú Thọ đã hợp tác, liên kết khảo nghiệm 166 lượt giống lúa, 103 lượt giống ngô và hàng chục lượt giống đậu tương, giống lạc… qua đó chọn lọc, xác định bộ giống có ưu thế sinh trưởng, năng suất, chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sản xuất để bổ sung vào cơ cấu giống cây trồng của tỉnh và khu vực...

Thực hiện chủ trương Cổ phần hóa của tỉnh và ngành, Trung tâm giống cây trồng Phú Thọ tập trung hoàn thiện các thủ tục chuyển đổi thành Công ty Cổ phần. Sự chuyển đổi này sẽ giúp đơn vị mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, tạo đòn bẩy để Trung tâm chủ động, sáng tạo hơn trong sản xuất kinh doanh, chủ động phối hợp cùng các nhà khoa học, công ty trong và ngoài nước trong công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đào tạo nghề cho nông dân...

Việc triển khai thành công hàng loạt các dự án khoa học, đặc biệt là 2 dự án khoa học cấp nhà nước tại Trung tâm giống cây trồng Phú Thọ không những khẳng định khả năng làm chủ công nghệ của đội ngũ cán bộ, kỹ sư của Trung tâm mà còn là căn cứ, cơ sở để Phú Thọ quy hoạch, xây dựng những vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và phát triển theo nhiều hướng mới, bền vững.

Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục xây dựng hệ thống phân phối trên thị trường cả nước; đầu tư mạnh cho nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và đào tạo nguồn nhân lực để làm chủ khoa học - công nghệ. Trước đòi hỏi ngày càng cao về phát triển nền nông nghiệp chất lượng cao, bền vững, Trung tâm giống cây trồng Phú Thọ xác định chỉ có tiếp tục đổi mới và đào tạo nguồn nhân lực cũng như đẩy mạnh nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, phát triển kinh doanh đa ngành, đẩy mạnh việc quảng bá đối với các sản phẩm độc quyền như phân bón lá Pomior, hoa, rau xứ lạnh, một số giống lúa lai đã được chứng nhận giống quốc gia... thì đơn vị mới có thể phát triển bền vững, phục vụ tốt hơn các chương trình nông nghiệp trọng điểm của tính và đóng góp cho nền nông nghiệp Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới.