Trồng nấm linh chi trên gỗ rừng tận dụng nghề mới của nông dân vùng miền núi Quảng Ninh

Các sản phẩm nấm linh chi trong nước chủ yếu có nguồn gốc từ nấm tự nhiên, nấm nuôi trồng tại Hàn Quốc và Việt Nam. Trong đó nấm linh chi Việt Nam tuy về hình thức chưa đẹp nhưng ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng do giá thành hạ, chất lượng tốt và đặc biệt có xuất xứ rõ ràng.

Khoảng mười năm trở lại đây, nghề nuôi trồng nấm linh chi được du nhập vào Việt Nam. Tuy nhiên việc sản xuất trong nước mới chỉ mang tính phong trào, công nghệ nuôi trồng còn nhiều bất cập cho năng suất, mẫu mã nấm chưa cao, dẫn tới thu nhập của người sản xuất không ổn định.

Năm 2001, Trung tâm Khoa học và sản xuất lâm nông nghiệp Quảng Ninh là một trong những đơn vị tiếp nhận công nghệ nhân giống nấm và nuôi trồng nấm linh chi từ Viện Di truyền nông nghiệp Việt Nam đầu tiên trong tỉnh Quảng Ninh.Tuy nhiên trong quá trình sản xuất thực nghiệm, cán bộ của Trung tâm đã nhận thấy nuôi trồng nấm linh chi trên giá thể mùn cưa mang nhiều nhược điểm nếu áp dụng cho nông dân Quảng Ninh. Cụ thể khó khăn đó là : người sản xuất khó tuyển chọn được loại mùn cưa đúng tiêu chuẩn với số lượng lớn để đưa vào sản xuất quy mô lớn. Mua nguyên liệu ở nơi xa đến thì cước vận chuyển tăng cao, không quản lý được chất lượng mùn cưa, vận chuyển khó khăn.

Tham khảo các tài liệu nước ngoài, xem xét đặc điểm của cây trồng, tiềm năng nguồn nguyên liệu trồng nấm linh chi tại Quảng Ninh cùng với các kết quả thử nghiệm, Trung tâm đã cơ bản hoàn thiện “Quy trình trồng nấm linh chi trên gỗ rừng trồng tận dụng”. Quy trình gồm một số bước cơ bản như sau :

1. Lựa chọn nguyên liệu làm giá thể trồng nấm : gỗ keo tươi được chặt hạ trên rừng sau 4 - 5 ngày có đường kính 5 – 10 cm.

2. Chế biến nguyên liệu : cây keo được cắt khúc 15 – 20 cm, sau đó được đóng gói vào các túi ni lông chịu nhiệt, trọng lượng trung bình của các túi từ 2 -3 kg, đưa các túi nguyên liệu vào lò khử trùng nguyên liệu bằng hơi nước ở nhiệt độ 121 ^oC từ 4-6 giờ.

3. Sau thời gian khử trùng, nguyên liệu (còn gọi là giá thể) được đưa vào phòng cấy giống.

4. Giá thể được để nguội 5-8 giờ thì được cấy giống nấm linh chi thuần chủng.

5. Sau khi đưa được giống nấm sang túi giá thể, nguyên liệu được đưa sang khu vực ươm nuôi sợi 25-30 ngày.

6. Đưa các túi nguyên liệu đã gây đủ sợi nấm ra nhà gây quả thể. Hàng ngày, người trồng nấm tưới tạo không khí ẩm trong không gian nhà trồng nấm để kích thích sự hình thành nụ nấm và những nụ nấm đã mọc phát triển.

7. Khi các quả thể chuyển sang trạng thái thành thục có màu nâu cánh gián đến đỏ đậm thì ngừng tưới 6-8 giờ chuẩn bị cho việc cắt nấm. Dùng kìm tỉa cây cắt tách chân nấm lên khỏi bịch nấm, xếp nấm vào khay tre hoặc khay inox để đưa đi phơi sấy. Lưu ý : nấm phải được phơi hoặc sấy liên tục ngay trong 3-4 ngày sau thu hái.

8. Nấm được phơi sấy khô, tuyển chọn, phân loại và đóng gói trong túi ni lông sạch để bảo quản và tiêu thụ.

Thông qua nhiều chương trình liên kết đào tạo nghề nông thôn khác nhau, cán bộ của Trung tâm đã chuyển giao công nghệ cho nhiều bà con vùng miền núi trong tỉnh và đã đạt những thành công nhất định, một số địa phương đã áp dụng nhân rộng mô hình sản xuất như : xã Đường Hoa - huyện Hải Hà, xã Quảng La - huyện Hoành Bồ…

Bên cạnh việc chuyển giao công nghệ, Trung tâm còn có chương trình tư vấn kỹ thuật miễn phí, liên kết tiêu thụ sản phẩm tạo niềm tin cho người sản xuất.

Trong tương lai, Trung tâm tiếp tục nghiên cứu cải tiến về công nghệ nhằm tạo ra sản phẩm nấm linh chi cho năng suất, chất lượng cao, mẫu mã đẹp nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng sản xuất.