Trị bệnh cho lúa xuân bằng biện pháp canh tác

Vì thế bà con cần phải chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh, có biện pháp kỹ thuật thích hợp thì mới phòng trừ tốt bệnh này. Sau đây, chúng tôi xin kể ra triệu chứng một số bệnh và cách khắc phục.

Bệnh do thời tiết, khí hậu gây ra

- Do nhiệt độ quá thấp: Khi nhiệt độ quá thấp (dưới 10°C) nhiều ngày làm cây lúa trắng lá, thiếu diệp lục, lá không quang hợp được, rễ ngừng hút nước và dinh dưỡng, cây lúa bị thiếu nước và dinh dưỡng dẫn đến héo và chết rét. Khi trổ bông nếu nhiệt độ thấp hơn 20°C thì hoa không thụ phấn được, hạt bị lép hoàn toàn.

Biện pháp khắc phục:Không cấy và làm cỏ, bón thúc đạm, phun thuốc diệt cỏ khi nhiệt độ ngoài trời thấp hơn 15°C. Khi ngoài trời rét, nhiệt độ thấp hơn 10°C, giữ mực nước ngập từ 3 đến 5cm cho lúa hoặc ngày tháo cạn, tối lấy nước ngập 7 đến 10cm. Bố trí thời vụ hợp lý (gieo mạ, cấy đúng thời vụ quy định và theo khuyến cáo của các Trạm Khuyến nông) để lúa trổ bông vào thời điểm an toàn.

- Do yếm khí (thiếu oxy, còn gọi là bệnh nghẹt rễ sinh lý): Khi bệnh mới phát sinh thì ngọt lá lúa chuyển màu vàng sau đó ngọn lá đỏ khô (phần bị khô dài khoảng 1 đến 2cm). Bệnh nặng thì nhiều lá phía trên bị vàng đỏ (vàng 1/5 đến 1/3 phiến lá), trông toàn ruộng thấy rõ có màu đỏ khô, cây lúa ngừng sinh trưởng, đẻ nhánh ít, bộ rễ thối đen có mùi tanh hôi, rễ mới không phát sinh.

Nguyên nhân chính là do đất thiếu oxy, gây tình trạng yếm khí. Hiện tượng này thường xảy ra khi bón nhiều phân hữu cơ chưa hoai mục (phân chuồng, phân xanh, phân bắc tươi), đất không được phơi ải, đất ngập nước thường xuyên… Khi đó trong đất sẽ tích tụ nhiều khí độc như CH ₄; H ₂S; các ion Fe ⁺²… Ngoài ra khi không đủ oxy, các chất hữu cơ phân giải không hoàn toàn, tạo ra các axit hữu cơ làm tăng độ chua của đất, tác động xấu đến sự hô hấp của rễ.

Biện pháp khắc phục:Những chân ruộng lầy thụt, ngập nước thường xuyên, đất thịt trung bình đến nặng không được ải thì cần bón lót vôi bột 20 đến 25kg/sào (360m ²) trước khi làm đất và 2 đến 3 gói PenacR P (gói màu vàng, có tác dụng kích hoạt vi sinh vật có ích, trong đó có các vi khuẩn phân giải chất hữu cơ, vi khuẩn cố định đạm, vi khuẩn quang hợp… Khi bón vào đất, các vi khuẩn này sẽ sinh trưởng mạnh và ức chế vi sinh vật có hại).

Không bón phân hữu cơ chưa hoai mục cho các chân ruộng này. Khi cấy cần cấy nông tay. Bón lót nhiều lân, nhiều kali, giảm đạm (bón khoảng 25 đến 30kg supe lân; 4 đến 5kg đạm urê và 6 đến 8kg kaliclorua cho một sào).

Khi lúa chớm bệnh, cần tháo cạn nước trong 5 đến 7 ngày cho khô nứt chân chim (độ ẩm khoảng 60%). Bón vôi bột (25 đến 30kg/sào) hoặc lân supe (15 đến 20kg/sào), làm cỏ sục bùn, phun phân bón qua lá như Humate, Atonic, YogenR, đạm Thiên Nông… từ 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau 3 đến 5 ngày. Chú ý tuyệt đối không được bón đạm.

Khi nào lá lúa xanh trở lại, ra thêm lá, rễ trắng mới thì mới được bón đạm. Cần phân biệt với vàng lá do bệnh đạo ôn lá, bệnh khô vằn gây ra.

Nguyên nhân do thiếu dinh dưỡng

- Do thiếu đạm: Triệu chứng của bệnh này là lá lúa có màu vàng sáng, những lá gốc bị vàng trước, sau đến các lá phía trên. Cây lúa lùn, các lá mọc thẳng đứng, tốc độ đẻ nhánh chậm. Hiện tượng thiếu đạm thường xảy ra với đất cát pha, bạc màu, khô hạn, bón ít phân hữu cơ.

Cách khắc phục:Bón nhiều phân hữu cơ hoai mục, phân lân vi sinh, phân đa yếu tố, bón phân cân đối giữa đạm, lân, kali, tránh bón đơn độc đạm để cho lúa sinh trưởng khoẻ mạnh, phòng chống tốt các bệnh truyền nhiễm.

- Do thiếu kali: Triệu chứng của bệnh này là lá lúa có màu vàng da cam, vàng nâu. Vệt vàng phát sinh từ đỉnh phiến lá rồi lan theo mép lá xuống phía gốc lá. Nhiều khi trên phiến lá xuất hiện các đốm nâu, phần phiến lá không bị vết bệnh có màu xanh đen. Bệnh thiếu kali thường xảy ra trên chân đất lầy thụt, bón quá nhiều đạm, bón ít kali.

Cách khắc phục:Bón thêm kali, mỗi sào lúa bón 4 đến 6kg kaliclorua, ngừng bón đạm. Khi nào lá lúa có màu xanh nhạt (giai đoạn lúa đẻ nhánh) hoặc xanh màu lá gừng (giai đoạn trỗ - chín) là được. Đối với những loại chân đất lầy thụt, đất hẩu, chân ngập nước thường xuyên thường giàu đạm, thiếu kali. Bà con canh tác trên những chân đất này cần chú ý bón giảm đạm, tăng lân và kali.

- Do thiếu lân: Khi thiếu lân, rễ lúa sẽ phát triển kém, tốc độ ra lá và cây sinh trưởng chậm. Lá chuyển từ màu xanh sang xanh đậm không bóng, phiến lá hơi cong lòng mo, sau phiến lá dần dần chuyển sang màu vàng, lá gốc nhanh vàng khô, có trường hợp mép lá bị chuyển vàng, quả chín chậm và lép nhiều. Chân đất lầy thụt, chua mặn, thường xuyên ngập nước… thường bị thiếu lân.

Cách khắc phục:Bón thêm lân 10 đến 15kg/sào. Đối với đất chua nên bón vôi trước khi bón các loại lân có tính axit (super lân Lâm Thao đơn và kép) khoảng 5 đến 7 ngày hoặc bón các loại lân có tình kiềm như: lân nung chảy Văn Điển, Apatit Lào Cai, Tecmô phốt phát.. sẽ cho hiệu quả kinh tế hơn.

- Do thiếu khoáng trung lượng (thiếu Ca, Mg): Cây còi cọc, sinh trưởng kém, vàng cả lá ngọn, hạt lép. Nguyên nhân là do thiếu Ca và Mg làm ảnh hưởng tới độ pH (độ pH <4,5, thấp, quá chua). Cây hút khoáng đa lượng và vi lượng khó khăn dẫn đến thiếu dinh dưỡng.

Biện pháp khắc phục:Vãi vôi (CaO) cải tạo đất trước khi cấy, bón đủ các loại lân có chứa nhiều Mg như lân nung chảy Văn Điển; phân tổng hợp của Apatit Lào Cai v.v…