Tình trạng ô nhiễm nguồn nước đáng báo động

Đáng lưu ý, trong Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia 2005 có nêu, nước dưới đất bị ô nhiễm do việc chôn lấp gia cầm bị dịch không đúng quy cách. Tính đến cuối năm 2004, hơn 40 triệu gia cầm đã bị tiêu hủy, chiếm gần 20% tổng đàn trên cả nước. Nguy cơ ô nhiễm nước dưới đất từ các hố chôn lấp, tiêu hủy gia cầm là rất cao, đặc biệt trong mùa mưa.

Nguy cơ ô nhiễm nước từ...mọi phía

Các nhà chuyên môn phân tích, nước dưới đất xung quanh khu vực chôn lấp gia cầm nhiễm bệnh bị ô nhiễm do nguyên nhân chủ yếu là nước thải sinh ra trong  quá trình phân hủy gia cầm phát tán ra bên ngoài hố chôn lấp do lót đáy không kỹ, hoặc không lót đáy.

Nồng độ các chất ô nhiễm trong nước thải này rất cao, tương đương với nước rác rò rỉ trong thời gian phân hủy của gà trong hố sẽ kéo dài có thể tới một vài năm. Hiện tượng này đã xảy ra ở một số địa phương khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Bản báo cáo nêu, hầu hết nước thải đô thị đều chưa được xử lý trước khi xả thải ra môi trường. Ngoài ra, nước rò rỉ từ các bãi rác cũng là nguồn gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm nghiêm trọng vì đặc trưng của loại nước thải này có hàm lượng chất gây ô nhiễm cao, độ màu lớn. Trong khi đó cả nước mới chỉ có một vài bãi chôn lấp rác có hệ thống xử lý nước rác hoạt động thường xuyên và đảm bảo tiêu chuẩn môi trường.

Nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt, nước rỉ từ các bãi chôn lấp rác thải ngấm xuống đất và xâm nhập gây ô nhiễm các tầng chứa nước dưới đất  cũng là nguy cơ gây ô nhiễm kim loại nặng, nitơ và asen... trong nước ngầm. Theo thống kê sơ bộ thì chỉ khoảng 4,26% lượng nước thải công nghiệp được xử lý đảm bảo tiêu chuẩn môi trường.

Nước thải bệnh viện cũng là nguồn gây các bệnh truyền nhiễm cho cộng đồng. Hiện nay, cả nước có khỏang 1.000 bệnh viện, mỗi ngày thải ra hàng trăm nghìn m3 nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn môi trường.

Không chỉ có vậy, lượng hóa chất bảo vệ thực vật được sử dụng trong nông nghiệp mỗi năm cũng khoảng 0,5-3,5kg/ha/vụ gây ra phú dưỡng (nồng độ chất N, P cao; yếm khí, nước màu xanh đen có mùi khai thối) hoặc nhiễm độc nước. Ngoài ra, khoảng gần 1.500 làng nghề trên cả nước gây ô nhiễm trầm trọng cho nguồn nước tại nhiều điểm, đặc biệt là các làng nghề làm giấy, dệt nhuộm, giết mổ gia súc...

Các chuyên gia phân tích, trong khu vực nội thành của các thành phố lớn  (Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Huế...) hệ thống các hồ, ao, kênh, rạch và các sông nhỏ chính là nơi tiếp nhận và vận chuyển nước thải của các khu công nghiệp, dân cư. Hệ thống này hiện nay ô nhiễm nghiêm trọng vượt quá mức tiêu chuẩn cho phép 5-10 lần, các hồ trong nội thành phần lớn ở trạng thái phú dưỡng, nhiều hồ bị phú dưỡng hóa đột biến và tái nhiễm bẩn hữu cơ.

Trong nước dưới đất nhiều nơi còn thấy dấu hiệu ô nhiễm phốt phát và asen. Tại Hà Nội, số giếng có hàm lượng cao hơn mức cho phép chiếm 71%.

Chưa có trạm xử lý nước thải nào hoạt động!

Tất cả những ô nhiễm môi trường nước nêu trên đều tác động trực tiếp đến sức khỏe, là nguyên nhân gây ra các bệnh tiêu chảy, lỵ trực trùng, tả, thương hàn, viêm gan A, giun, sán... Các bệnh này gây suy dinh dưỡng, làm thiếu máu, thiếu sắt, gây kém phát triển, tử vong, nhất là với trẻ em. Có đến 88% trường hợp bệnh tiêu chảy là do thiếu nước sạch, vệ sinh môi trường kém.

Một trong những giải pháp được Bộ TN&MT đưa ra là xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung. Tuy nhiên, theo báo cáo hiện trạng môi trường 2005 thì hiện nay trên cả nước có một số thành phố như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hạ Long có các trạm xử lý nước thải các loại với công suất trên 5.000m3/ngày đang trong giai đoạn thiết kế và xây dựng, chưa có trạm nào đi vào hoạt động.

Một số thành phố và thị xã khác cũng đang xây dựng dự án xử lý nước thải đô thị với nguồn vốn từ các tổ chức  và dự án quốc tế tài trợ.
Nguồn: www.vnn.vn