Tìm hiểu về thuốc trị béo phì sibutramin

Sibutramin là chất ức chế tái thu hồi chất dẫn truyền thần kinh noradrenalin và serotonin ở synapse trung ương, có cấu trúc gần giống amphetamin nhưng cơ chế tác dụng khác. Chất này có cơ chế giống thuốc chống trầm cảm 3 vòng nhưng lại không có tác dụng chống trầm cảm.

Tác dụng phụ

Nhiều sự cố tim mạch xảy ra ở người dùng sibutramin so với giả dược. Năm 2010, FDA thông báo quan ngại sibutramin tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch.

Những tác dụng phụ thường gặp gồm khô miệng, tăng ăn ngon miệng không biết lý do, buồn nôn, có vị giác lạ trong miệng, khó chịu ở dạ dày, táo bón, rối loạn giấc ngủ, choáng váng, buồn ngủ, kinh nguyệt đau thắt, nhức đầu, phừng nóng hay đau ở cơ và khớp.

Sibutramin có thể tăng rõ huyết áp và nhịp tim ở một số bệnh nhân, do đó cần theo dõi thường xuyên huyết áp và mạch.

Những tác dụng phụ sau đây không thường xuyên nhưng nghiêm trọng cần được bác sĩ chú ý ngay: loạn nhịp tim, dị cảm, thay đổi thái độ tâm tính (thí dụ kích thích, không yên, lẫn lộn, trầm cảm, ý nghĩa tự vẫn nhưng rất hiếm).

Triệu chứng cần được điều trị ngay lập tức là động kinh, khó tiểu tiện, có vết bầm hay chảy máu bất thường, đại tiện ra máu đen, nôn ra máu, vàng da, sốt và cứng đơ, đau ngực, liệt nửa người, thị giác bất thường, khó thở và phù.

Liều lượng:uống ngày 01 viên 10mg, nếu thấy chưa đủ, sau 4 tuần cố thể tăng lên 15mg.

Quan ngại về vấn đề an toàn

Năm 2005, đã có điều trần tại quốc hội Mỹ về những nguy hiểm của sibutramin.

Một nghiên cứu lớn ngẫu nhiên, kiểm chứng tên SCOUT (Sibutramin Cardiovascular Outcomes Trial tạm dịch là nghiên cứu về tác dụng tim mạch của sibutramin) để theo dõi việc dùng sibutramin kiểm soát cân nặng có giảm nguy cơ biến chứng tim mạch ở người có nguy cơ cao bệnh tim không. Nghiên cứu thực hiện trên 10.742 bệnh nhân dư cân hay béo phì kèm thêm bệnh đái tháo đường hay có bệnh sử động mạch vành, bệnh động mạch ngoại vi, hay đột quỵ cùng những yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Phân tích sớm kết quả nghiên cứu chính với tập hợp “nhồi máu cơ tim, đột quỵ, cấp cứu đứng tim hay chết” cho thấy 11,4% bệnh nhân dùng sibutramin so với 10% ở nhóm dùng giả dược. Sự khác biệt cao hơn dự đoán, gợi ý sibutramin liên quan tới tăng nguy cơ tim mạch. Vì vậy đầu tháng 1 – 2010, FDA yêu cầu công ty sản xuất phải thêm chống chỉ định mới trên thông tin kèm theo thuốc: sibutramin không được dùng cho bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch, như:

- Bệnh động mạch vành (nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực);

- Đột quỵ hay cơn thiếu máu thoảng qua;

- Loạn nhịp tim;

- Suy tim sung huyết;

- Bệnh động mạch ngoại vi’

- Cao huyết áp không kiểm soát được (thí dụ trên 145/90 mmHg mặc dù có uống thuốc).

Ngoài ra, trước đây thuốc đã có những chống chỉ định cho:

- Cường giáp;

- Cao nhãn áp đóng;

- Bệnh động kinh;

- Lớn tuyến tiền liệt trở ngại khi tiểu tiện;

- Phụ nữ đang có thai hay cho con bú.

Kết quả toàn phần của nghiên cứu SCOUT dự đoán sẽ công bố trong tháng 3, khi đó FDA sẽ họp với những chuyên gia về vấn đề này để xem có đưa thêm những quy định nhằm bảo đảm an toàn khi dùng thuốc này hay không.

Quyết định của Hội đồng Dược Âu châu (EMEA: European Medicines Agency) dựa trên kết quả của nghiên cứu SCOUT, nguy cơ của thuốc này cao hơn là lợi ích mang lại, yêu cầu các bác sĩ ngưng kê đơn thuốc này cho bệnh nhân và dược sĩ không được cấp thuốc này nữa.

Lời khuyên cho bệnh nhân nặng cân và béo phì

Để đánh giá bệnh nhân, bác sĩ dựa trên chỉ số thân khối (BMI) tính bằng cân nặng (kg)/ bình phương chiều cao (m). Nếu chỉ số này từ 20 – 23,5 thì là cân nặng hợp lý, từ 24 đến 26 là thừa cân, và từ 26 trở lên là béo phì.

Béo phì có thể do chúng ta ăn nhiều hơn nhu cầu của cơ thể, nhưng có thể do những bệnh khác nhau như hội chứng chuyển hóa chẳng hạn. Muốn biết chế độ ăn uống của mình có lành mạnh không, nên đến khám ở bệnh viện dinh dưỡng lâm sàng. Nếu không phải do ăn uống, thì cần đi khám bác sĩ để tìm cho ra nguyên nhân, để điều trị đúng cách.

Mặc dầu sibutramin là thuốc kê đơn, nhưng bệnh nhân vẫn có thể mua không cần toa của bác sĩ ở các nhà thuốc. Đây là việc làm không đúng, có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe người dùng thuốc.

Phần trên đã cho biết những tác dụng phụ nguy hiểm nhất là với những người bị bệnh tim mạch, điều này chỉ có bác sĩ mới biết để quyết định bệnh nhân có thể dùng được hay không. Do đó, nếu muốn dùng, nên đi khám bác sĩ để bảo đảm an toàn.

Một điểm quan ngại khác là nếu sibutramin đưa vào những thực phẩm chức năng hay thuốc bổ túc dinh dưỡng, những thuốc này tuy bán không cần toa bác sĩ, nhưng FDA xem những sản phẩm có chứa sibutramin này là vi phạm pháp luật nhãn hiệu, và cấm bán tại Mỹ. Do đó không nên dùng những thực phẩm chức năng có sibutramin.