Thực trạng, giải pháp xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế trang trại ở Vĩnh Phúc

1. Thực trạng sản xuất, kinh doanh của các trang trại:

Năm 2009, cả nước có 135.437 trang trại, trong đó tập trung ở hai vùng chính là Đồng bằng Sông Cửu Long và Đồng bằng Sông Hồng. Riêng tỉnh Vĩnh Phúc có 1.327 trang trại (Năm 2000 chỉ có 115 trang trại). Về cơ cấu loại hình chủ yếu là trang trại tổng hợp, chiếm 53,4% tổng trang trại toàn tỉnh, sau đó đến trang trại chăn nuôi chiếm 30,1%

Hiện nay, trang trại gia đình chiếm tỷ lệ cao nhất 77,5%, người chủ trang trại hầu hết là nông dân đang sống ở nông thôn, họ là người trực tiếp điều hành và tham gia sản xuất trong trang trại của mình. Trang trại liên doanh chiếm tỷ lệ tương đối lớn (10%), tiếp theo là các loại hình trang trại cá nhân (7,5%), các loại hình trang trại nhà nước và trang trại đi thuê để sản xuất chiếm khoảng 2,5% cho mỗi loại.

Theo địa bàn quản lý, hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh, Yên Lạc và Tam Dương là địa phương có tỷ lệ trang trại nhiều nhất (14,17%), Lập Thạch, Vĩnh Yên (13,33%)…

Theo cơ cấu sản xuất, trang trại tổng hợp và trang trại chăn nuôi chiếm đa số. Còn lại một số ít là các trang trại nuôi trồng thủy sản, cây hàng năm và cây lâu năm.

Phân loại theo chất lượng bộ máy quản lý, qua khảo sát cho thấy đa số các chủ trang trại tập trung ở độ tuổi từ 42 - 50, đây là độ tuổi sung sức, đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm… Đây là yếu tố quyết định đến sự thành công của trang trại. Khảo sát cũng cho thấy, trình độ của chủ trang trại tập trung chủ yếu ở trình độ hết cấp III.

2. Thực trạng tiềm năng phát triển kinh tế trang trại:

* Về vốn phát triển trang trại:

Hiện nay có 17,5% các trang trại có vốn đầu tư từ 1 - 5 tỷ, có 5% các trang trại có mức đầu tư trên 10 tỷ, đây là mức cao nhất trong đầu tư phát triển trang trại trên địa bàn tỉnh.

* Về kết quả sản xuất kinh doanh:

Theo số liệu thống kê năm 2009 tại 120 trang trại cho thấy, loại hình trang trại tổng hợp cho lợi nhuận cao nhất, sau đó đến chăn nuôi và thủy sản.

* Thực trạng tiềm năng phát triển trang trại:

Số liệu khảo sát cho thấy rằng hiện nay các trang trại mới chỉ tập trung đến khâu sản xuất ra sản phẩm, chưa chú ý nhiều đến khâu phân phối sản phẩm hiệu quả. Chỉ có 14,17% trang trại có đăng ký kinh doanh, 7,5% trang trại chưa có cửa hàng tiêu thụ sản phẩm, còn lại hầu hết các trang trại đều không chủ động được đầu ra cho sản phẩm.

Có thể thấy rằng, kinh tế trang trại ở Vĩnh Phúc hiện phát triển khá nhanh, đa dạng về loại hình. Tuy nhiên sự phát triển của các trang trại còn mang tính tự phát do quy hoạch phát triển kinh tế trang trại còn chậm và chất lượng chưa cao. Còn tồn tại một số vấn đề như: Chính sách phát triển kinh tế trang trại; Việc hướng dẫn trình tự, thủ tục về phát triển kinh tế trang trại còn chậm, thiếu; Việc giao và chứng nhận quyền sử dụng đất cho các trang trại còn chậm; Số lao động chưa nhiều, thiếu lao động chuyên môn đã qua đào tạo; Nguồn vốn của các chủ trang trại không nhiều; Chưa chú trọng đến đầu ra của sản phẩm…

3. Khả năng quản lý, điều hành của các trang trại:

Nhìn chung các trang trại ở Vĩnh Phúc chưa được đào tạo có hệ thống, bài bản trước khi khởi nghiệp và cách điều hành, quản lý trang trại. Đội ngũ cán bộ quản lý chưa được chủ trang trại đầu tư. Chủ trang trại chưa tập trung xây dựng, lập kế hoạch kinh doanh, việc điều hành thiếu khoa học dẫn đến hiệu quả chưa cao. Hiện vẫn chưa có trang trại nào tham gia mạng lưới cung cấp toàn cầu, chưa có trang trại nào có khả năng tự xuất khẩu, năng lực cạnh tranh chưa cao.

4. Giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở Vĩnh Phúc:

* Đào tạo đội ngũ quản lý cho các trang trại:

Trước khi thành lập kinh tế trang trại cần hỗ trợ đào tạo các kiến thức chung về kinh tế, chính trị, xã hội và công nghệ cho chủ trang trại, sau đó mới cấp đăng ký thành lập trang trại. Cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn ngắn ngày về kiến thức quản lý kinh doanh cho các chủ trang trại.

* Chính sách cung cấp thông tin:

Cần cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, minh bạch cho các trang trại nhằm tìm kiếm những cơ hội kinh doanh, tăng cường khả năng cạnh tranh cho đơn vị. Kiến nghị giao cho một bộ phận cơ quan hành chính nhà nước chịu trách nhiệm cung cấp thông tin cho các trang trại về các vấn đề như: chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, văn bản pháp luật, thông tin về tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, dự báo nhu cầu thị trường…

* Chính sách thị trường tiêu thụ sản phẩm:

Việc quy hoạch phát triển trang trại cần gắn với định hướng thị trường để sản phẩm đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại tìm kiếm thị trường; Liên kết giữa các cơ sở sản xuất, chế biến và tiêu thụ, đặc biệt là giữa các doanh nghiệp nhà nước với Hợp tác xã, chủ trang trại và các tổ chức sản xuất kinh doanh.

* Chính sách vốn đầu tư và tín dụng:

Cần có các chính sách khơi dậy nguồn vốn trong dân để đầu tư cho trang trại. Đồng thời nhà nước cần có các chính sách để huy động được các nguồn vốn đầu tư của các thành phần kinh tế trong và ngoài nước để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho nhu cầu phát triển của xã hội nói chung và của kinh tế trang trại nói riêng. Đổi mới các hình thức cho vay tín dụng như tăng cường cho vay trung và dài hạn để các chủ trang trại tiếp cận được với nguồn vốn.

* Chính sách khoa học công nghệ:

Các cấp, các ngành liên quan cần có chính sách đầu tư nghiên cứu, lai tạo, tuyển chọn các giống cây, giống con mới, có năng suất cao, chất lượng tốt, thích nghi với từng vùng sinh thái phục vụ cho các trang trại.

* Quy hoạch đất đai cho trang trại:

Trên cơ sở quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, cần triển khai quy hoạch lâu dài, ổn định các vùng trang trại. Khuyến khích đồn điền, đổi thửa và chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang phát triển kinh tế trang trại.

* Phát triển trang trại gắn với chế biến:

Hỗ trợ các cơ sở giết mổ, chế biến, xây dựng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng sản phẩm để từng bước quốc tế hóa các sản phẩm chế biến.

Ngoài ra, cần có một số chính sách khác như: Chính sách thuế, chính sách ưu đãi đầu tư, chính sách lao động…

Phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Vĩnh Phúc là con đường xóa đói, giảm nghèo, nâng cao thu nhập, ổn định đời sống của nhân dân, đặc biệt là đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa, các xã thuộc chương trình 135. Đây là mô hình phát triển kinh tế - xã hội mới ở nông thôn, góp phần thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh.