Thử nghiệm nuôi cá hồi vân trên đất Kỳ Sơn, Nghệ An
Trong tự nhiên, cá hồi sinh đẻ trong môi trường nước ngọt nhưng hầu hết quãng đời còn lại chúng lại sống trong môi trường nước mặn, sau khi đã trưởng thành chúng lại tìm về môi trường nước ngọt để sinh sản. Ngày nay cá hồi vân đã được thuần hóa và nuôi sống hoàn toàn trong môi trường nước ngọt.
Thịt cá hồi thơm ngon, chứa nhiều chất dinh dưỡng, được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng. Thành phần dinh dưỡng chính trong 100g thịt cá gồm 30,2g chất rắn, 17,5g protein, 10,2g chất béo, 0,1g đường, ngoài ra còn chứa nhiều axít béo omega-3, axít này dễ hòa tan vitamin A, D và nước hòa tan vitamin B12. Cá hồi vân được sử dụng để chế biến thực phẩm dưới các dạng: cá tươi, cá đông lạnh, cá phi lê (cá đã lọc xương); cá hun khói; trứng cá hồi.
Ở Việt Nam, cá hồi vân đã được nuôi thành công ở các khu vực có nguồn nước lạnh, sạch, có hàm lượng o xy hòa tan cao như các vùng núi cao của Lào Cai, Yên Bái, Lạng Sơn, Lâm Đồng....
Tại Nghệ An, thông qua dự án KHCN từ tháng 9/2009 đến tháng 9/2011, Phân viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản Bắc Trung Bộ cùng Tổng đội Thanh niên Xung phong 8 đã thử nghiệm xây dựng mô hình nuôi cá hồi vân thương phẩm tại xã Nà Ngoi, Kỳ Sơn. Hình thức nuôi: nuôi bằng thức ăn công nghiệp; theo phương pháp bể chảy nước tràn. Bể hình trụ 30m 2/bể, nguồn nước cấp được lấy từ suối chênh lệch độ cao so với bể nuôi 3-4m, tiết diện đường ống 140mmm, ống thoát đặt giữa đáy bể. Giống được nhập từ Sa Pa (Lào Cai) thành 3 đợt. Đợt 1: thả 227 con ngày 9/1/2009, kích cỡ 330g/con. Đợt 2: thả 570 con ngày 20/1/2009, kích cỡ 230g/con. Đợt 3: thả gần 7000 con ngày 6/3/2009, kích cỡ 2-5g/con.
Hệ thống ống dẫn nước
Qua 3 vụ thả, thu hoạch từ mô hình đạt 4.335 kg cá thương phẩm, vượt gần 1000 kg so với mục tiêu ban đầu. Về chỉ tiêu kỹ thuật đạt: tỷ lệ sống trung bình 86,17%; năng suất 18,2 kg/m 3nước bể; hệ số chuyển đổi thức ăn 1,6. Đồng thời qua mô hình thử nghiệm, các cán bộ kỹ thuật đã đúc kết kinh nghiệm, bước đầu xây dựng quy trình kỹ thuật nuôi cá hồi vân trong bể chảy nước tràn áp dụng cho huyện Kỳ Sơn và vùng Nghệ An có tiềm năng nước lạnh trong khoảng từ 0-22 0C.
Mô hình tại Na Ngoi thành công là cơ sở thực tiễn cho các chiến sỹ Đoàn Kinh tế Quốc phòng 4 thuộc Quân khu 4 mạnh dạn đầu tư 1,2 tỷ đồng cùng với nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách KHCN để mở rộng mô hình nuôi cá hồi vân thương phẩm tại Nậm Càn, Kỳ Sơn. Dự án được triển khai từ tháng 11/2011-11/2013.
Mục tiêu chính của dự án là: hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi thương phẩm cá hồi vân tại Kỳ Sơn; đạt sản lượng 10-11 tấn cá thương phẩm/2 vụ nuôi; xây dựng được sự liên kết giữa đầu ra và đầu vào trong quá trình nuôi và tiêu thụ sản phẩm; góp phần phát triển kinh tế-xã hội và giữ vững an ninh quốc phòng vùng biên giới.
Nội dung xây dựng mô hình: quy mô nuôi 4 bể x 30m 2/bể. Hệ thống cấp thoát nước tiết diện 200mm, lấy nước suối từ đỉnh Phù Xai Lai Leng cao 2711m so với mực nước biển. Sản xuất 2 vụ: vụ 1: 2011-2012; vụ 2: 8/2012-4/2013. Nguồn thức ăn công nghiệp nhập từ Trung tâm Nghiên cứu Cá Nước lạnh Sa Pa.
Đến nay, Đoàn Kinh tế Quốc phòng 4 có 2 bể nuôi cá hồi vân. Số lượng cá đã được thả 1800 con trong hai đợt. Đợt 1: thả 800con, kích cỡ 17 con/kg, ngày 1/11/2011. Đợt 2 thả 1000 con ngày 28/11/2011. Hiện tại (thời điểm 25/4/2012) cá phát triển tốt, bình quân trọng lượng đạt 0,3-0,4 kg/con ở bể 2 và 0,6-0,8 kg/con ở bể 1.
Từ khi Đoàn KTQP 4 đưa vào sản xuất thử nghiệm mô hình nuôi cá hồi vân thương phẩm, nhiều bà con xung quanh khu vực đóng chân của Đoàn cũng như bà con trong xã Nậm Càn đã đến tham quan mô hình. Qua tìm hiểu, hầu hết bà con được hỏi đều tỏ ý rất thích mô hình nuôi của Đoàn KTQP 4.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là vụ thả thứ nhất của mô hình tại Nậm Càn và là vụ thả thứ 2 (đợt 4, 5) trên đất Kỳ Sơn. Hy vọng với những điều kiện tự nhiện phù hợp với khả năng sinh trường phát triển cho cá Hồi vân ở Kỳ Sơn, với những kỹ thuật, kinh nghiệm đã tich lũy được, các chiến sỹ Đoàn KTQP 4 sẽ thực hiện thắng lợi dự án và tiếp tục làm cơ sở vững chắc cho phát triển mô hình kinh tế mới trên đất miền núi vùng cao./.
