Thận đơn nang

Phần lớn bệnh đơn nang là do mắc phải

Nang là một túi kín có thể hiện diện ở bất kỳ nơi nào trong cơ thể và thường chứa dịch. Trong bệnh thận đơn nang, nang có hình tròn hoặc bầu dục mọc lên ở vỏ thận, có kích thước khác nhau từ 1 - 10cm thường chứa dịch. Thành nang dày vài mm, cấu thành bằng mô xơ có 3 lớp: biểu mô trụ ở trong cùng, giữa là lớp sợi cùng cơ trơn, ngoài cùng là vỏ nang có cấu tạo ống thận xơ teo. Nếu không bị nhiễm trùng hoặc xuất huyết thì dịch trong nang có màu hơi vàng và trong suốt.

Bệnh thận đơn nang tích tụ theo tuổi nên người ta cho rằng bệnh do mắc phải. Có tác giả cho rằng 30% người trên 70 tuổi có ít nhất một nang thận hoặc có tài liệu cho biết khi trên 50 thì có 50% nguy cơ bị thận đơn nang. Bệnh thận đơn nang tăng theo tuổi và kích thước của nang cũng càng lúc càng lớn.

Thật sự nguyên nhân gây bệnh đơn nang cũng chưa được xác định rõ ràng. Hiện tại có rất nhiều giả thuyết, trong đó, giả thuyết được chấp nhận nhiều nhất là bệnh gây ra do mắc phải: viêm nhiễm đường tiết niệu (gây tắc nghẽn ống thận), túi thừa đài thận, tắc ống lượn gần hoặc yếu màng đáy của ống thận, nhiễm độc.. bên cạnh đó là giả thuyết do bẩm sinh. Những khiếm khuyết trong quá trình phát triển phôi thai học của thận gây ra thận đơn nang bẩm sinh.

Nhiều chuyên gia khẳng định thận đơn nang không bao giờ hóa ác tính thành ung thư thận nên người bệnh không nên quá lo lắng. Thận đơn nang hầu như không gây ra một triệu chứng nào cho nên việc phát hiện bệnh phần lớn là do vô tình khi khám sức khỏe định kỳ hoặc tầm soát bệnh khác. Tuy nhiên, cũng tùy kích thước của nang thận và vị trí của nó mà có một số biểu hiện lâm sàng và các biểu hiện này cũng không đặc hiệu cho bệnh thận đơn nang.

Nếu nang thận to, nằm choán chỗ một vùng thận gây ra thiếu máu thận thì sẽ có triệu chứng tăng huyết áp (do thận bài tiết nhiều renin). Nang quá to cũng là nguyên nhân gây đau thắt lưng hoặc tức nặng vùng thắt lưng bên thận bị bệnh, điều này bị bỏ sót nếu không được xét nghiệm đầy đủ. Một số trường hợp khám bệnh, thầy thuốc phát hiện được thận to có thể nhìn hoặc sờ ổ bụng. Nang thận cũng có thể gây ra tắc nghẽn nhiễm trùng, tạo ra sỏi, lúc này có thể là nhiễm trùng tiểu thấp với triệu chứng tiểu giắt, buốt, nước tiểu đục… Đôi khi nang thận cũng gây tiểu máu do vỡ nang vào hệ thống đài thận, đau lưng dữ dội (chảy máu trong nang).

Nang thận được chẩn đoán dễ dàng bằng các xét nghiệm hình ảnh học phổ biến hiện nay như siêu âm, chụp cắt lớp điện toán, chụp cộng hưởng từ hạt nhân (MRI). Nhờ làm siêu âm thường qui mà bệnh nang thận được ghi nhận ngày càng nhiều, siêu âm giúp xác định kích thước, số lượng nang, vị trí, dịch trong nang… và các tổn thương kèm theo cũng như biến chứng nếu có.

Điều trị thận đơn nang ngày càng có hiệu quả

Trước đây, nang thận phát hiện thì khả năng phẫu thuật được xét đến khi kích thước nang to có chèn ép cơ học hoặc có biến chứng áp xe, xuất huyết: cắt bỏ nang, cắt bán phần thận có nang hoặc nội soi cắt bỏ một phần nang thận.

Đối với những nang có kích thước nhỏ, không gây biến chứng và không đe dọa thì người ta không can thiệp mà chỉ theo dõi. Tất nhiên phải điều trị triệu chứng nếu có đau, đây là một bệnh lành tính nên không có gì phải quá lo lắng.

Nhờ tiến bộ kỹ thuật nên việc can thiệp thủ thuật điều trị thận đơn nang hiện nay khá an toàn và đạt hiệu quả cao. Bằng sự hướng dẫn đường của siêu âm, các chuyên gia dùng kim chọc hút qua da vào lòng nang để hút bỏ dịch, sau đó tiêm các chất gây xơ hóa vào lòng nang. Kết quả là các nang sẽ xơ teo lại và biến mất, chỉ để lại sẹo ở nhu mô. Đây là một kỹ thuật đơn giản, an toàn, chi phí thấp có thể thực hiện ở hầu hết các bệnh viện hiện nay (nơi có máy siêu âm) và thường tiến hành khi kích thước nang lớn trên 6cm.